استعمار
license
98
4400
100
معنی کلمه استعمار
معنی واژه استعمار
'este'mār
colonialism
|
استعمار
معنی:
کاربرد سیاسی اصطلاح به طور خاص متوجه شیوه های رفتار کشورهای از نظر سیاسی توانمند نظیر کشورهای اروپایی با سرزمینهای مستعمراتی است. استعمارگری بیشتر کار کشورهایی است که امپراتوری دریایی و ناپیوستگی خاک آنها مانع تشکیل یک واحد سیاسی یکپارچه( مانند امپراتوریهای زمینی) میشود. مفهوم استعمار امروزه با مفهوم امپریالیسم پیوستگی کامل یافته و استعمار اساساً عمل قدرتهای امپریالیستی شناخته میشود، یعنی قدرتی که میخواهد از مرزهای ملی و قومی خود تجاوز کند و سرزمینها و ملتها و اقوام دیگر را زیر تسلط خود درآورد.
گرچه استعمار پیشینهی کهن دارد، اما تاریخ مفهوم جدید آن از قرنهای شانزدهم و هفدهم آغاز میشود. تاریخ استعمار را از دورهی باستان تاکنون میتوان به چهار دوره بخش کرد سه دوره اول، مجموعاً تحت عنوان استعمار کهن قرار میگیرند.:
استعمار دوره اول: عصر باستان
استعمار دوره دوم: دوران جهانی
استعمار دوره سوم: استعمارگری قرنهای نوزدهم و بیستم
استعمار نو
اِستِعمار واژهایست عربی و در بُن به معنای آبادی خواستن است. ولی امروزه استعمار معنای نفوذ و دخالت کشورهای زورمند در کشورهای ناتوان به بهانه آبادی و سازندگی است.ولی معمولاً استعمار در جستجوی به تاراج بردن دارایی کشورهای دیگر بودهاست.
استعمار عبارت است از سیاست دول امپریالیستی که هدفش برده کردن و بهره کشی از خلقهای کشورهای دیگر، خلقهای کشورهای از نظر اقتصادی کم رشد است. دول امپریالیستی برای تحکیم سیطره خویش مانع تکامل فنی و اقتصادی و فرهنگی این کشورها میشوند. البته در قرون گذشته یعنی قبل از پیدایش امپریالیسم نیز استعمار سرزمینهای غیر وجود داشته ولی ما در تعریف خود به استعمار در قرن بیستم توجه کردهایم که خود به شکل تقسیم سرزمینهای جهان و ایجاد امپراتوریهای مستعمراتی یکی از وجوه مشخصه دوران امپریالیستی است.
مستعمره: یعنی سرزمینی فاقد استقلال سیاسی و اقتصادی که کاملاً درهمه شئون تابع دولت امپریالیستی استیلاگر است. این دولت و انحصارات امپریالیستی آن از مستعمره به عنوان مواد خام و نیروی کار ارزان بازار فروش کالاها و عرصه سرمایه گذاریهای پرسود و همچنین به مثابه پایگاههای نظامی و سوق الجیشی استفاده میکنند.
سیستم مستعمراتی امپریالیستی چیست؟ در کنار مستعمرات، کشورهای نیمه مستعمره و وابسته نیز وجود دارد که در شئون مختلف سیاسی یا اقتصادی دارای وابستگیها و تابعیتهای کم و یا زیاد نسبت به دول امپریالیستی هستند. عبارت «سیستم مستعمراتی امپریالیسم» یعنی مجموعه همه مستعمرات، نیمه مستعمرهها و ممالک وابسته که توسط امپریالیستها مورد بهره کشی قرار گرفته و تحت سلطه آنان قرار دارند. این سیستم در مرحله انحصاری سرمایه داری به وجود آمد. در آغاز قرن کنونی چند کشور بزرگ امپریالیستی با توسل به نیروی ارتش و واحدهای مستعمراتی و لژیونهای خارجی، تقسیم سرزمینهای جهان را بین خود پایان داده بودند و از آن پس بارها برای تقسیم مجدد جهان و تسخیر مستعمرات جدید با یکدیگر به جنگ و ستیز برخاستند. سرمایه داری به یک سیستم جهانی ستم استعماری و تسلط مالی بر اکثریت عظیم مردم جهان توسط مشتی کشورهای به اصطلاح جلو افتاده مبدل شد.
متروپل: یعنی کشور امپریالیستی صاحب مستعمره، انحصارات بزرگ کشور متروپل با نیروی عظیم مالی و صنعتی خود سد کلانی به حساب غارت و بهره کشی از مستعمرات به دست میآورند. به علت بازوی کار ارزان، کثرت منابع طبیعی و ارزانی موادخام، سرمایه گذاری متروپل در مستعمره سودهای افسانهای به بار میآورد. هم زمان با غارت آشکار مردم این سرزمینها و ثروتهای ملی آنان، کشور مستعمره به زایده کشاورزی و مولد مواد خام متروپل مبدل میشود.
عقب ماندگی اقتصادی یکی از شومترین و سنگینترین نتایج سلطه استعماری است. انحصارات متروپل مانع تکامل صنایع و به ویژه ایجاد صنایع سنگین، مانع رشد تکنیک و هم زمان با آن مانع تقویت کادرهای ملی میشوند. اقتصاد برخی از این سرزمینها را به اقتصاد مونو کولتریر «یک محصولی» مثل نفت یا نیشکر یا قهوه یا مس مبدل میکنند که تمام سر رشته آن هم در دست انحصارات امپریالیستی است. این امر خود بعداً دشواریهای عظیم در راه ایجاد یک اقتصاد ملی متوازن و همه جانبه به بار میآورد. مبادله نا برابر وجه مشخصه تجارت بین متروپل و مستعمره، یکی دیگر از منابع سود کلان انحصارات است. استعمار در دوران کلاسیک خود همواره حامی و پشتیبان مرتجعترین قشرهای محلی بوده، اشکال فئودالی و ما قبل فئودالی را همچنان پا برجا نگهداشته به کمک آن، اقتصاد را به عقب ماندگی و زحمتکشان را به فقر و گرسنگی محکوم میکردهاست. عقب ماندگی اقتصادی محصول غارت و سلطه انحصارات امپریالیستی و نتیجه سیاست استعماری دول امپریالیستی است نه ثمره مناسبات اقتصادی معمولی بین کشورهای فقیر و کشورهای غنی به طور اعم.
مبارزه علیه استعمار و فروریختن سیستم مستعمراتی: علیه سلطه استعماری، علیه این غارت و سیطره سیاسی و اقتصادی خلقهای کشورهای مستعمره و نیمه مستعمره به پا خواسته و مبارزه شدیدی را برای آزادی ملی و استقلال آغاز کردند. نهضت استقلال طلبی پس از انقلاب اکتبر وارد مرحله نوین و پرتوانی شد و پس از جنگ جهانی دوم به دوران عالی تری گام گذاشت. موج نیرومند نهضتهای رهایی بخش ملی طومار سیستم جهانی استعماری را در هم پیچید.
انقلابهای خروشان ملی ارکان امپریالیسم را به لرزه در میآورد. لبه تیز این یورش جهانی متوجه آمریکاست که به مدافع اساسی سیستم بهره کشی استعماری بدل شدهاست. در نتیجه این نبرد به جای مستعمرات سابق در کشورهای نیمه مستعمره بیش از پیش کشورهای مستقل و نوبنیاد پدید گشته و پدید میگردد.
ولی این مبارزه هنوز به پایان نرسیدهاست. مللی که در حال گسستن زنجیرهای استعماری هستند به مراحل مختلفی از رهایی رسیدهاند. بسیاری از آنها دولتهای ملی تشکیل دادهاند ولی همچنان برای تقویت استقلال سیاسی خویش میکوشند و برای احراز استقلال اقتصادی راهی دراز در پیش دارند. ملل کشورهایی که ظاهر مستقل ولی عملاً در قید وابستگی سیاسی و اقتصادی انحصارهای بیگانه هستند برای مبارزه علیه امپریالیسم و رژیمهای ارتجاعی و استبدادی بپا میخیزند. نهضت آزادی بخش ملی در کنار جنبش کارگری کشورهای پیش افتاده به یکی از عوامل عمده ضد امپریالیستی عصر ما بدل شدهاست. در مقابل این موج عظیم، استعمار به روشهای نوین بهره کشی متوسل شدهاند که مجموعه آن را استعمار نوین مینامند.
اولین کشورهای استعمار گر
اسپانیا و پرتغال
هلند
انگلیس
فرانسه
جستارهای وابسته
استعمار نو
استعمار کهن
استعمار دوره اول
استعمار دوره دوم
استعمار دوره سوم
پسااستعماری
الگوریتم رقابت استعماری
منابع
↑ نقل از فرهنگ علوم اجتماعی-باقر پرهام و همکاران- نشر مازیار – ص 57
↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ دانشنامهی سیاسی- داریوش آشوری-نشر مروارید- چاپ شانزدهم 1387- ص12
این یک نوشتار خُرد پیرامون سیاست است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ استعمار موجود است.
ردههای صفحه: استعمارگری تئوری روابط بینالمللی جغرافیای فرهنگی واژگان سیاسی
قس عربی
الاستعمار هو مصطلح یشیر إلى ظاهرة سیاسیة، اجتماعیة وثقافیة تشمل إقامة مستوطنات أوروبیة خارج أوروبا منذ القرن ال15 واستیلاء الدول الأوروبیة سیاسیا واقتصادیا على مناطق واسعة فی جمیع القارات الأخرى، بما فی ذلک إخضاع الشعوب القاطنة فیها لحکم الدول الأوروبیة واستغلال کنوزها الطبیعیة وعمل السکان المحلیین لصالح الدول الأوروبیة. انتهى الاستعمار تدریجیا خلال النصف الآخر من القرن ال20 ولکنه یعتبر من أکثر الظواهر السیاسیة تأثیرا على صورة العالم المعاصر.
محتویات
تاریخ
ترتبط ظاهرة الاستعمار بالنهضة الأوروبیة وعصر الاستکشاف وتعزز السلطات المرکزیة فی کل من البرتغال، إسبانیا، بریطانیا، فرنسا وبعض الممالک الإیطالیة، حیث شهدت أوروبا فی نهایة القرون الوسطى تطورات تکنولوجیة سریعة، خاصة فی مجال الملاحة، وحیث تمکنت السلطات المرکزیة الأکثر استقرارا من تمویل مشاریع طموحة تشمل إرسال بعثات من الملاحین والجنود والمستوطنین إلى مواقع بعیدة عن بلادهم الأصلیة.
یعتبر معظم المؤرخین تأسیس المستعمرة البرتغالیة فی سبتة فی 1415 نقطة البدایة لظاهرة الاستعمار. وبغض النظر عن الحملات الصلیبیة، کان احتلال سبتة من قبل الجیوش البرتغالیة وتأسیس المستعمرة فیها أول عملیة لتوسیع سیطرة دولة أوروبیة خارج القارة الأوروبیة. خلال القرن ال15، أیام الأمیر إنریکه الملاح، الملک أفونسو الخامس والملک مانویل الأول شنت البرتغال حملات استکشافیة بحریة، وتمکن ملاحوها فی 1434 من عبور رأس بوجادور (الیوم فی الصحراء الغربیة) الذی اعتبروه الأوروبیین نقطة غیر قابلة للاجتیاز. وأقامت البرتغال فی تلک الفترة محطات تجاریة، بما فی ذلک محطات التجارة بالعبید، على الشواطئ الأفریقیة الغربیة بدعم الفاتیکان الذی منحها الأولویة من بین الدول الکثولیکیة فی السیطرة على المواقع المعثورة علیها جنوبی رأس بوجادور. فی 1487 وصل البرتغالیین إلى رأس الرجاء الصالح وفی 1497 وصلوا إلى شرقی إفریقیا.
فی نهایة القرن ال15 انضمت إسبانیا إلى موجة الجولات الاستکشافیة والاستعمار حیث قرر الملوک الکاثولیک مراعاة محاولة الرحالة الإیطالی کریستوفر کولومبوس اجتیاز المحیط الأطلسی. وکانت نتیجة هذه المحاولة اکتشاف الجزر الکاریبیة غربی القارة الأمریکیة وإقامة "إسبانیا الجدیدة"، منطقة فی أمریکا سیطر علیها نائب ملک إسبانیا، فی 1525.
مفهوم الاستعمار
الاستعمار هو ظاهرة تهدف إلى سیطرة دولة قویة على دولة ضعیفة وبسط نفوذها من أجل استغلال خیراتها فی المجالات الاقتصادیة والاجتماعیة والثقافیة، وهی بالتالی نهب وسلب منظم لثروات البلاد المستعمرة، فضلاً عن تحطیم کرامة شعوب تلک البلاد وتدمیر تراثها الحضاری والثقافی، وفرض ثقافة الاستعمار على أنها الثقافة الوحیدة القادرة على نقل البلاد المستعمرة إلى مرحلة الحضارة.
الأهداف السیاسیة
وتتمثل الأهداف السیاسیة فی تحسین مرکز الدولة الاستعماریة فی التنافس على المراکز المتقدمة على سلم القوى الدولی، إِذ إِن تحسن المرکز الدولی للدولة یوسع دائرة نفوذها فی المجتمع الدولی، ویجعلها أکثر قدرة على التحکم فی القرارت الدولیة وتوجیهها لصالحها، ویمکن اعتبار مؤتمر برلین عام (1884م) مؤشراً على ذلک، فقد عقد هذا المؤتمر بسبب الصراع بین الدول الاستعماریة على مناطق النفوذ.
ویفسر العالم الأمریکی هانس مورغانثو الإِمبریالیة بأنها "سیاسة تستهدف قلب الوضع القائم والقیام بمراجعة علاقات القوى بین دولتین أو أکثر من أجل تحقیق تفوق محلی أو إقامة امبراطوریة قاریة أو تحقیق هیمنة عالمیة ویرى أن الدول کالأفراد لدیها "شهوة القوة" أی الرغبة فی تحسین وضعها باستمرار، من غیر الاقتناع بالوضع القائم.
