اقسام زنان

الاختصاص

ـ فيما قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ ـ: يا بُنَيَّ، النِّساءُ أربَعَةٌ: ثِنتانِ صالِحَتانِ، وثِنتانِ مَلعونَتانِ. فَأَمّا إحدَى الصّالِحَتَينِ فَهِيَ الشَّريفَةُ في قَومِهَا، الذَّليلَةُ في نَفسِهَا، الَّتي إن اُعطِيَت شَكَرَت، وإنِ ابتُلِيَت صَبَرَت، القَليلُ في يَدَيها كَثيرٌ، الصّالِحَةُ في بَيتِها. وَالثّانِيَةُ: الوَدودُ الوَلودُ، تَعودُ بِخَيرٍ عَلى زَوجِها، هِيَ كَالاُمِّ الرَّحيمِ تَعطِفُ عَلى كَبيرِهِم، وتَرحَمُ صَغيرَهُم، وتُحِبُّ وَلَدَ زَوجِها وإن كانوا مِن غَيرِها، جامِعَةُ الشَّملِ، مَرضِيَّةُ البَعلِ، مُصلِحَةٌ فِي النَّفسِ وَالأَهلِ وَالمالِ وَالوَلَدِ، فَهِيَ كَالذَّهَبِ الأَحمَرِ، طوبى لِمَن رُزِقَها، إن شَهِدَ زَوجُها أعانَتهُ، وإن غابَ عَنها حَفِظَتهُ. وأمّا إحدَى المَلعونَتَينِ فَهِيَ العَظيمَةُ في نَفسِهَا، الذَّليلَةُ في قَومِهَا، الَّتي إن اُعطِيَت سَخِطَت، وإن مُنِعَت عَتَبَت وغَضِبَت، فَزَوجُها مِنها في بَلاءٍ وجيرانُها مِنها في عَناءٍ، فَهِيَ كَالأَسَدِ إن جاوَرتَهُ أكَلَكَ، وإن هَرَبتَ مِنهُ قَتَلَكَ. وَالمَلعونَةُ الثّانِيَةُ فَهِيَ عِندَ زَوجِها ومَيلُها في جيرانِها، فَهِيَ سَريعَةُ السَّخطَةِ، سَريعَةُ الدَّمعَةِ، إن شَهِدَ زَوجُها لَم تَنفَعهُ وإن غابَ عَنها فَضَحَتهُ، فَهِيَ بِمَنزِلَةِ الأَرضِ النَّشّاشَةِ إن أسقَيتَ أفاضَتِ الماءَ وغَرِقَت، وإن تَرَكتَها عَطِشَت، وإن رُزِقتَ مِنها وَلَداً لَم تَنتَفِع بِهِ.

ـ به نقل از اَوزاعی، درباره آنچه لقمان علیه السلام به پسرش گفت ـ: ای‏پسرم! زنان، چهار گروه‏اند: دو گروهشان صالح و دو گروهشان ملعون‏اند. یكی از آن دو گروه صالح، زنی است كه در میان قوم خود، شریف و بزرگوار و در پیش خودش، رام و آرام است؛ زنی كه اگر چیزی به او داده شود، سپاس می‏گزارد و اگر گرفتار شود، شكیبایی می‏ورزد. اندك، در دستان او بسیار جلوه می‏كند و در خانه‏اش درست‏كار است. دوم از گروه زنان صالح، زنی است كه بسیار مهربان و زاینده است؛ همیشه با شوهرش به نیكی رفتار می‏كند. او مانند مادر مهربان، بر بزرگان قوم، محبّت و بر خردسالان، دلسوزی می‏نماید. فرزند شوهرش را دوست می‏دارد؛ هر چند از زن دیگری باشد. دارنده خوبی‏ها، مورد رضایت شوهر، و اصلاح كننده خود و خانواده و مال و فرزند است. بنا بر این، او [در كمیابی]، مانند طلای سرخ است. خوشا به حال كسی كه چنین زنی روزی‏اش شده است، كه اگر در كنار شوهرش باشد، یاری‏اش می‏كند و اگر از او دور باشد، [دارایی و آبروی] او را نگه می‏دارد. و اما یكی از آن دو زن ملعون، زنی است كه پیش خود، بزرگ و برای قومش رام و آرام است؛ زنی كه اگر به او عطا شود، خشم می‏كند و اگر منع شود، عتاب می‏كند و خشم می‏گیرد. بنا بر این، شوهرش در دست او گرفتار است و همسایگانش از دست او در رنج‏اند. پس او همانند شیر است كه اگر نزدیكش شوی، تو را می‏خورد و اگر بگریزی، تو را می‏كشد. زن ملعون دوم، زنی است كه نزد شوهرش است؛ ولی میلش با همسایگان است. پس او زودْخشم و زودْگریان است. اگر در حضور شوهرش باشد، به او سودی نمی‏رساند و اگر از او غایب باشد، او را رسوا می‏كند. پس او همانند زمینِ شوری است كه اگر آبش دهی، آبْ بالا می‏آید [و جذب زمین نمی‏شود ]و زمینْ زیر آب می‏ماند، و اگر رهایش كنی، تشنه می‏گردد. اگر فرزندی از او روزی‏ات شد، از آن فرزند، بهره‏مند نمی‏گردی.

منبع: الاختصاص: ص 339، بحار الأنوار: ج 13 ص 429 ح 23.