نشانه های نفاق چیست؟

امام سجّاد علیه ‏السلام

المُنافِقُ يَنهى ولا يَنتَهي، ويأمُرُ بما لا يأتي، إذا قامَ في الصَّلاةِ اعتَرَضَ، وإذا رَكَعَ رَبَضَ، وإذا سَجَدَ نَقَرَ، وإذا جَلَسَ شَغَرَ، يُمسي وهَمُّهُ الطَّعامُ وهُو مُفطِرٌ، ويُصبِحُ وهَمُّهُ النَّومُ ولَم يَسهَرْ، إن حَدَّثَكَ كَذبَكَ، وإن وَعَدَكَ أخلَفَكَ، وإنِ ائتَمَنتَهُ خانَكَ، وإن خالَفتَهُ اغتابَكَ.

منافق نهی می‏كند و خود نهی نمی‏پذیرد، به آنچه دستور می‏دهد خودش عمل نمی‏كند، چون به نماز ایستد به چپ و راست می‏نگرد، چون ركوع كند خود را (مانند گوسفند) به زمین اندازد (یعنی بعد از ركوع نمی‏ایستد و به همان حال به سجده نمی‏رود)، چون سجده كند (مانند كلاغ و سایر پرندگان كه دانه می‏چینند) منقار به زمین زند و چون بنشیند نیم‏خیز نشیند ، چون شب شود، با این كه روزه نداشته است همه‏اش به فكر خوردن غذاست و در هنگام روز با آن كه شب زنده داری نكرده‏است، همّ و غمّش خفتن است. اگر سخنی (یا حدیثی) به تو گوید، دروغ گوید و اگر به تو وعده‏ای دهد، خُلف وعده كند و اگر به او اعتماد كنی و امانتی سپاری به تو خیانت كند و اگر با او مخالفت كنی، پشت سرت بدگویی كند.

منبع: أمالی الصدوق: 399 / 12، منتخب میزان الحكمة: 566. نویسنده تعلیقات شرح اصول كافى در معناى این عبارت مى‏نویسد: یعنى دو ساق پاى خود را از زمین بلند كند و روى پاشنه‏هاى خود بنشیند. مترجم اصول كافى مى‏نویسد: محتمل است این تعبیر اشاره به ترك «جلسه استراحت» باشد. و مجلسى رحمه‏الله گوید: ظاهرتر نزد من آن است كه این تعبیر اشاره است به آنچه بیشتر مخالفین، در تشهّد، مستحب دانند كه بر كَفَل چپ نشینند و پاى راست را روى پاى چپ اندازند و قدم راست را بلند كنند به طورى كه سرانگشتان به طرف قبله قرار گیرد.