ولکی تتمکن الدولة الاستعماریة من تعزیز مرکزها الدولی فی إطار هذا التنافس، لا بد لها من زیادة مواردها، وهو أمر یستدعی البحث عن موارد خارج حدودها، فقامت هذه الدول بالإجراءت الآتیة:
تمویل بعثات الاستکشافات الجغرافیة التی تستهدف البحث عن مناطق غنیة بالموارد أو یمکن الاستثمار فیها، ومن أمثلة ذلک تمویل رحلة فاسکو دی غاما البرتغالی الذی اکتشف الطریق إلى الهند عن طریق رأس الرجاء الصالح فی رحلته التی دامت من (1497 – 1498م)، وتمویل الإسِبان لبعثة کریستوفر کولومبوس الذی اکتشف السواحل الأمریکیة (البهاما) عام (1492م). وتمویل بعثة ماجلان الذی وصل إلى سواحل أمیرکا الجنوبیة عام (1519م)، وعبر الباسیفیکی (الهادی) إلى الفلبین حیث قتل هناک، کما تعرضت القارة الإفریقیة إلى حملات استکشافیة فی القرن الخامس عشر المیلادی، لا سیما المناطق الساحلیة، وتواصلت هذه الحملات إلى القارة الإفریقیة حتى القرن التاسع عشر من البعثات البریطانیة والفرنسیة والألمانیة.
الاحتلال العسکری المباشر للمناطق الغنیة بالموارد، وإرسال موجات من المستوطنین فی بعض الأحیان إلى المناطق التی تمت السطرة علیها.
ومن أمثلة الاحتلال العسکری المباشر: الاحتلال البریطانی لعدن عام (1839م)، ولمصر عام (1882م)، ولنیجریا ابتداء من عام (1861م)، والاحتلال الفرنسی للجزائر عام (1830م)، ولفیتنام عام(1858م)، والاحتلال الأسبانی لمناطق من المغرب عام (1912م).
اما المناطق التی عرفت استعماراً استیطانیاً فمن أمثلتها:الاستیطان الصهیونی فی فلسطین، والاستیطان الهولندی فی جنوب إفریقیة منذ عام (1652م)، والاستیطان البریطانی فیها منذ (1823م).
السیطرة على المواقع: یستدعی تعزیز المرکز الدولی للدولة الاستعماریة سیطرتها على المواقع التی تمثل مراکز، یمکن منها السیطرة على طرق المواصلات أو التحکم بمنابع بعض الأنهر أو مجاریها، أو منع تشکیل أحلاف متصلة جغرافیاً مع بعضها. .
الأهداف الاقتصادیة
الحصول على المواد الخام: أدت الثورة الصناعیة التی عرفتها أوروبا فی أواخر القرن الثامن عشر وأوائل القرن التاسع عشر إلى حاجة الدول الأوروبیة إلى المواد الخام التی اعتمدت علیها الصناعات الجدیدة.
ولسد حاجة مصانع الدول کافة من المواد الخام، اندفعت الدول الأوروبیة تبحث عن هذه المواد فی أرجاء العالم (کالقطن من مصر، والماس والذهب من جنوب أفریقیا والأراضی الزراعیة فی الشمال الإفریقی....الخ).
الأهداف الدینیة والثقافیة
ویتلخص الهدف الثقافی للدولة الاستعماریة فی إعادة تشکیل المنظومة الثقاقیة لمجتمع المستعمرات، لجعله أکثر ارتباطاً بالدولة المستعمرة.
الأهداف الثقافیة
عند إلقاء نظرة على الخریطة اللغویة للعالم، نجد أن لغة المستعمر تحل مکان اللغة المحلیة فی البلدان المستعمرة؛ فأغلب المستعمرات الإسبانیة فی أمیرکا اللاتینة تستخدم اللغة الأسبانیة لغة رسمیة، وتعد الإنجلیزیة اللغة الرسمیة لعدد من المستعمرات البریطانیة مثل: الهند ونیجیریا وجنوب أفریقیا، کما تعد الفرنسیة اللغة الرسمیة فی المستعمرات الفرنسیة مثل تشاد ومالی والسنغال، وتعد اللغة البرتغالیة لغة موزمبیق الرسمیة بوصفها مستعمرة برتغالیة سابقة.
وإِذا طبقنا ذلک على اللغة الثانیة فی عدد من الدول، فسنجد أنها لغة المستعمر، کما هو حال الإنجلیزیة فی العراق ومصر والأردن، والفرنسیة فی دول المغرب العربی، وهو أمر ینسجم مع ما قاله العالم تریتشکا من: أن اللغة هی أساس التجارة المزدهرة، إِذ إِن الأمة لا تفقد مستعمراتها المرتبطة بها باللغة والثقافة حتى لو انقطعت الرابطة السیاسیة.
الأهداف الدینیة
ارتبط عدد من الحملات الاستعماریة بوجود بعثات وارسالیات تبشیریة دینیة، وقد نجح عدد منها فی تنصیر قطاعات من سکان المستعمرات، وکان أبرز حالات النجاح فی هذا المجال فی الدول الإِفریقیة مثل جنوب السودان وجنوب نیجیریا.
الأهداف السکانی (الدیموغرافیة)
لتخفیف الضغط السکانی عندها بالسیطرة على أقالیم معینة ونقل الفائض السکانی إِلیها، وهو ما اعتمدته ألمانیا وإیطالیا والیابان فی الحربین العالمیتین، ولذا فإِن من حق الدول الاستعماریة أن تنمو على حساب المناطق التی فیها أماکن للفائض السکانی، وقد قامت فی أوروبا عند اشتداد البطالة فی القرن التاسع عشر مدرسة الإِصلاح الاستعماری التی دعت لتحویل الفائض السکانی إِلى المستعمرات واستخدامهم فی الزراعة، وکان فی بریطانیا فی هذه الفترة (103) جمعیات لهذا الغرض. لا شک ان المناطق التی اتخذها الاستعمارالأوروبی هدفاً له کانت على درجة کبیرة من الضعف والتأخر الاقتصادی والسیاسی والعسکری والعلمی، وکان هذا دافعاً قویاً للدول على التوسع.
الاستعماریة لاتخاذ مجموعة من الذرائع لتسویغ مسلکها الاستعماری، إِذ تحاول إِخفاء الدوافع الحقیقة للاستعمار، ولکنها فی معظم الأحیان لیست إِلا ستاراً للأسباب الأصلیة.
مواضیع متعلقة
استعمار ثقافی
مستعمرة
هناک المزید من الصور والملفات فی ویکیمیدیا کومنز حول: استعمار
تصنیفات: استعمارتاریخ مسیحی تاریخ أوروبا
قس مصری
استعمار
المحتویات
الامبریالیه ( l`imperialisme)
الامبریالیه ( l`imperialisme) او الکولونیالیه (le colonialisme ) بتتعرف بشکل شایع عادة على انه ایدیولوجیه او عقیده معینه بفرض نوع من السیاده بدرجات مختلفه من دوله على اقالیم خارج حدودها الوطنیه .1
التفکیر فى الامبریالیه فى اوروبا بعد مرحلة العصور الوسطى
بعد فترة العصور الوسطى اللى مرت بیها اوروبا و بعدیها دخلت اوروبا عصر النهضه و مرحلة الثوره الصناعیه و اتطورت فلما اوروبا وصلت لمرحله معینه من التحضر و التطور بعد الثوره الصناعیه بدا التفکیر فى اوروبا لنقل حضارتها و التطور اللى وصلو لیه لبقیة الدول و البلاد اللى ماکانش لیها نفس الفرصه فى التطور على اساس مبدا هام مترسخ فى الوجدان الاوروبى و واثر فى الثقافه الاوروبیه عموما وهوا متاخد عن الکتاب المقدس اساسا و هوا اللى جه فى الکتاب المقدس ( مجانا اخذتم مجانا اعطو ) - انجیل متى ( 10 :8 ) وغیر کده ان اوروربا و بالزات بعد التطور اللى حصل فیها کانت امم کتیر فى اوروبا حابه انها تنقل فکرها و تطورها الانسانى لکتیر من الاقالیم فى العالم حتى خارج حدودها زى فرنسا مثلا واللى شافت انها اتطورت فى مجالات کتیر وبالزات الثقافه و القانون و لان فرنسا وقتها شافت انها وصلت لدرجات کبیره من التطور فى الفکر الانسانى و القانونى وخصوصا فى مجال الحکم والسیاسه زى الدیموقراطیه و نظم الحکم و الاداره زى نظریة العقد الاجتماعى اللى عملها جان جاک روسو وغیرها من المبادئ القانونیه المهمه و اللى خدت بیها کتیر من الدول بعد کده - وزى ما هوا معروف ان فیه نظامین فى العالم بتاخد بیهم الدول فى مجال القوانین و هما النظام الانجلو امریکى ( اللى بیکون فیه محلفین ) و النظام الرومانى ( و اللى کان و مازال لفرنسا دور مهم ومؤثر فیه ) , و وجود دول او مناطق و اقالیم فى العالم وقتها کانت فى حاجه - على الاقل من وجهة النظر الاوروبیه وقتها -لاعاده بناء لکیاناتها او اعادة تاهیلها ایدیولوجیا اما لانها دول او امناطق من الاساس ماکانش لیها الفرصه فى التحضر بدرجه کبیره على المستوى الانسانى او لانها مناطق مرت بحضارات کبیره تاریخیا الا انها اتدمرت حضاریا و اتمحت هویتها الاساسیه نتیجة احتلال استیطانى حصل لیها وخلیها تبقى بتخضع لادارة نظم حکم اقل کتیر فى سلم التطور الانسانى عماکانت هیا اصلا علیه زى ماحصل مع حضارات کتیر من الشرق الاوسط زى الحضاره الفرعونیه و الحضاره الفینیقیه و الحضاره الساسانیه .
الامبریالیه مختلفه تماما عن الاحتلال
ایدیولوجیة الامبریالیه مختلفه عن الاحتلال ,على غیر مفهوم الامبریالیه و اللى بیکون اساسا لتطویر المکان فالاحتلال مش شرط یکون مرتبط بمبدا اخلافى او مفهوم ایدیولوجى معین انما فى الغلب بیکون عمل عسکرى بحت بهدف سبب معین غالبا بیکون .
یاما مجرد فرض سیطره على مکان معین لتوسیع نفوذ دوله او حاکم او امبراطور زى ماکان بیحصل فى کتیر من الامبراطوریات القدیمه .
یااما للاستحواذ على اقلیم او دوله معینه بسبب اهمیة الدوله او الاقلیم من الناحیه الاستراتیجیه او او ممیوات معینه موجوده فى الدوله او الاقلیم زى انها تکون یتتمیز بانتاج خام او معدن معین او عندها ثروه طبیعیه من اى نوع ممکن تکون خصوبة ارضها و انتاجها الزراعى زى ماحصل مع مصر فى اوقات کتیره من تاریخها زى احتلال الرومان لیها و بعدیهم الاجریج ( الیونایین ) و بعدین العرب وبعدیهم و الاتراک و غیرهم - و ان کان نوزج مصر موجود فیه الاحتمالین و هما الاهمیه الاستراتیجیه من حیث الموقع و بالزات بالنسبه لقارات العالم القدیم غیر التروات الطبیعیه فى مصر و بالزات الثروه الزراعیه .
بالرغم من ان الامبریالیه مختلفه عن الاحتلال الا ان فیه و جود شویة اوجه للشبه بین الاتنین .زى .
ان الاحتلال -غالبا - مابیمحیش هویة و ثقافة الاقالیم اللى بیستعمرها فى الغالب بتفضل الاقالیم تحت الاحتلال بتستعمل لغاتها و بتفضل فیها ثقافاتها الخاصه و المحلیه - زى ماکانت اللغه المصریه القدیمه بیتکلمها المصریین ایام العصر البطلمى زى ماهوا موجود على حجر رشید اللى مکتوب بالغات الهیروجلیفیه والدیموطیقیه مع اللغه الیونانیه اللى هیا لغةالمحتل و ده بعکس الامبریالیه طبعا اللى ساعات بیتمنع فیها اساسا استعمال اللغه الاصلیه واحیانا بتبقى جریمه , بعکس الاستعمار اللى بیعتبر ان الاقلیم المستعمر جزء من الدوله فغالبا بتکون لغة الدوله هیا اللغه اللى بیتم استعمالها فى کل الاقالیم المستعمره
الاساسیات کان بتنقلها الامبریالیه للدول
کان الاستعمار مرتبط غالبا بنقل حاجتین اساسیین هما .
اللغه و کان استعمال اللغه من الاساسیات المهمه فى المسعمرات و بتمون لغة الدول الام هیا اللغه الرسمیه و اللى کان ساعات بیکون استعمال اللغه المحلیه ممنوع و فى بعض الاقالیم اللى اتعرضت للاستعمار کانت احیانا بتوصل ان یکون استعمال اللغه المحلیه جریمه بیتعاقب علیها اللى بیتکلم بیها .
الثقافه و هیا من الحاجات المهمه اللى کانت الدول المستعمره بتحرص جدا علیها بانها تنقل ثقافتها لکل الاقالیم بتاعتها زى ماحصل من فرنسا مع اقالیم کتیر فى افریقیا .
ان البلد المستعمره مابتتسماش دوله انما بتتسمى اقلیم او منطقه او اى اسم تانى بس بشرط مایکونش لیه اى مدلول سیادى زى ماکانت فرنسا اللى کانت بتسمى المناطق المستعمره لیها و اللى کانت معظمها فى غرب وجنوب غرب افریقیا ( Region ) و اللى معناها منطقه و طبعا مابیکونش للاقلیم او المستعمره علم رسمى ( انما ممکن یکون لیها رایه او شعار فى الغالب بتکون لیها ارتباط او مدلول ثقافى اکتر منها تعبیر عن السیاده و الخصوصیه ) .
بیکون استعمال لغة الدوله المستعمره مش بهدف نشر لغة الدوله وثقافتها بقدر ماهوا تطبیق عملى لاعتبار الاقلیم جزء من الدوله .
طبیعة الاحتلال و مظاهر اختلافه عن الامبریالیه
الامبریالیه فى الغالب بتاخد شکل معین لانه بینقل لغته و ثقافته لمستعمراته ففى الغالب بتکون الاستعمار على شکل او نمط قریب من بعضه و بتکون الاختلافات فى اسلوب نقل او ثقافته و لغته من انه بیکون عن طریق التقرب من سکان اهالى المستعمرات عشان یتعمل حوار او عن طریق فرض اللغه و الثقافه و حتى عن طریق فرض اللغه و الثقافه فبرضه بتختلف من حیث درجة القسوه و الوحشیه فى فرض اللغه و الثقافه على سکان المستعمرات اللى ممکن توصل لعقوبات على اللى یمارس تقالید او عادات ثقافیه محلیه او عقوبات بدنیه زى قطع اللسان مثلا على اللى یتکلم اللغه المحلیه .
انما الاحتلال و بما انه بیکون لاسباب مختلفه فبتختلف طبیعة الاحتلال بحسب الهدف اللى بسببه احتلت الدوله اقلیم او منطقه معینه مثلا زى .
لو کان الاحتلال بسبب ثروات معینه فى اقلیم او ثروه طبیعیه معینه فبیکون الترکیز اساسا على طریقة ادارة الثروه الطبیعیه او السیطره علیها - انما موضوع نقل اللغه و الثقافه بیکون مالوش اولویه و احیانا مابیکونش فى الحسبان اساسا - و ده مایمنعش دخول بعض او کتیر من مصطلحات الدوله المحتله و عاداتها للدول اللى واقعه تحت احتلالها .
انما لو کان الاحتلال لاسباب عسکریه و استراتیجیه اساسا فبیکون الاهتمام على السیطره العسکریه و الاقلیم و تامینه الهدف الااساسى اللى لیه الاولویه .
و من الاختلافات الجوهریه اللى بین الامبریالیه و الاحتلال ان الاحتلال بیکون معروف فیه طبیعة العلاقه بین الدولتین بمعنى ان فیه دوله محتله دوله فمابیکونش فیه فمابیتمش اعتبار ان لااقلیم المحتل جزء من الدوله الام .
الاشکالیه مابین الامبریالیه بالمفهوم الحدیث کتفکیر مجرد و مابین تطبیقها
اکید کان فیه فروق جوهریه بین الامبریالیه اللى بدا تفکیر مجرد فى نقل تطور و بین المشاکل الکتیر اللى حصلت من جیوش الاستعمار , و الاشکالیه بدات اساسا وبشکل جوهرى من ان ( اللى فکرو الفکره مش هما اللى نفذوها ) .
الاشکالیات اللى واجهت تنفیذ الامبریالیه کتفکیر مجرد وبین تنفیذها
لان وسائل المفکر و اللى هیا الکلمه سواء مقریه او مسموعه بتختلف تماما عن وسائل العسکرى اللى هیا الات حرب اساسا فطبیعى ان تداخل الاسلوبین لازم یتسبب فى نتایج ضد بعضها و المثل بیکون واضح جدا فى حالة الاستعمار الفرنساوى و اللى بدا مع نابولیون و اللى کان عایز ینقل الافکار و المبادئ اللى قامت علیها الثوره الفرنساویه و هیا الحریه ( la liberte ), الاخاء ( la fratilite )و المساواه ( l`egalite) .
فبیبان جدا الفرق بین التفکیر المجرد فى الامبریالیه و ازاى ینضم اقالیم کبیره فى العالم لدوله وصلت لمرحله من التطور و التقدم اللى مبنى اساسا على التطور الانسانى و بین ازاى اتنفذ بوضوح فى حالة نابولیون لما حاول ینشر الثقافه الفرنساویه فى مناطق اما ماجتلهاش الفرصه للتطور على المستوى الانسانى طول تاریخها - زى کتیر من المناطق فى افریقیا او مناطق وصلت لدرجات کبیره من التطور على المستوى الانسانى الا انها تم استعمارها او احتلالها بصور مستمره فبقت من الاماکن اللى محتاجه من تانى اعادة تطویر او تاهیل على المستوى الانسانى زى مصر و لبنان و سوریا - حضارة فینقیا .
فحملات نابولیون زى ماماحدش بینکر دورها فى تطویر کتیر جدا من الدول اللى دخلتها برضه ماحدش ممکن ینکر انها اتسببت فى موت کتیر من الناس .
بمعنى ان التفکیر فى نقل تطور معین سواء فى اسالیب معینه فى الحیاه ( الثقافه ) او تطور تکنولوجى کانو مفکرین او معنیین و مهمومین بالفکر الانسانى ( سواء سیاسیین او علما فى الاجتماع او حتى فلاسفه ) , انما عند لما اتنفذت الفکره بالجیوش و بالسلاح حصل تشویه کبیر للصوره فى عقول سکان الاقالیم التانیه اللى لسه ماکانش لیها تجارب لسه مع الاستعمار ومع الوقت وصلت الصوره مشوهه لکتیر من المستعمرین نفسهم و بدات مرحله من الفعل و رد الفعل السلبى .
مصادر
1 Selon Margaret Kohn dans Lencyclopédie de philosophie de Stanford , 2006, « Le colonialisme est une pratique de domination qui met en jeu la domination dun peuple par un autre ».
قس پنجابی
کلونیلازم کسے تھاں تے کسے دوجے دیس دے واسیاں دا بستیاں بسان نون کیندے نیں۔
گٹھ: انجان
قس اردو
نو آبادیاتی نظام سے مراد کسی ایک علاقے کے لوگوں کا دوسرے علاقے میں جاکر اپنی نئی آبادیاں قائم کرنا اور اردگرد کے علاقوں پر قبضہ کر کے اسے نوسیع دینا ہے۔ جہاں یہ نوآبادی قائم کی جاتی ہے وہاں کے اصل باشندوں پر قابض گروہ عموماً اپنے قوانین ، معاشرت اور حکومت بھی مسلط کر دیتے ہیں۔ بنیادی طور پر یہ قابض گروہ اور نوآبادی کے اصل باشندوں کے درمیان نا انصافی اور جبر پر مبنی ایک تعلق ہے جس میں اصل باشندوں کا استحصال ہوتا ہے۔
زمرہ جات: ثقافتی جغرافیہ استعماریت
قس ترکی استانبولی
Sömürgecilik, genellikle bir devletin başka ulusları, devletleri, toplulukları, siyasal ve ekonomik egemenliği altına alarak yayılması veya yayılmayı istemesi, müstemlekecilik, kolonyalizm (TDK Sözlüğü) Sömürgeciler genellikle sömürdükleri bölgelerin kaynaklarına el, iş gücüne, pazarlarına el koyar ve aynı zamanda sömürgeleri altındaki halkın sosyo-kültürel, dini değerlerine baskı uygularlar. Sömürgecilik ile emperyalizm kimi zaman birbirleri yerine kullanılan terimler olmakla birlikte emperyalizm, şekli olduğu kadar şekli olmayan alanlarda da kontrolün hakim gücün elinde bulunduğunu durumlarda kullanılmaktadır. Sömürgecilik terimi aynı zamanda bu sistemi meşrulaştırmak veya yaymak için kullanılan bir dizi inanca da işaret etmektedir, zira Sömürgeciler kendilerinin sömürdükleri insanlardan daha üstün olduklarına inanırlar. Sömürdükleri insanları gelişmemiş toplumlardan seçerler . Dünya bu sömürgecileri, gelişmemiş toplumları refaha kavuşturmak ve gelişmelerinde katkıda bulunmak amacıyla baskı altında tuttukları şeklinde algılar veya algınlanması sağlanır. Bir bakıma iyimserlik havası estirilir.
Sözde bilimsel teorilerle de desteklenmeye çalışılan bu tip inançlar daha çok 19.yüzyılda Avrupada yayılmış ve Avrupalıların tüm dünyada sömürgeci güç olarak yayılmasının da sözde meşru dayanağı olmuştur. 18. yüzyılda başlayan sanayi inkılabının ardından 19. yüzyılda sanayileşmede ki gelişmeler neticesinde buhar makinelerinin kara ve deniz ulaşımında kullanılması yeni uluslar ve kıtalararası ekonomik ve ticari münasebetleri geliştirdi.19 yüzyılda tamamıyla sanayileşen İngilizler, diğer ülkelerle ekonomik bağlarını güçlendirdiler.Avrupa da ki diğer devletlerde İngilizlerin takip ettiği yolu izlemeye başladılar. Tarihte sömürge kurmak, büyük toprak kazanmak, büyük devlet olmak için gerekli sayılmaktaydı.Sömürgecilik bazen dini sebeplere dayanarak da olmuştur.Osmanlı devleti de din faktörüyle yayılmaya çalıştığı zaman başka devletlerle çatışma haline gelmiş ve askeri bakımdan önem kazanmıştır.Bunun için sömürgecilik hareketleri bazen askeri ve stratejik sebeplere de dayanmaktadır. İngiltere’nin 1878 de Kıbrıs’a yerleşmesi gibi. Asık ekonomik ve siyasal faktörler sömürgecilikte rol oynamaktadır .
Avrupa’yı 1890lardan itibaren sömürgeciliğe iten faktör tamamen ekonomiktir.1870lerden sonra endüstrinin gelişmesi başlıca ekonomik faktör olarak görünmektedir. Endüstrinin gelişmesi ortaya bir takım önemli problemler çıkarmaktadır. Endüstri geliştikçe üretim artmıştır, üretim arttıkça endüstri ülkelerinin kendi nüfusları bu üretimi tüketemez olmuşlardır.Bir üretim fazlası ortaya çıkmıştır .Bu üretim fazlasını dağıtacak alanlar aramaya başlamışlardır.
Öte yandan endüstrinin ham madde problemi ortaya çıkmıştır. Avrupa’nın sınırlı hammadde kaynağı karşısında yeni hammadde sağlayacak topraklar elde etme zorunluluğunu ortaya çıkarmıştır. 19 ve 20. yüzyılın başında, sömürgeciliğin en etkili vasıtalardan biri demir yoludur. Demiryolu bilhassa Asya ve Afrika da sömürgeciliğin en gelişmesinde önemli bir vasıtadır. 19. yüzyılda sömürgeciliğin iki aktif alanı Afrika ile Uzak Doğu olmuştur. Orta ve Güney Amerika Amerika Birleşik devletlerinin nüfusu altına girmiş ise de bu durum Afrika ve Uzak Doğudan farklı olarak doğrudan doğruya bir sömürgecilikten ziyade özel bir münasebet düzeni şeklinde ortaya çıkmıştır.Demir yolları ağını genişleterek kara bölgelerinin içlerine kadar girdiler ve maddi manevi nüfuslarını korudular
Avrupa sömürgeciliği kabaca iki büyük dalgaya ayrılabilir. İlki keşiflerle başlamış ikincisi de 19.yüzyılın ikinci yarısında başlayan dönemidir...
Madagaskardaki Fransız savaşı hakkında bir kitap.
Sömürge Tipleri
Farklı sömürgecilik tipleri vardır. Sömürgecilerin büyük kentlerdeki halkları sömürdükleri topraklara taşıdıkları tipe örnek ABDnin ilk onüç eyaleti, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Arjantin ve Sovyet döneminde Sibiryada gerçekleştirilmiştir. Sömürgeciler sömürdükleri topraklardaki yerli halkı kontrol etmesi veya güçle tehdit etmesi için İngilizlerin Hindistanda, Mısırda, Hollandalıların uzakdoğuda ve Japonların sömürge imparatorluklarında yaptıkları gibi yöneticiler atarlar. Bazen Latin Amerika ülkelerinde olduğu gibi sömürgeci gücün kendi topraklarından getirdiği halklar yerli halklarla karışır bazen de ki çoğunlukla olan budur; Fransanın yönetimi altındaki Cezayirde veya Güney Rodezyada olduğu gibi ırken ayrı topluluklar halinde yaşamaya devam ederler.
Bir başka türde de Barbados, Saint-Domingue ve Jamaika gibi ülkelerdeki geniş çiftliklere (plantasyon) beyaz sömürgeciler siyah köleler getirerek çalıştırırlar. Bir diğer sömürge türünde ise sömürgenin asıl amacı bölgenin daha geniş bir şekilde kolonize edilmesi değil ticarettir.
Bağımsızlıklarını kazanan ülkeler ve kazandıkları ülkeler
Konu başlıkları
1 İlk Avrupa Sömürgeciliği
2 İlk Sömürgecilikte Şirketlerin Rolü
3 Afrikanın Sömürgeleştirilmesi
4 İspanyol Sömürgeleri
5 İngiliz Sömürgeciliği
6 Fransız Sömürgeciliği
7 UZAK DOĞU’DA SÖMÜRGE HAREKETLERİ
7.1 A)GÜNEY-DOĞU ASYA’DAKİ MÜCADELE
7.2 B)ÇİN’İN BATIYA İLERLEYİŞİ
7.3 C) JAPONYA’NIN BATIYA AÇILMASI
7.4 D) ÇİN JAPON SAVAŞI (1894-1895)
7.5 E) RUS JAPON SAVAŞI (1904-1905)
8 AMERİKA
8.1 Amerika Birleşik Devletleri’nin kuruluşu
8.2 ABD Yayılma Siyaseti
9 Sömürgelerin Bağımsızlığa Kavuşması
10 Yeni Sömürgecilik
10.1 ABDnin Müdahalesi
10.2 Fransanın Müdahalesi
11 Birleşmiş Milletler Listesi (Kendi Yönetimine Kavuşmamış Bölgeler)
12 Daha Önce Listede Yer Alanlar
13 Kaynaklar
14 Ayrıca bakınız
15 Bağlantılar
16 Notlar
İlk Avrupa Sömürgeciliği
1913 yılında Afrikadaki Avrupa hakimiyeti
İlk sömürgecilik 15. yüzyılın sonlarında başlayan deniz yolculuklarıyla başladı. Deniz yolculukları İspanyol ve Portekiz krallıkları tarafından düzenlenerek Portekizliler Afrika’nın batı kıyıları boyunca Güneye doğru ilerlediler . Çin ile ticari faaliyette bulunmak istiyorlardı.
Doğu ve Batı yarımkürelerindeki Avrupa sömürgeciliğinin kökleri, baharat ticareti için kaynak bulmak ve masalsı krallıkların varlığını keşfetmek isteyen Portekiz kaşiflere kadar geri gider. Avrupa dışındaki ilk ayak izi Ceutanın 1415de fethedilmesiyle atılır. Onbeşinci yüzyılda Portekiz denizciler 1488de Bartolomeu Diasın Ümit Burnunun çevresinden dolanarak Afrika kıtasının aşılabildiğini gösterip Vasco da Gamanın 1498de Hindistana ulaşmasına yol açana dek Atlantik adalarını ve tüm Afrika sahillerini keşfetmişlerdir.
Portekiz denizcilerin başarıları Christopher Columbusun 1492de İspanyol finansmanıyla batı kıyılarına doğru yeni bir keşif rotasına çıkmasının önünü açmıştır. Columbus Japon sahillerine vardığı inancıyla günümüzde Bahamalar denilen yere ulaşmış ancak gerçekte Amerika denilen yeni bir kıta keşfetmişti.Orta ve Güney Amerika’ya yerleşen İspanyollar yerlilerle kültür birliği kurarak kısa sürede onlara Hıristiyanlığı ve İspanyol dilini benimsettiler hatta yerlilerle evlenip kaynaştılar. Bundan dolayı İspanyol sömürgeciliği ;Portekiz sömürgeciline nazaran daha uzun ömürlü oldu.Avrupalı denizciler açık deniz yolculuna elverişli gemileri hazırladıktan sonra ucuz baharat taşımak için yeni yollar aradılar. Uzak Doğu ticaretiyle Avrupa’ya ucuz ve bol miktarda baharat getirdiler. Portekiz ve İspanyol gemicilerine açık denizlere iten diğer bir faktör değerli madenlerden altın ve gümüş elde etme duygusuydu Portekizlilere nazaran İspanyollar Orta ve Güney Afrika’ya ulaşıp yerlilerin elinde bulunan zengin altın ve gümüş kaynaklarını alıp Avrupa’ya taşıdılar.
İlk Sömürgecilikte Şirketlerin Rolü
Batı sömürgeciliği başından bu yana kamu-özel girişimin ortaklığıyla yürütülmüştür. Kolombun Amerika seyahatlerinin masrafı kısmen İtalyan yatırımcıları tarafından karşılanmıştır. İngiltere, Fransa ve Hollanda sömürgelerde ticari yatırım gerçekleştiren Doğu Hindistan Şirketleri ve Hudsons Bay Şirketine ticari tekel hakkı tanımış ve ticaret sömürgedeki zenginliklerin sömüren Avrupa ülkelerine taşınması şeklinde gerçekleştirilmiştir.
Afrikanın Sömürgeleştirilmesi
Ana madde: Afrikanın Sömürgeleştirilmesi
1898 yılında Dünyadaki büyük sömürge imparatorlukları ve Osmanlı İmparatorluğu
Afrikanın Sömürgeleştirilmesi, 15. yüzyılda köle ticareti ile başlamış ve uzun yıllar sürmüştür. Bunu en iyi anlatan terim İngilizce bir deyim olan "Afrikaya hücum"dur.
Afrikayı bir köle kaynağı olarak görenler, şimdi onunla hem hammadde kaynağı, hem de pazar olarak ilgilenmeye başladılar. Ama bunun için Afrikada çalıştıracak işgücüne ihtiyaçları vardı. Köleciliğin yasaklanması doğrudan bununla ilişkiliydi. Afrikalıların kurtuluşu olarak ilan edilen bu yeni süreç, köleliğin yeni bir biçiminden başka bir şey değildi. Köle tacirleri, madenlere ya da çiftliklere işçi temin eden kuruluşlar halinde örgütlendi. Afrika’nın sömürgeleşmesi gayet kısa bir sürede olmuştur. O kadar ki 1870’de Afrika’nın ancak onda biri sömürge iken 1890’da sömürge olmamış kısım ancak onda bir miktarındaydı. Afrika’nın insanlığın bilgisine açılması devre devre olmuştur ve burada da üç devreyi tespit etmek mümkündür. İlk devrede, ilk çağlarda Kuzey Afrika da Mısır ve Kartaca medeniyetlerine rastlamaktayız. Daha sonra bunların yerini Roma İmparatorluğunun dağılmasından sonra ve Osmanlı İmparatorluğunun kontrolüne girmiştir.
8. 9. ve 10. yüzyıllarda ise Arap Yarımadasının Doğu Afrika ile temasa geçtiğini görüyoruz. Somali, Kenya ve Kızıl Deniz kıyıları 10. yüzyıldan itibaren Arapların sömürgesi olmuştur . Orta Doğunun Arap kuşağının Osmanlı imparatorluğunun kontrolüne girmesinden sonra, Doğu Afrika’daki Arap kontrolü de zayıflamıştır. Fakat tam bu sıralarda Avrupalılar, Afrika ile alakadar olmaya başlamışlardır. 15. yüzyıldan itibaren Portekizliler Angola ve Mozambik kıyılarını ele geçirirken, Hollandalılar da Güney Afrika kıyılarına yerleşmeye başlamışlardır. Fransızlar ise Afrika’ya,16.Yüzyıldan itibaren Batı Afrika kıyılarında Senegal’den itibaren Afrika’ya girmeye başlamışlardır. İngilizler ise genellikle Gine körfezi kıyılarına yerleşmişlerdir.
Denizcilikte ilerlemiş olan Avrupa ülkeleri Afrika’nın kıyılarına yerleşmekle beraber iklim ve tabiat şartlarının güçlüğü dolayısıyla kıtanın içlerine girmeye cesaret edememişlerdir. Bu sebeple 19.yüzyılın ortalarına gelinceye kadar Afrika’nın iç kısımları ve buralardaki hayat insanların bilgisine kapalı kalmıştır.
Afrika’nın insanlığın bilgisine açılmasında Nil nehri büyük rol oynamıştır. Çok eski çağlardan beri Nil nehri ve bilhassa Nil’in kaynağı insanların merakını çekmekteydi. Avrupalılar tarafından Nil’in kaynağı bulunmuş ve Afrika’nın bilinmeyen kısımları insanlığın bilgisine açmışlardır .
Afrika’nın keşfedilmesiyle birlikte Avrupalı devletler Afrika’nın iç kesimlerine doğru ilerlemeye başladılar. Bu da bize sömürgeleşmenin hızlandığını göstermektedir. İç kesimlerin işgaliyle birlikte fiili işgal prensibi kabul edildi. Fiili işgal prensibi Afrika’ya hücumu daha da hızlandırdı. Her devlet daha geniş toprak için birbirleriyle yarıştı.
İspanyol Sömürgeleri
İspanyol İmparatorluğunun en geniş sınırları
Kuzey ve Güney Amerika başta Güney Amerikanın pek çok bölgesi, Orta Amerika, Meksika, Karayiplerin bazı bölgeleri ve ABDnin büyük bir kesimi olmak üzere İspanyanın hakimiyeti altına girmişti.
İlk dönemde Konkistadorlar (İspanyolca bir kelimedir ve sömürge askerleri, kaşifleri vs. ifade etmektedir) ile kraliyet otoritesi arasında çekişme yaşanmıştır. Konkistador asker ve memurlara ücret karşılığı olarak geniş topraklar ve yerli işçi çalıştırma hakkı verilmişti.
İngiliz Sömürgeciliği
Bordo renkli alan 1921de İngiliz İmparatorluğuna ait bölgeleri göstermektedir.
Afrika’nın sömürgeleşmesinde İngiltere’nin payı çok büyüktü. Sömürge faaliyetleri tüccarlar tarafından kurulan şirketler vasıtasıyla yürütüldü. Bu şirketler gittikleri yerlerde toprakları kendi üzerlerine alarak savaş ve barış yapma yetkisine sahip idiler. Devlet tarafından yetkilerle donatılıp bireysel devlet görünümü aldılar. İngilizler daha çok Portekiz sömürgeleri üzerinde genişlediler. Hindistan’a gelip Portekizlilerin elinden kıyı bölgelerini aldılar. İngiltere’nin Afrika’dan aldığı topraklar: İngiliz Somalisi, Mısır, Nijerya, Uganda, Kenya, Bechuanaland, Rodezya ve Nysaland’dır..
İngiliz ticaret şirketleri deniz aşırı pazarları kimseyle paylaşmak istemediler. Bunda özellikle Fransızlar ile çatışmalar yaşadılar. Bu sebepten dolayıdır ki Yedi Yıl Savaşları yaşandı. İngiltere’nin zaferiyle sonuçlanan savaşta Paris antlaşması yapıldı. Anlaşmaya göre İngiltere;Fransa’nı Kuzey Afrika’daki topraklarının bir bölümünü ele geçirdi bütün Hindistan İngiliz egemenliğine geçince Hindistan’a İngiliz tacını temsil eden genel vali tayin edildi. Yedi Savaşları sonunda İngiltere dünyanın en büyük sömürgeci devleti olarak ortaya çıktı. 1815 Viyana Kongresinden sonra Hollanda’nın elinden Afrika’daki Cape Colony sömürgelerini aldı. Mısır’ı işgal ederek Afrika’nın Kuzey ucuna yerleşti. Bazı önemli yerleri aldı. Nil Nehrinin güneyine doğru inip Sudan’ı sömürge toprakları içine kattı. Arap yarım adasıyla anlaşma yaparak Aden Muskat ve Umman gibi Müslümanların yaşadığı kıymetli toprakları sömürgelerine kattı.
Sömürge devletleri zaman zaman birbirleriyle anlaşmazlığa düşerlerdi. İngiltere’nin ise en büyük sorun yaşadığı Fransa’ydı. 1896 tarihinde yapılan bir anlaşmayla Siyam üç bölgeye ayrıldı. Batısı İngiliz,Doğusu Fransız etki alanı oldu. Orta kısımda tampon bir bölge oluştu,böylece iki devlet çatışma olasılığını azaltmak istiyordu.İngiltere Rusya ile İran üzerinde de aynı nitelikte bir sömürge anlaşması yapmıştı İngiltere tüm bu düzenlemelerin sonunda Hindistan Sömürgesine kuzeyden İran Afganistan ve Tibet Doğudan da Siyam yönlerinden gelecek Fransız ve Rus Tehdidine karşı bir güvenlik kordonu kurmuştur. İngiliz İmparatorluğunun denizaşırı bölgeleri yerleşmesinin kökleri 1485-1509 tarihleri arasında tahtta bulunan İngiliz Kralı VII. Henrynin denizcilik alanıyla ilgili politikalarında yer almaktadır. Selefi Kral III.Richardın başlattığı ve 1707 sonrası İngiliz sömürgeciliği için büyük önemi olan British East India Company gibi şirketlere de öncülük eden yün ticaretine yönelik deniz ticareti sistemi kurmuştu. Henry aynı zamanda küçük deniz kuvvetlerini genişletmiş ve İngilterenin İlk denizaşırı kolonisini kuran İtalyan denizci John Cabotun -Kral Henry adına Newfoundlandda koloni kurmuştur- 1496 ve 1497 yılındaki seyahatlerinin de sponsorluğunu yapmıştı.
VIII. Henry babasının başlattığı işi devam ettirmiş ve İngiltere deniz kuvvetlerini geliştirmeye devam etmişti.
Kraliçe I. Elizabeth döneminde Sir Francis Drake kuzey Californiaya ayak basmış ve İngiliz Kraliyeti adına buraya Nova Albion (Albion İngiltere için kullanılan antik bir isimdi) adıyla yönetimi altına almıştı. İngilterenin Avrupa dışındaki bölgelere ilgisi gittikçe artmış ve ilk defa John Dee tarafından "İngiliz İmparatorluğu" ifadesi öne sürülmüştü. Denizcilik konusunda uzman olan John Dee imparatorluk kavramına ilişkin bakış açısını Dantenin "Monarchia" kitabından almıştı.
Humphrey Gilbert Cabotu izlemiş ve 1583de Newfoundlandı sefer düzenlemiş ve 5 Ağustosda bölgenin İngiliz kolonisi olduğunu ilan etmişti. Sir Walter Raleigh ise Kuzey Carolinada Roanoke Adalarında 1587de ilk koloniyi kurmuştu. Gilbertin Newfoundland ve Roanokedeki kolonilerinin ömrü yiyecek kıtlığı, hava koşulları gibi sebeplerle kısa ömürlü olmuştu.
Fransız Sömürgeciliği
İlk (açık mavi) ve İkinci (koyu mavi) Fransız sömürge imparatorluklarının haritası
Fransız sömürge imparatorluğu 17.yüzyılda başlar ve 1960lara kadar sürer. 19.ve 20 yüzyıllarda Fransız sömürge imparatorluğu İngiliz İmparatorluğunun ardından gelen ikinci büyük sömürge imparatorluğuydu ve en geniş sınırlarına 1919 ve 1939 arasında ulaşmış, ikinci Fransız sömürge imparatorluğu 13.000.000 km²yi aşmıştı. Bu rakam dünya toprağının 8.7%dir.
Fransız sömürge yayılmacılığı 16.yüzyılın başlarında Giovanni da Verrazzano ve Jacques Cartierin seyahatleriyle başlar. Ancak İspanyanın Amerika kıtası üzerindeki tekelini koruması ve Din Savaşları Fransanın koloniler kurma çabalarını engellemişti. Fransanın ilk koloni kurma teşebbüsü 1555de Brezilyada Rio de Janeirodadır (o dönemde Fransız Antarktiki olarak adlandırılıyordu). 1612de São Luísde ve Portekiz ve İspanyol engeliyle karşılaştığı için başarısız olan Floridada da benzer teşebbüslere girmişti.Fransa’nın Afrika’daki sömürgecilik faaliyeti İngiltere’ninkinin aksi istikametinde olmuştur.Yani İngiltere Afrika’da Kuzey-Güney Fransa Batı-Doğu istikametinde olmuştur.Fransa’nı ilerleyişi İngiltere’yi endişelendirmiştir. Fransa’nın kendi sömürgelerine doğru kaymasından korkmuştur. Fransa’nın güneye inmesinin İngiltere tarafından engellenmesi bu devleti Doğu istikametinde ilerlemesine mecbur bırakmıştır. İngiltere ve Fransa Sudan için birbirleriyle mücadele ediyorlardı. İngiltere Fransa’nın Sudan’dan çıkmasını istiyordu. Savaşa cesaret edemeyken Fransa İngiltere ile barış yapmaya mecbur kaldı ve Sudan’dan çekildi. Nil’in tamamı İngilizlerin hakimiyetinde kaldı. Madagaskar’da Fransa’ya bırakıldı.
UZAK DOĞU’DA SÖMÜRGE HAREKETLERİ
A)GÜNEY-DOĞU ASYA’DAKİ MÜCADELE
Güney-Doğu Asya’da ki sömürgecilik faaliyetleri İngiltere ile Fransa arasında üstünlük mücadelesi sağlama şeklinde oldu İngiltere Fransa’nın elinden Hindistan’ı almış ve burayı dış politikasında önemli bir faktör olarak görmüştür. Çünkü İngiliz ekonomisi için Hindistan çok önemli bir yere sahipti. Uzun bir süre Hindistan sömürgesi için İngilizler ber tehlike görmüyordu.Kırım savaşında yenilen Rusya faaliyetlerine Sibirya ve Orta Asya’ya naklederek buraları sömürgeleştirmeye başlamıştır. Bundan sonra Hindistan için bir tehlike ortaya çıkıyordu. Bu sebepten dolayı İngilizler ve Ruslar arasında mücadeleler başladı: Rusya ile yapılan anlaşmayla Rusya’nın Afganistan’nın gerisine atılmasıyla Hindistan’ın güvenliği sağlandı. Afrika’da ki sömürgecilik faaliyetlerini tamamlayan Fransa Hindiçini ile yakından ilgilenmiş buranın halkının misyonerler aracılığıyla Katolik yapmaya çalışmıştır. Fransa’nın yaşadığı Fransız İhtilali ve bunu takibe gelişen olaylar Fransa’nın bu bölge ile ilgilenmesini durdurdu. Zamanla tekrar olaylar yatıştıktan sonra Fransa Hindiçini ile ilgilenmeye başladı. Burada Annam İmparatorluğu vardı. Fransa Annam İmparatorluğunu kontrol altına aldıktan sonra Batı istikametinde ilerlemeye ve Siyama girmeye başladı. Bu durum İngiltere’yi tedirgin etti . Çünkü Fransa Hindistan istikametinde ilerlemekteydi. İngiltere sahip olduğu Hindistan’ın Doğu sınırının güvenliğini sağlamak için Hindistan’nın Doğusunda ki Birmanya’yı işgal edip ve oradan da ilerleyerek Siyam’a girmeye çalıştı. Bu sebepten dolayı Fransa ve İngiltere Siyam için bir mücadele durumuna girdiler aralarında ki ilişki o kadar gerginleşti ki neredeyse iki devlet arasında savaş çıkacaktı. Ancak İngiltere burada çıkacak olan savaşı göze alamadı İngiltere ile Siyam için bir anlaşmaya karar verdi. Yapılan anlaşmaya göre Siyam üç bölgeye ayrıldı. Doğusu Fransız Batısı İngiliz hakimiyeti altına girdi ve ortada boş bir bölge bırakıldı. Bu bölgeyi güvenlik amaçlı olarak boş bıraktı. Tampon bölge konumunda olacaktı, hiçbir devlet buraya giremeyecekti. Böylece İngiltere Hindistan ile Fransa arasına güvenlik şeridi olarak tampon bir bölge sokmuş ve Fransa’yı belirli bir mesafede Hindistan’dan uzak tutmayı başarmıştır.
B)ÇİN’İN BATIYA İLERLEYİŞİ
Çin’in Avrupa ile ilişkisi çok eskiye yani 13. yüzyıl zamanına kadar gitmektedir. Avrupa ile Çin’in çok geniş bir ticaret alanı vardı,ve Çin’in ipekli kumaşları Uzak Doğu’nun baharatları Avrupa’nın ilgisini çeken önemli tüketim malları idi . Ama Ortaçağ’dan itibaren hem Çin’in hem de Japonya’nın Avrupa ile olan ilişkileri kesilmiştir. Bu iki devlet kapılarını Avrupa’ya yani Batı’ya kapatmıştır. Bunun sebebi de Avrupa devletlerinin Çin’de ve Japonya’da Hıristiyanlığı yaymak adına yaptıkları dini propaganda ve misyonerlik faaliyetleridir .Din üzerine en az kadar Avrupa kadar düşkün olan Çin’de Hıristiyan papazların Çin ve Japon halkı arasında yaptıkları din propagandası ve misyonerlik faaliyetleri büyük tepkiyle karşılandı. Hıristiyan papazlara verilen tepki sonucunda Çin ve Japonya kapılarını Batı’ya kapatıp Avrupa ile olan ilişkilerini her türlü alandaki ilişkilerini en az seviyeye indirmiştir. Ticaret yapılan bütün limanları Avrupa’ya kapmış sadece Canton limanını Avrupa ile ticaret yapmak için kullanmıştır. Burada da limanın tümünü değil belli bir kısmını Avrupa’dan gelen gemlere ayırmıştır.Gemilerle gelen tüccarlar mallarını buradaki tüccarlara satarlar alacaklarını da burada tüccarlardan alırlar ve hiçbir şekilde halkla iletişime giremezlerdi.Japonya Çin’e nazaran bu konuda daha tepkiliydi.Japonya tüm Limalarını Batılılara kapamıştı o kadar ki bir deniz kazasından kurtulan bir yabancıyı dahi Japon kıyılarına çıktığında Hıristiyan misyonerdir diye derhal öldürüld . Bu durum 19. yüzyıldan itibaren değişmeye başladı. Zamanla Avrupa devletleri sanayileşmeye başlayınca bu ülkelerin ham maddeye ve pazara olan ihtiyacı arttı. Buda Avrupa devletlerini sömürgeciliğe itti. 18. yüzyılda
استثمار، توسعهطلبي، سلطهجويي
colonialism, colonization
استعمار، الاستعمار
sömürgecilik
colonialisme
kolonialismus
colonialismo
colonialismo
سیاست مستعمراتی، مهاجرت، کوچ
گرچه استعمار پیشینهی کهن دارد، اما تاریخ مفهوم جدید آن از قرنهای شانزدهم و هفدهم آغاز میشود. تاریخ استعمار را از دورهی باستان تاکنون میتوان به چهار دوره بخش کرد سه دوره اول، مجموعاً تحت عنوان استعمار کهن قرار میگیرند.:
استعمار دوره اول: عصر باستان
استعمار دوره دوم: دوران جهانی
استعمار دوره سوم: استعمارگری قرنهای نوزدهم و بیستم
استعمار نو
اِستِعمار واژهایست عربی و در بُن به معنای آبادی خواستن است. ولی امروزه استعمار معنای نفوذ و دخالت کشورهای زورمند در کشورهای ناتوان به بهانه آبادی و سازندگی است.ولی معمولاً استعمار در جستجوی به تاراج بردن دارایی کشورهای دیگر بودهاست.
استعمار عبارت است از سیاست دول امپریالیستی که هدفش برده کردن و بهره کشی از خلقهای کشورهای دیگر، خلقهای کشورهای از نظر اقتصادی کم رشد است. دول امپریالیستی برای تحکیم سیطره خویش مانع تکامل فنی و اقتصادی و فرهنگی این کشورها میشوند. البته در قرون گذشته یعنی قبل از پیدایش امپریالیسم نیز استعمار سرزمینهای غیر وجود داشته ولی ما در تعریف خود به استعمار در قرن بیستم توجه کردهایم که خود به شکل تقسیم سرزمینهای جهان و ایجاد امپراتوریهای مستعمراتی یکی از وجوه مشخصه دوران امپریالیستی است.
مستعمره: یعنی سرزمینی فاقد استقلال سیاسی و اقتصادی که کاملاً درهمه شئون تابع دولت امپریالیستی استیلاگر است. این دولت و انحصارات امپریالیستی آن از مستعمره به عنوان مواد خام و نیروی کار ارزان بازار فروش کالاها و عرصه سرمایه گذاریهای پرسود و همچنین به مثابه پایگاههای نظامی و سوق الجیشی استفاده میکنند.
سیستم مستعمراتی امپریالیستی چیست؟ در کنار مستعمرات، کشورهای نیمه مستعمره و وابسته نیز وجود دارد که در شئون مختلف سیاسی یا اقتصادی دارای وابستگیها و تابعیتهای کم و یا زیاد نسبت به دول امپریالیستی هستند. عبارت «سیستم مستعمراتی امپریالیسم» یعنی مجموعه همه مستعمرات، نیمه مستعمرهها و ممالک وابسته که توسط امپریالیستها مورد بهره کشی قرار گرفته و تحت سلطه آنان قرار دارند. این سیستم در مرحله انحصاری سرمایه داری به وجود آمد. در آغاز قرن کنونی چند کشور بزرگ امپریالیستی با توسل به نیروی ارتش و واحدهای مستعمراتی و لژیونهای خارجی، تقسیم سرزمینهای جهان را بین خود پایان داده بودند و از آن پس بارها برای تقسیم مجدد جهان و تسخیر مستعمرات جدید با یکدیگر به جنگ و ستیز برخاستند. سرمایه داری به یک سیستم جهانی ستم استعماری و تسلط مالی بر اکثریت عظیم مردم جهان توسط مشتی کشورهای به اصطلاح جلو افتاده مبدل شد.
متروپل: یعنی کشور امپریالیستی صاحب مستعمره، انحصارات بزرگ کشور متروپل با نیروی عظیم مالی و صنعتی خود سد کلانی به حساب غارت و بهره کشی از مستعمرات به دست میآورند. به علت بازوی کار ارزان، کثرت منابع طبیعی و ارزانی موادخام، سرمایه گذاری متروپل در مستعمره سودهای افسانهای به بار میآورد. هم زمان با غارت آشکار مردم این سرزمینها و ثروتهای ملی آنان، کشور مستعمره به زایده کشاورزی و مولد مواد خام متروپل مبدل میشود.
عقب ماندگی اقتصادی یکی از شومترین و سنگینترین نتایج سلطه استعماری است. انحصارات متروپل مانع تکامل صنایع و به ویژه ایجاد صنایع سنگین، مانع رشد تکنیک و هم زمان با آن مانع تقویت کادرهای ملی میشوند. اقتصاد برخی از این سرزمینها را به اقتصاد مونو کولتریر «یک محصولی» مثل نفت یا نیشکر یا قهوه یا مس مبدل میکنند که تمام سر رشته آن هم در دست انحصارات امپریالیستی است. این امر خود بعداً دشواریهای عظیم در راه ایجاد یک اقتصاد ملی متوازن و همه جانبه به بار میآورد. مبادله نا برابر وجه مشخصه تجارت بین متروپل و مستعمره، یکی دیگر از منابع سود کلان انحصارات است. استعمار در دوران کلاسیک خود همواره حامی و پشتیبان مرتجعترین قشرهای محلی بوده، اشکال فئودالی و ما قبل فئودالی را همچنان پا برجا نگهداشته به کمک آن، اقتصاد را به عقب ماندگی و زحمتکشان را به فقر و گرسنگی محکوم میکردهاست. عقب ماندگی اقتصادی محصول غارت و سلطه انحصارات امپریالیستی و نتیجه سیاست استعماری دول امپریالیستی است نه ثمره مناسبات اقتصادی معمولی بین کشورهای فقیر و کشورهای غنی به طور اعم.
مبارزه علیه استعمار و فروریختن سیستم مستعمراتی: علیه سلطه استعماری، علیه این غارت و سیطره سیاسی و اقتصادی خلقهای کشورهای مستعمره و نیمه مستعمره به پا خواسته و مبارزه شدیدی را برای آزادی ملی و استقلال آغاز کردند. نهضت استقلال طلبی پس از انقلاب اکتبر وارد مرحله نوین و پرتوانی شد و پس از جنگ جهانی دوم به دوران عالی تری گام گذاشت. موج نیرومند نهضتهای رهایی بخش ملی طومار سیستم جهانی استعماری را در هم پیچید.
انقلابهای خروشان ملی ارکان امپریالیسم را به لرزه در میآورد. لبه تیز این یورش جهانی متوجه آمریکاست که به مدافع اساسی سیستم بهره کشی استعماری بدل شدهاست. در نتیجه این نبرد به جای مستعمرات سابق در کشورهای نیمه مستعمره بیش از پیش کشورهای مستقل و نوبنیاد پدید گشته و پدید میگردد.
ولی این مبارزه هنوز به پایان نرسیدهاست. مللی که در حال گسستن زنجیرهای استعماری هستند به مراحل مختلفی از رهایی رسیدهاند. بسیاری از آنها دولتهای ملی تشکیل دادهاند ولی همچنان برای تقویت استقلال سیاسی خویش میکوشند و برای احراز استقلال اقتصادی راهی دراز در پیش دارند. ملل کشورهایی که ظاهر مستقل ولی عملاً در قید وابستگی سیاسی و اقتصادی انحصارهای بیگانه هستند برای مبارزه علیه امپریالیسم و رژیمهای ارتجاعی و استبدادی بپا میخیزند. نهضت آزادی بخش ملی در کنار جنبش کارگری کشورهای پیش افتاده به یکی از عوامل عمده ضد امپریالیستی عصر ما بدل شدهاست. در مقابل این موج عظیم، استعمار به روشهای نوین بهره کشی متوسل شدهاند که مجموعه آن را استعمار نوین مینامند.
اولین کشورهای استعمار گر
اسپانیا و پرتغال
هلند
انگلیس
فرانسه
جستارهای وابسته
استعمار نو
استعمار کهن
استعمار دوره اول
استعمار دوره دوم
استعمار دوره سوم
پسااستعماری
الگوریتم رقابت استعماری
منابع
↑ نقل از فرهنگ علوم اجتماعی-باقر پرهام و همکاران- نشر مازیار – ص 57
↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ دانشنامهی سیاسی- داریوش آشوری-نشر مروارید- چاپ شانزدهم 1387- ص12
این یک نوشتار خُرد پیرامون سیاست است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ استعمار موجود است.
ردههای صفحه: استعمارگری تئوری روابط بینالمللی جغرافیای فرهنگی واژگان سیاسی
قس عربی
الاستعمار هو مصطلح یشیر إلى ظاهرة سیاسیة، اجتماعیة وثقافیة تشمل إقامة مستوطنات أوروبیة خارج أوروبا منذ القرن ال15 واستیلاء الدول الأوروبیة سیاسیا واقتصادیا على مناطق واسعة فی جمیع القارات الأخرى، بما فی ذلک إخضاع الشعوب القاطنة فیها لحکم الدول الأوروبیة واستغلال کنوزها الطبیعیة وعمل السکان المحلیین لصالح الدول الأوروبیة. انتهى الاستعمار تدریجیا خلال النصف الآخر من القرن ال20 ولکنه یعتبر من أکثر الظواهر السیاسیة تأثیرا على صورة العالم المعاصر.
محتویات
تاریخ
ترتبط ظاهرة الاستعمار بالنهضة الأوروبیة وعصر الاستکشاف وتعزز السلطات المرکزیة فی کل من البرتغال، إسبانیا، بریطانیا، فرنسا وبعض الممالک الإیطالیة، حیث شهدت أوروبا فی نهایة القرون الوسطى تطورات تکنولوجیة سریعة، خاصة فی مجال الملاحة، وحیث تمکنت السلطات المرکزیة الأکثر استقرارا من تمویل مشاریع طموحة تشمل إرسال بعثات من الملاحین والجنود والمستوطنین إلى مواقع بعیدة عن بلادهم الأصلیة.
یعتبر معظم المؤرخین تأسیس المستعمرة البرتغالیة فی سبتة فی 1415 نقطة البدایة لظاهرة الاستعمار. وبغض النظر عن الحملات الصلیبیة، کان احتلال سبتة من قبل الجیوش البرتغالیة وتأسیس المستعمرة فیها أول عملیة لتوسیع سیطرة دولة أوروبیة خارج القارة الأوروبیة. خلال القرن ال15، أیام الأمیر إنریکه الملاح، الملک أفونسو الخامس والملک مانویل الأول شنت البرتغال حملات استکشافیة بحریة، وتمکن ملاحوها فی 1434 من عبور رأس بوجادور (الیوم فی الصحراء الغربیة) الذی اعتبروه الأوروبیین نقطة غیر قابلة للاجتیاز. وأقامت البرتغال فی تلک الفترة محطات تجاریة، بما فی ذلک محطات التجارة بالعبید، على الشواطئ الأفریقیة الغربیة بدعم الفاتیکان الذی منحها الأولویة من بین الدول الکثولیکیة فی السیطرة على المواقع المعثورة علیها جنوبی رأس بوجادور. فی 1487 وصل البرتغالیین إلى رأس الرجاء الصالح وفی 1497 وصلوا إلى شرقی إفریقیا.
فی نهایة القرن ال15 انضمت إسبانیا إلى موجة الجولات الاستکشافیة والاستعمار حیث قرر الملوک الکاثولیک مراعاة محاولة الرحالة الإیطالی کریستوفر کولومبوس اجتیاز المحیط الأطلسی. وکانت نتیجة هذه المحاولة اکتشاف الجزر الکاریبیة غربی القارة الأمریکیة وإقامة "إسبانیا الجدیدة"، منطقة فی أمریکا سیطر علیها نائب ملک إسبانیا، فی 1525.
مفهوم الاستعمار
الاستعمار هو ظاهرة تهدف إلى سیطرة دولة قویة على دولة ضعیفة وبسط نفوذها من أجل استغلال خیراتها فی المجالات الاقتصادیة والاجتماعیة والثقافیة، وهی بالتالی نهب وسلب منظم لثروات البلاد المستعمرة، فضلاً عن تحطیم کرامة شعوب تلک البلاد وتدمیر تراثها الحضاری والثقافی، وفرض ثقافة الاستعمار على أنها الثقافة الوحیدة القادرة على نقل البلاد المستعمرة إلى مرحلة الحضارة.
الأهداف السیاسیة
وتتمثل الأهداف السیاسیة فی تحسین مرکز الدولة الاستعماریة فی التنافس على المراکز المتقدمة على سلم القوى الدولی، إِذ إِن تحسن المرکز الدولی للدولة یوسع دائرة نفوذها فی المجتمع الدولی، ویجعلها أکثر قدرة على التحکم فی القرارت الدولیة وتوجیهها لصالحها، ویمکن اعتبار مؤتمر برلین عام (1884م) مؤشراً على ذلک، فقد عقد هذا المؤتمر بسبب الصراع بین الدول الاستعماریة على مناطق النفوذ.
ویفسر العالم الأمریکی هانس مورغانثو الإِمبریالیة بأنها "سیاسة تستهدف قلب الوضع القائم والقیام بمراجعة علاقات القوى بین دولتین أو أکثر من أجل تحقیق تفوق محلی أو إقامة امبراطوریة قاریة أو تحقیق هیمنة عالمیة ویرى أن الدول کالأفراد لدیها "شهوة القوة" أی الرغبة فی تحسین وضعها باستمرار، من غیر الاقتناع بالوضع القائم.
ولکی تتمکن الدولة الاستعماریة من تعزیز مرکزها الدولی فی إطار هذا التنافس، لا بد لها من زیادة مواردها، وهو أمر یستدعی البحث عن موارد خارج حدودها، فقامت هذه الدول بالإجراءت الآتیة:
تمویل بعثات الاستکشافات الجغرافیة التی تستهدف البحث عن مناطق غنیة بالموارد أو یمکن الاستثمار فیها، ومن أمثلة ذلک تمویل رحلة فاسکو دی غاما البرتغالی الذی اکتشف الطریق إلى الهند عن طریق رأس الرجاء الصالح فی رحلته التی دامت من (1497 – 1498م)، وتمویل الإسِبان لبعثة کریستوفر کولومبوس الذی اکتشف السواحل الأمریکیة (البهاما) عام (1492م). وتمویل بعثة ماجلان الذی وصل إلى سواحل أمیرکا الجنوبیة عام (1519م)، وعبر الباسیفیکی (الهادی) إلى الفلبین حیث قتل هناک، کما تعرضت القارة الإفریقیة إلى حملات استکشافیة فی القرن الخامس عشر المیلادی، لا سیما المناطق الساحلیة، وتواصلت هذه الحملات إلى القارة الإفریقیة حتى القرن التاسع عشر من البعثات البریطانیة والفرنسیة والألمانیة.
الاحتلال العسکری المباشر للمناطق الغنیة بالموارد، وإرسال موجات من المستوطنین فی بعض الأحیان إلى المناطق التی تمت السطرة علیها.
ومن أمثلة الاحتلال العسکری المباشر: الاحتلال البریطانی لعدن عام (1839م)، ولمصر عام (1882م)، ولنیجریا ابتداء من عام (1861م)، والاحتلال الفرنسی للجزائر عام (1830م)، ولفیتنام عام(1858م)، والاحتلال الأسبانی لمناطق من المغرب عام (1912م).
اما المناطق التی عرفت استعماراً استیطانیاً فمن أمثلتها:الاستیطان الصهیونی فی فلسطین، والاستیطان الهولندی فی جنوب إفریقیة منذ عام (1652م)، والاستیطان البریطانی فیها منذ (1823م).
السیطرة على المواقع: یستدعی تعزیز المرکز الدولی للدولة الاستعماریة سیطرتها على المواقع التی تمثل مراکز، یمکن منها السیطرة على طرق المواصلات أو التحکم بمنابع بعض الأنهر أو مجاریها، أو منع تشکیل أحلاف متصلة جغرافیاً مع بعضها. .
الأهداف الاقتصادیة
الحصول على المواد الخام: أدت الثورة الصناعیة التی عرفتها أوروبا فی أواخر القرن الثامن عشر وأوائل القرن التاسع عشر إلى حاجة الدول الأوروبیة إلى المواد الخام التی اعتمدت علیها الصناعات الجدیدة.
ولسد حاجة مصانع الدول کافة من المواد الخام، اندفعت الدول الأوروبیة تبحث عن هذه المواد فی أرجاء العالم (کالقطن من مصر، والماس والذهب من جنوب أفریقیا والأراضی الزراعیة فی الشمال الإفریقی....الخ).
الأهداف الدینیة والثقافیة
ویتلخص الهدف الثقافی للدولة الاستعماریة فی إعادة تشکیل المنظومة الثقاقیة لمجتمع المستعمرات، لجعله أکثر ارتباطاً بالدولة المستعمرة.
الأهداف الثقافیة
عند إلقاء نظرة على الخریطة اللغویة للعالم، نجد أن لغة المستعمر تحل مکان اللغة المحلیة فی البلدان المستعمرة؛ فأغلب المستعمرات الإسبانیة فی أمیرکا اللاتینة تستخدم اللغة الأسبانیة لغة رسمیة، وتعد الإنجلیزیة اللغة الرسمیة لعدد من المستعمرات البریطانیة مثل: الهند ونیجیریا وجنوب أفریقیا، کما تعد الفرنسیة اللغة الرسمیة فی المستعمرات الفرنسیة مثل تشاد ومالی والسنغال، وتعد اللغة البرتغالیة لغة موزمبیق الرسمیة بوصفها مستعمرة برتغالیة سابقة.
وإِذا طبقنا ذلک على اللغة الثانیة فی عدد من الدول، فسنجد أنها لغة المستعمر، کما هو حال الإنجلیزیة فی العراق ومصر والأردن، والفرنسیة فی دول المغرب العربی، وهو أمر ینسجم مع ما قاله العالم تریتشکا من: أن اللغة هی أساس التجارة المزدهرة، إِذ إِن الأمة لا تفقد مستعمراتها المرتبطة بها باللغة والثقافة حتى لو انقطعت الرابطة السیاسیة.
الأهداف الدینیة
ارتبط عدد من الحملات الاستعماریة بوجود بعثات وارسالیات تبشیریة دینیة، وقد نجح عدد منها فی تنصیر قطاعات من سکان المستعمرات، وکان أبرز حالات النجاح فی هذا المجال فی الدول الإِفریقیة مثل جنوب السودان وجنوب نیجیریا.
الأهداف السکانی (الدیموغرافیة)
لتخفیف الضغط السکانی عندها بالسیطرة على أقالیم معینة ونقل الفائض السکانی إِلیها، وهو ما اعتمدته ألمانیا وإیطالیا والیابان فی الحربین العالمیتین، ولذا فإِن من حق الدول الاستعماریة أن تنمو على حساب المناطق التی فیها أماکن للفائض السکانی، وقد قامت فی أوروبا عند اشتداد البطالة فی القرن التاسع عشر مدرسة الإِصلاح الاستعماری التی دعت لتحویل الفائض السکانی إِلى المستعمرات واستخدامهم فی الزراعة، وکان فی بریطانیا فی هذه الفترة (103) جمعیات لهذا الغرض. لا شک ان المناطق التی اتخذها الاستعمارالأوروبی هدفاً له کانت على درجة کبیرة من الضعف والتأخر الاقتصادی والسیاسی والعسکری والعلمی، وکان هذا دافعاً قویاً للدول على التوسع.
الاستعماریة لاتخاذ مجموعة من الذرائع لتسویغ مسلکها الاستعماری، إِذ تحاول إِخفاء الدوافع الحقیقة للاستعمار، ولکنها فی معظم الأحیان لیست إِلا ستاراً للأسباب الأصلیة.
مواضیع متعلقة
استعمار ثقافی
مستعمرة
هناک المزید من الصور والملفات فی ویکیمیدیا کومنز حول: استعمار
تصنیفات: استعمارتاریخ مسیحی تاریخ أوروبا
قس مصری
استعمار
المحتویات
الامبریالیه ( l`imperialisme)
الامبریالیه ( l`imperialisme) او الکولونیالیه (le colonialisme ) بتتعرف بشکل شایع عادة على انه ایدیولوجیه او عقیده معینه بفرض نوع من السیاده بدرجات مختلفه من دوله على اقالیم خارج حدودها الوطنیه .1
التفکیر فى الامبریالیه فى اوروبا بعد مرحلة العصور الوسطى
بعد فترة العصور الوسطى اللى مرت بیها اوروبا و بعدیها دخلت اوروبا عصر النهضه و مرحلة الثوره الصناعیه و اتطورت فلما اوروبا وصلت لمرحله معینه من التحضر و التطور بعد الثوره الصناعیه بدا التفکیر فى اوروبا لنقل حضارتها و التطور اللى وصلو لیه لبقیة الدول و البلاد اللى ماکانش لیها نفس الفرصه فى التطور على اساس مبدا هام مترسخ فى الوجدان الاوروبى و واثر فى الثقافه الاوروبیه عموما وهوا متاخد عن الکتاب المقدس اساسا و هوا اللى جه فى الکتاب المقدس ( مجانا اخذتم مجانا اعطو ) - انجیل متى ( 10 :8 ) وغیر کده ان اوروربا و بالزات بعد التطور اللى حصل فیها کانت امم کتیر فى اوروبا حابه انها تنقل فکرها و تطورها الانسانى لکتیر من الاقالیم فى العالم حتى خارج حدودها زى فرنسا مثلا واللى شافت انها اتطورت فى مجالات کتیر وبالزات الثقافه و القانون و لان فرنسا وقتها شافت انها وصلت لدرجات کبیره من التطور فى الفکر الانسانى و القانونى وخصوصا فى مجال الحکم والسیاسه زى الدیموقراطیه و نظم الحکم و الاداره زى نظریة العقد الاجتماعى اللى عملها جان جاک روسو وغیرها من المبادئ القانونیه المهمه و اللى خدت بیها کتیر من الدول بعد کده - وزى ما هوا معروف ان فیه نظامین فى العالم بتاخد بیهم الدول فى مجال القوانین و هما النظام الانجلو امریکى ( اللى بیکون فیه محلفین ) و النظام الرومانى ( و اللى کان و مازال لفرنسا دور مهم ومؤثر فیه ) , و وجود دول او مناطق و اقالیم فى العالم وقتها کانت فى حاجه - على الاقل من وجهة النظر الاوروبیه وقتها -لاعاده بناء لکیاناتها او اعادة تاهیلها ایدیولوجیا اما لانها دول او امناطق من الاساس ماکانش لیها الفرصه فى التحضر بدرجه کبیره على المستوى الانسانى او لانها مناطق مرت بحضارات کبیره تاریخیا الا انها اتدمرت حضاریا و اتمحت هویتها الاساسیه نتیجة احتلال استیطانى حصل لیها وخلیها تبقى بتخضع لادارة نظم حکم اقل کتیر فى سلم التطور الانسانى عماکانت هیا اصلا علیه زى ماحصل مع حضارات کتیر من الشرق الاوسط زى الحضاره الفرعونیه و الحضاره الفینیقیه و الحضاره الساسانیه .
الامبریالیه مختلفه تماما عن الاحتلال
ایدیولوجیة الامبریالیه مختلفه عن الاحتلال ,على غیر مفهوم الامبریالیه و اللى بیکون اساسا لتطویر المکان فالاحتلال مش شرط یکون مرتبط بمبدا اخلافى او مفهوم ایدیولوجى معین انما فى الغلب بیکون عمل عسکرى بحت بهدف سبب معین غالبا بیکون .
یاما مجرد فرض سیطره على مکان معین لتوسیع نفوذ دوله او حاکم او امبراطور زى ماکان بیحصل فى کتیر من الامبراطوریات القدیمه .
یااما للاستحواذ على اقلیم او دوله معینه بسبب اهمیة الدوله او الاقلیم من الناحیه الاستراتیجیه او او ممیوات معینه موجوده فى الدوله او الاقلیم زى انها تکون یتتمیز بانتاج خام او معدن معین او عندها ثروه طبیعیه من اى نوع ممکن تکون خصوبة ارضها و انتاجها الزراعى زى ماحصل مع مصر فى اوقات کتیره من تاریخها زى احتلال الرومان لیها و بعدیهم الاجریج ( الیونایین ) و بعدین العرب وبعدیهم و الاتراک و غیرهم - و ان کان نوزج مصر موجود فیه الاحتمالین و هما الاهمیه الاستراتیجیه من حیث الموقع و بالزات بالنسبه لقارات العالم القدیم غیر التروات الطبیعیه فى مصر و بالزات الثروه الزراعیه .
بالرغم من ان الامبریالیه مختلفه عن الاحتلال الا ان فیه و جود شویة اوجه للشبه بین الاتنین .زى .
ان الاحتلال -غالبا - مابیمحیش هویة و ثقافة الاقالیم اللى بیستعمرها فى الغالب بتفضل الاقالیم تحت الاحتلال بتستعمل لغاتها و بتفضل فیها ثقافاتها الخاصه و المحلیه - زى ماکانت اللغه المصریه القدیمه بیتکلمها المصریین ایام العصر البطلمى زى ماهوا موجود على حجر رشید اللى مکتوب بالغات الهیروجلیفیه والدیموطیقیه مع اللغه الیونانیه اللى هیا لغةالمحتل و ده بعکس الامبریالیه طبعا اللى ساعات بیتمنع فیها اساسا استعمال اللغه الاصلیه واحیانا بتبقى جریمه , بعکس الاستعمار اللى بیعتبر ان الاقلیم المستعمر جزء من الدوله فغالبا بتکون لغة الدوله هیا اللغه اللى بیتم استعمالها فى کل الاقالیم المستعمره
الاساسیات کان بتنقلها الامبریالیه للدول
کان الاستعمار مرتبط غالبا بنقل حاجتین اساسیین هما .
اللغه و کان استعمال اللغه من الاساسیات المهمه فى المسعمرات و بتمون لغة الدول الام هیا اللغه الرسمیه و اللى کان ساعات بیکون استعمال اللغه المحلیه ممنوع و فى بعض الاقالیم اللى اتعرضت للاستعمار کانت احیانا بتوصل ان یکون استعمال اللغه المحلیه جریمه بیتعاقب علیها اللى بیتکلم بیها .
الثقافه و هیا من الحاجات المهمه اللى کانت الدول المستعمره بتحرص جدا علیها بانها تنقل ثقافتها لکل الاقالیم بتاعتها زى ماحصل من فرنسا مع اقالیم کتیر فى افریقیا .
ان البلد المستعمره مابتتسماش دوله انما بتتسمى اقلیم او منطقه او اى اسم تانى بس بشرط مایکونش لیه اى مدلول سیادى زى ماکانت فرنسا اللى کانت بتسمى المناطق المستعمره لیها و اللى کانت معظمها فى غرب وجنوب غرب افریقیا ( Region ) و اللى معناها منطقه و طبعا مابیکونش للاقلیم او المستعمره علم رسمى ( انما ممکن یکون لیها رایه او شعار فى الغالب بتکون لیها ارتباط او مدلول ثقافى اکتر منها تعبیر عن السیاده و الخصوصیه ) .
بیکون استعمال لغة الدوله المستعمره مش بهدف نشر لغة الدوله وثقافتها بقدر ماهوا تطبیق عملى لاعتبار الاقلیم جزء من الدوله .
طبیعة الاحتلال و مظاهر اختلافه عن الامبریالیه
الامبریالیه فى الغالب بتاخد شکل معین لانه بینقل لغته و ثقافته لمستعمراته ففى الغالب بتکون الاستعمار على شکل او نمط قریب من بعضه و بتکون الاختلافات فى اسلوب نقل او ثقافته و لغته من انه بیکون عن طریق التقرب من سکان اهالى المستعمرات عشان یتعمل حوار او عن طریق فرض اللغه و الثقافه و حتى عن طریق فرض اللغه و الثقافه فبرضه بتختلف من حیث درجة القسوه و الوحشیه فى فرض اللغه و الثقافه على سکان المستعمرات اللى ممکن توصل لعقوبات على اللى یمارس تقالید او عادات ثقافیه محلیه او عقوبات بدنیه زى قطع اللسان مثلا على اللى یتکلم اللغه المحلیه .
انما الاحتلال و بما انه بیکون لاسباب مختلفه فبتختلف طبیعة الاحتلال بحسب الهدف اللى بسببه احتلت الدوله اقلیم او منطقه معینه مثلا زى .
لو کان الاحتلال بسبب ثروات معینه فى اقلیم او ثروه طبیعیه معینه فبیکون الترکیز اساسا على طریقة ادارة الثروه الطبیعیه او السیطره علیها - انما موضوع نقل اللغه و الثقافه بیکون مالوش اولویه و احیانا مابیکونش فى الحسبان اساسا - و ده مایمنعش دخول بعض او کتیر من مصطلحات الدوله المحتله و عاداتها للدول اللى واقعه تحت احتلالها .
انما لو کان الاحتلال لاسباب عسکریه و استراتیجیه اساسا فبیکون الاهتمام على السیطره العسکریه و الاقلیم و تامینه الهدف الااساسى اللى لیه الاولویه .
و من الاختلافات الجوهریه اللى بین الامبریالیه و الاحتلال ان الاحتلال بیکون معروف فیه طبیعة العلاقه بین الدولتین بمعنى ان فیه دوله محتله دوله فمابیکونش فیه فمابیتمش اعتبار ان لااقلیم المحتل جزء من الدوله الام .
الاشکالیه مابین الامبریالیه بالمفهوم الحدیث کتفکیر مجرد و مابین تطبیقها
اکید کان فیه فروق جوهریه بین الامبریالیه اللى بدا تفکیر مجرد فى نقل تطور و بین المشاکل الکتیر اللى حصلت من جیوش الاستعمار , و الاشکالیه بدات اساسا وبشکل جوهرى من ان ( اللى فکرو الفکره مش هما اللى نفذوها ) .
الاشکالیات اللى واجهت تنفیذ الامبریالیه کتفکیر مجرد وبین تنفیذها
لان وسائل المفکر و اللى هیا الکلمه سواء مقریه او مسموعه بتختلف تماما عن وسائل العسکرى اللى هیا الات حرب اساسا فطبیعى ان تداخل الاسلوبین لازم یتسبب فى نتایج ضد بعضها و المثل بیکون واضح جدا فى حالة الاستعمار الفرنساوى و اللى بدا مع نابولیون و اللى کان عایز ینقل الافکار و المبادئ اللى قامت علیها الثوره الفرنساویه و هیا الحریه ( la liberte ), الاخاء ( la fratilite )و المساواه ( l`egalite) .
فبیبان جدا الفرق بین التفکیر المجرد فى الامبریالیه و ازاى ینضم اقالیم کبیره فى العالم لدوله وصلت لمرحله من التطور و التقدم اللى مبنى اساسا على التطور الانسانى و بین ازاى اتنفذ بوضوح فى حالة نابولیون لما حاول ینشر الثقافه الفرنساویه فى مناطق اما ماجتلهاش الفرصه للتطور على المستوى الانسانى طول تاریخها - زى کتیر من المناطق فى افریقیا او مناطق وصلت لدرجات کبیره من التطور على المستوى الانسانى الا انها تم استعمارها او احتلالها بصور مستمره فبقت من الاماکن اللى محتاجه من تانى اعادة تطویر او تاهیل على المستوى الانسانى زى مصر و لبنان و سوریا - حضارة فینقیا .
فحملات نابولیون زى ماماحدش بینکر دورها فى تطویر کتیر جدا من الدول اللى دخلتها برضه ماحدش ممکن ینکر انها اتسببت فى موت کتیر من الناس .
بمعنى ان التفکیر فى نقل تطور معین سواء فى اسالیب معینه فى الحیاه ( الثقافه ) او تطور تکنولوجى کانو مفکرین او معنیین و مهمومین بالفکر الانسانى ( سواء سیاسیین او علما فى الاجتماع او حتى فلاسفه ) , انما عند لما اتنفذت الفکره بالجیوش و بالسلاح حصل تشویه کبیر للصوره فى عقول سکان الاقالیم التانیه اللى لسه ماکانش لیها تجارب لسه مع الاستعمار ومع الوقت وصلت الصوره مشوهه لکتیر من المستعمرین نفسهم و بدات مرحله من الفعل و رد الفعل السلبى .
مصادر
1 Selon Margaret Kohn dans Lencyclopédie de philosophie de Stanford , 2006, « Le colonialisme est une pratique de domination qui met en jeu la domination dun peuple par un autre ».
قس پنجابی
کلونیلازم کسے تھاں تے کسے دوجے دیس دے واسیاں دا بستیاں بسان نون کیندے نیں۔
گٹھ: انجان
قس اردو
نو آبادیاتی نظام سے مراد کسی ایک علاقے کے لوگوں کا دوسرے علاقے میں جاکر اپنی نئی آبادیاں قائم کرنا اور اردگرد کے علاقوں پر قبضہ کر کے اسے نوسیع دینا ہے۔ جہاں یہ نوآبادی قائم کی جاتی ہے وہاں کے اصل باشندوں پر قابض گروہ عموماً اپنے قوانین ، معاشرت اور حکومت بھی مسلط کر دیتے ہیں۔ بنیادی طور پر یہ قابض گروہ اور نوآبادی کے اصل باشندوں کے درمیان نا انصافی اور جبر پر مبنی ایک تعلق ہے جس میں اصل باشندوں کا استحصال ہوتا ہے۔
زمرہ جات: ثقافتی جغرافیہ استعماریت
قس ترکی استانبولی
Sömürgecilik, genellikle bir devletin başka ulusları, devletleri, toplulukları, siyasal ve ekonomik egemenliği altına alarak yayılması veya yayılmayı istemesi, müstemlekecilik, kolonyalizm (TDK Sözlüğü) Sömürgeciler genellikle sömürdükleri bölgelerin kaynaklarına el, iş gücüne, pazarlarına el koyar ve aynı zamanda sömürgeleri altındaki halkın sosyo-kültürel, dini değerlerine baskı uygularlar. Sömürgecilik ile emperyalizm kimi zaman birbirleri yerine kullanılan terimler olmakla birlikte emperyalizm, şekli olduğu kadar şekli olmayan alanlarda da kontrolün hakim gücün elinde bulunduğunu durumlarda kullanılmaktadır. Sömürgecilik terimi aynı zamanda bu sistemi meşrulaştırmak veya yaymak için kullanılan bir dizi inanca da işaret etmektedir, zira Sömürgeciler kendilerinin sömürdükleri insanlardan daha üstün olduklarına inanırlar. Sömürdükleri insanları gelişmemiş toplumlardan seçerler . Dünya bu sömürgecileri, gelişmemiş toplumları refaha kavuşturmak ve gelişmelerinde katkıda bulunmak amacıyla baskı altında tuttukları şeklinde algılar veya algınlanması sağlanır. Bir bakıma iyimserlik havası estirilir.
Sözde bilimsel teorilerle de desteklenmeye çalışılan bu tip inançlar daha çok 19.yüzyılda Avrupada yayılmış ve Avrupalıların tüm dünyada sömürgeci güç olarak yayılmasının da sözde meşru dayanağı olmuştur. 18. yüzyılda başlayan sanayi inkılabının ardından 19. yüzyılda sanayileşmede ki gelişmeler neticesinde buhar makinelerinin kara ve deniz ulaşımında kullanılması yeni uluslar ve kıtalararası ekonomik ve ticari münasebetleri geliştirdi.19 yüzyılda tamamıyla sanayileşen İngilizler, diğer ülkelerle ekonomik bağlarını güçlendirdiler.Avrupa da ki diğer devletlerde İngilizlerin takip ettiği yolu izlemeye başladılar. Tarihte sömürge kurmak, büyük toprak kazanmak, büyük devlet olmak için gerekli sayılmaktaydı.Sömürgecilik bazen dini sebeplere dayanarak da olmuştur.Osmanlı devleti de din faktörüyle yayılmaya çalıştığı zaman başka devletlerle çatışma haline gelmiş ve askeri bakımdan önem kazanmıştır.Bunun için sömürgecilik hareketleri bazen askeri ve stratejik sebeplere de dayanmaktadır. İngiltere’nin 1878 de Kıbrıs’a yerleşmesi gibi. Asık ekonomik ve siyasal faktörler sömürgecilikte rol oynamaktadır .
Avrupa’yı 1890lardan itibaren sömürgeciliğe iten faktör tamamen ekonomiktir.1870lerden sonra endüstrinin gelişmesi başlıca ekonomik faktör olarak görünmektedir. Endüstrinin gelişmesi ortaya bir takım önemli problemler çıkarmaktadır. Endüstri geliştikçe üretim artmıştır, üretim arttıkça endüstri ülkelerinin kendi nüfusları bu üretimi tüketemez olmuşlardır.Bir üretim fazlası ortaya çıkmıştır .Bu üretim fazlasını dağıtacak alanlar aramaya başlamışlardır.
Öte yandan endüstrinin ham madde problemi ortaya çıkmıştır. Avrupa’nın sınırlı hammadde kaynağı karşısında yeni hammadde sağlayacak topraklar elde etme zorunluluğunu ortaya çıkarmıştır. 19 ve 20. yüzyılın başında, sömürgeciliğin en etkili vasıtalardan biri demir yoludur. Demiryolu bilhassa Asya ve Afrika da sömürgeciliğin en gelişmesinde önemli bir vasıtadır. 19. yüzyılda sömürgeciliğin iki aktif alanı Afrika ile Uzak Doğu olmuştur. Orta ve Güney Amerika Amerika Birleşik devletlerinin nüfusu altına girmiş ise de bu durum Afrika ve Uzak Doğudan farklı olarak doğrudan doğruya bir sömürgecilikten ziyade özel bir münasebet düzeni şeklinde ortaya çıkmıştır.Demir yolları ağını genişleterek kara bölgelerinin içlerine kadar girdiler ve maddi manevi nüfuslarını korudular
Avrupa sömürgeciliği kabaca iki büyük dalgaya ayrılabilir. İlki keşiflerle başlamış ikincisi de 19.yüzyılın ikinci yarısında başlayan dönemidir...
Madagaskardaki Fransız savaşı hakkında bir kitap.
Sömürge Tipleri
Farklı sömürgecilik tipleri vardır. Sömürgecilerin büyük kentlerdeki halkları sömürdükleri topraklara taşıdıkları tipe örnek ABDnin ilk onüç eyaleti, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Arjantin ve Sovyet döneminde Sibiryada gerçekleştirilmiştir. Sömürgeciler sömürdükleri topraklardaki yerli halkı kontrol etmesi veya güçle tehdit etmesi için İngilizlerin Hindistanda, Mısırda, Hollandalıların uzakdoğuda ve Japonların sömürge imparatorluklarında yaptıkları gibi yöneticiler atarlar. Bazen Latin Amerika ülkelerinde olduğu gibi sömürgeci gücün kendi topraklarından getirdiği halklar yerli halklarla karışır bazen de ki çoğunlukla olan budur; Fransanın yönetimi altındaki Cezayirde veya Güney Rodezyada olduğu gibi ırken ayrı topluluklar halinde yaşamaya devam ederler.
Bir başka türde de Barbados, Saint-Domingue ve Jamaika gibi ülkelerdeki geniş çiftliklere (plantasyon) beyaz sömürgeciler siyah köleler getirerek çalıştırırlar. Bir diğer sömürge türünde ise sömürgenin asıl amacı bölgenin daha geniş bir şekilde kolonize edilmesi değil ticarettir.
Bağımsızlıklarını kazanan ülkeler ve kazandıkları ülkeler
Konu başlıkları
1 İlk Avrupa Sömürgeciliği
2 İlk Sömürgecilikte Şirketlerin Rolü
3 Afrikanın Sömürgeleştirilmesi
4 İspanyol Sömürgeleri
5 İngiliz Sömürgeciliği
6 Fransız Sömürgeciliği
7 UZAK DOĞU’DA SÖMÜRGE HAREKETLERİ
7.1 A)GÜNEY-DOĞU ASYA’DAKİ MÜCADELE
7.2 B)ÇİN’İN BATIYA İLERLEYİŞİ
7.3 C) JAPONYA’NIN BATIYA AÇILMASI
7.4 D) ÇİN JAPON SAVAŞI (1894-1895)
7.5 E) RUS JAPON SAVAŞI (1904-1905)
8 AMERİKA
8.1 Amerika Birleşik Devletleri’nin kuruluşu
8.2 ABD Yayılma Siyaseti
9 Sömürgelerin Bağımsızlığa Kavuşması
10 Yeni Sömürgecilik
10.1 ABDnin Müdahalesi
10.2 Fransanın Müdahalesi
11 Birleşmiş Milletler Listesi (Kendi Yönetimine Kavuşmamış Bölgeler)
12 Daha Önce Listede Yer Alanlar
13 Kaynaklar
14 Ayrıca bakınız
15 Bağlantılar
16 Notlar
İlk Avrupa Sömürgeciliği
1913 yılında Afrikadaki Avrupa hakimiyeti
İlk sömürgecilik 15. yüzyılın sonlarında başlayan deniz yolculuklarıyla başladı. Deniz yolculukları İspanyol ve Portekiz krallıkları tarafından düzenlenerek Portekizliler Afrika’nın batı kıyıları boyunca Güneye doğru ilerlediler . Çin ile ticari faaliyette bulunmak istiyorlardı.
Doğu ve Batı yarımkürelerindeki Avrupa sömürgeciliğinin kökleri, baharat ticareti için kaynak bulmak ve masalsı krallıkların varlığını keşfetmek isteyen Portekiz kaşiflere kadar geri gider. Avrupa dışındaki ilk ayak izi Ceutanın 1415de fethedilmesiyle atılır. Onbeşinci yüzyılda Portekiz denizciler 1488de Bartolomeu Diasın Ümit Burnunun çevresinden dolanarak Afrika kıtasının aşılabildiğini gösterip Vasco da Gamanın 1498de Hindistana ulaşmasına yol açana dek Atlantik adalarını ve tüm Afrika sahillerini keşfetmişlerdir.
Portekiz denizcilerin başarıları Christopher Columbusun 1492de İspanyol finansmanıyla batı kıyılarına doğru yeni bir keşif rotasına çıkmasının önünü açmıştır. Columbus Japon sahillerine vardığı inancıyla günümüzde Bahamalar denilen yere ulaşmış ancak gerçekte Amerika denilen yeni bir kıta keşfetmişti.Orta ve Güney Amerika’ya yerleşen İspanyollar yerlilerle kültür birliği kurarak kısa sürede onlara Hıristiyanlığı ve İspanyol dilini benimsettiler hatta yerlilerle evlenip kaynaştılar. Bundan dolayı İspanyol sömürgeciliği ;Portekiz sömürgeciline nazaran daha uzun ömürlü oldu.Avrupalı denizciler açık deniz yolculuna elverişli gemileri hazırladıktan sonra ucuz baharat taşımak için yeni yollar aradılar. Uzak Doğu ticaretiyle Avrupa’ya ucuz ve bol miktarda baharat getirdiler. Portekiz ve İspanyol gemicilerine açık denizlere iten diğer bir faktör değerli madenlerden altın ve gümüş elde etme duygusuydu Portekizlilere nazaran İspanyollar Orta ve Güney Afrika’ya ulaşıp yerlilerin elinde bulunan zengin altın ve gümüş kaynaklarını alıp Avrupa’ya taşıdılar.
İlk Sömürgecilikte Şirketlerin Rolü
Batı sömürgeciliği başından bu yana kamu-özel girişimin ortaklığıyla yürütülmüştür. Kolombun Amerika seyahatlerinin masrafı kısmen İtalyan yatırımcıları tarafından karşılanmıştır. İngiltere, Fransa ve Hollanda sömürgelerde ticari yatırım gerçekleştiren Doğu Hindistan Şirketleri ve Hudsons Bay Şirketine ticari tekel hakkı tanımış ve ticaret sömürgedeki zenginliklerin sömüren Avrupa ülkelerine taşınması şeklinde gerçekleştirilmiştir.
Afrikanın Sömürgeleştirilmesi
Ana madde: Afrikanın Sömürgeleştirilmesi
1898 yılında Dünyadaki büyük sömürge imparatorlukları ve Osmanlı İmparatorluğu
Afrikanın Sömürgeleştirilmesi, 15. yüzyılda köle ticareti ile başlamış ve uzun yıllar sürmüştür. Bunu en iyi anlatan terim İngilizce bir deyim olan "Afrikaya hücum"dur.
Afrikayı bir köle kaynağı olarak görenler, şimdi onunla hem hammadde kaynağı, hem de pazar olarak ilgilenmeye başladılar. Ama bunun için Afrikada çalıştıracak işgücüne ihtiyaçları vardı. Köleciliğin yasaklanması doğrudan bununla ilişkiliydi. Afrikalıların kurtuluşu olarak ilan edilen bu yeni süreç, köleliğin yeni bir biçiminden başka bir şey değildi. Köle tacirleri, madenlere ya da çiftliklere işçi temin eden kuruluşlar halinde örgütlendi. Afrika’nın sömürgeleşmesi gayet kısa bir sürede olmuştur. O kadar ki 1870’de Afrika’nın ancak onda biri sömürge iken 1890’da sömürge olmamış kısım ancak onda bir miktarındaydı. Afrika’nın insanlığın bilgisine açılması devre devre olmuştur ve burada da üç devreyi tespit etmek mümkündür. İlk devrede, ilk çağlarda Kuzey Afrika da Mısır ve Kartaca medeniyetlerine rastlamaktayız. Daha sonra bunların yerini Roma İmparatorluğunun dağılmasından sonra ve Osmanlı İmparatorluğunun kontrolüne girmiştir.
8. 9. ve 10. yüzyıllarda ise Arap Yarımadasının Doğu Afrika ile temasa geçtiğini görüyoruz. Somali, Kenya ve Kızıl Deniz kıyıları 10. yüzyıldan itibaren Arapların sömürgesi olmuştur . Orta Doğunun Arap kuşağının Osmanlı imparatorluğunun kontrolüne girmesinden sonra, Doğu Afrika’daki Arap kontrolü de zayıflamıştır. Fakat tam bu sıralarda Avrupalılar, Afrika ile alakadar olmaya başlamışlardır. 15. yüzyıldan itibaren Portekizliler Angola ve Mozambik kıyılarını ele geçirirken, Hollandalılar da Güney Afrika kıyılarına yerleşmeye başlamışlardır. Fransızlar ise Afrika’ya,16.Yüzyıldan itibaren Batı Afrika kıyılarında Senegal’den itibaren Afrika’ya girmeye başlamışlardır. İngilizler ise genellikle Gine körfezi kıyılarına yerleşmişlerdir.
Denizcilikte ilerlemiş olan Avrupa ülkeleri Afrika’nın kıyılarına yerleşmekle beraber iklim ve tabiat şartlarının güçlüğü dolayısıyla kıtanın içlerine girmeye cesaret edememişlerdir. Bu sebeple 19.yüzyılın ortalarına gelinceye kadar Afrika’nın iç kısımları ve buralardaki hayat insanların bilgisine kapalı kalmıştır.
Afrika’nın insanlığın bilgisine açılmasında Nil nehri büyük rol oynamıştır. Çok eski çağlardan beri Nil nehri ve bilhassa Nil’in kaynağı insanların merakını çekmekteydi. Avrupalılar tarafından Nil’in kaynağı bulunmuş ve Afrika’nın bilinmeyen kısımları insanlığın bilgisine açmışlardır .
Afrika’nın keşfedilmesiyle birlikte Avrupalı devletler Afrika’nın iç kesimlerine doğru ilerlemeye başladılar. Bu da bize sömürgeleşmenin hızlandığını göstermektedir. İç kesimlerin işgaliyle birlikte fiili işgal prensibi kabul edildi. Fiili işgal prensibi Afrika’ya hücumu daha da hızlandırdı. Her devlet daha geniş toprak için birbirleriyle yarıştı.
İspanyol Sömürgeleri
İspanyol İmparatorluğunun en geniş sınırları
Kuzey ve Güney Amerika başta Güney Amerikanın pek çok bölgesi, Orta Amerika, Meksika, Karayiplerin bazı bölgeleri ve ABDnin büyük bir kesimi olmak üzere İspanyanın hakimiyeti altına girmişti.
İlk dönemde Konkistadorlar (İspanyolca bir kelimedir ve sömürge askerleri, kaşifleri vs. ifade etmektedir) ile kraliyet otoritesi arasında çekişme yaşanmıştır. Konkistador asker ve memurlara ücret karşılığı olarak geniş topraklar ve yerli işçi çalıştırma hakkı verilmişti.
İngiliz Sömürgeciliği
Bordo renkli alan 1921de İngiliz İmparatorluğuna ait bölgeleri göstermektedir.
Afrika’nın sömürgeleşmesinde İngiltere’nin payı çok büyüktü. Sömürge faaliyetleri tüccarlar tarafından kurulan şirketler vasıtasıyla yürütüldü. Bu şirketler gittikleri yerlerde toprakları kendi üzerlerine alarak savaş ve barış yapma yetkisine sahip idiler. Devlet tarafından yetkilerle donatılıp bireysel devlet görünümü aldılar. İngilizler daha çok Portekiz sömürgeleri üzerinde genişlediler. Hindistan’a gelip Portekizlilerin elinden kıyı bölgelerini aldılar. İngiltere’nin Afrika’dan aldığı topraklar: İngiliz Somalisi, Mısır, Nijerya, Uganda, Kenya, Bechuanaland, Rodezya ve Nysaland’dır..
İngiliz ticaret şirketleri deniz aşırı pazarları kimseyle paylaşmak istemediler. Bunda özellikle Fransızlar ile çatışmalar yaşadılar. Bu sebepten dolayıdır ki Yedi Yıl Savaşları yaşandı. İngiltere’nin zaferiyle sonuçlanan savaşta Paris antlaşması yapıldı. Anlaşmaya göre İngiltere;Fransa’nı Kuzey Afrika’daki topraklarının bir bölümünü ele geçirdi bütün Hindistan İngiliz egemenliğine geçince Hindistan’a İngiliz tacını temsil eden genel vali tayin edildi. Yedi Savaşları sonunda İngiltere dünyanın en büyük sömürgeci devleti olarak ortaya çıktı. 1815 Viyana Kongresinden sonra Hollanda’nın elinden Afrika’daki Cape Colony sömürgelerini aldı. Mısır’ı işgal ederek Afrika’nın Kuzey ucuna yerleşti. Bazı önemli yerleri aldı. Nil Nehrinin güneyine doğru inip Sudan’ı sömürge toprakları içine kattı. Arap yarım adasıyla anlaşma yaparak Aden Muskat ve Umman gibi Müslümanların yaşadığı kıymetli toprakları sömürgelerine kattı.
Sömürge devletleri zaman zaman birbirleriyle anlaşmazlığa düşerlerdi. İngiltere’nin ise en büyük sorun yaşadığı Fransa’ydı. 1896 tarihinde yapılan bir anlaşmayla Siyam üç bölgeye ayrıldı. Batısı İngiliz,Doğusu Fransız etki alanı oldu. Orta kısımda tampon bir bölge oluştu,böylece iki devlet çatışma olasılığını azaltmak istiyordu.İngiltere Rusya ile İran üzerinde de aynı nitelikte bir sömürge anlaşması yapmıştı İngiltere tüm bu düzenlemelerin sonunda Hindistan Sömürgesine kuzeyden İran Afganistan ve Tibet Doğudan da Siyam yönlerinden gelecek Fransız ve Rus Tehdidine karşı bir güvenlik kordonu kurmuştur. İngiliz İmparatorluğunun denizaşırı bölgeleri yerleşmesinin kökleri 1485-1509 tarihleri arasında tahtta bulunan İngiliz Kralı VII. Henrynin denizcilik alanıyla ilgili politikalarında yer almaktadır. Selefi Kral III.Richardın başlattığı ve 1707 sonrası İngiliz sömürgeciliği için büyük önemi olan British East India Company gibi şirketlere de öncülük eden yün ticaretine yönelik deniz ticareti sistemi kurmuştu. Henry aynı zamanda küçük deniz kuvvetlerini genişletmiş ve İngilterenin İlk denizaşırı kolonisini kuran İtalyan denizci John Cabotun -Kral Henry adına Newfoundlandda koloni kurmuştur- 1496 ve 1497 yılındaki seyahatlerinin de sponsorluğunu yapmıştı.
VIII. Henry babasının başlattığı işi devam ettirmiş ve İngiltere deniz kuvvetlerini geliştirmeye devam etmişti.
Kraliçe I. Elizabeth döneminde Sir Francis Drake kuzey Californiaya ayak basmış ve İngiliz Kraliyeti adına buraya Nova Albion (Albion İngiltere için kullanılan antik bir isimdi) adıyla yönetimi altına almıştı. İngilterenin Avrupa dışındaki bölgelere ilgisi gittikçe artmış ve ilk defa John Dee tarafından "İngiliz İmparatorluğu" ifadesi öne sürülmüştü. Denizcilik konusunda uzman olan John Dee imparatorluk kavramına ilişkin bakış açısını Dantenin "Monarchia" kitabından almıştı.
Humphrey Gilbert Cabotu izlemiş ve 1583de Newfoundlandı sefer düzenlemiş ve 5 Ağustosda bölgenin İngiliz kolonisi olduğunu ilan etmişti. Sir Walter Raleigh ise Kuzey Carolinada Roanoke Adalarında 1587de ilk koloniyi kurmuştu. Gilbertin Newfoundland ve Roanokedeki kolonilerinin ömrü yiyecek kıtlığı, hava koşulları gibi sebeplerle kısa ömürlü olmuştu.
Fransız Sömürgeciliği
İlk (açık mavi) ve İkinci (koyu mavi) Fransız sömürge imparatorluklarının haritası
Fransız sömürge imparatorluğu 17.yüzyılda başlar ve 1960lara kadar sürer. 19.ve 20 yüzyıllarda Fransız sömürge imparatorluğu İngiliz İmparatorluğunun ardından gelen ikinci büyük sömürge imparatorluğuydu ve en geniş sınırlarına 1919 ve 1939 arasında ulaşmış, ikinci Fransız sömürge imparatorluğu 13.000.000 km²yi aşmıştı. Bu rakam dünya toprağının 8.7%dir.
Fransız sömürge yayılmacılığı 16.yüzyılın başlarında Giovanni da Verrazzano ve Jacques Cartierin seyahatleriyle başlar. Ancak İspanyanın Amerika kıtası üzerindeki tekelini koruması ve Din Savaşları Fransanın koloniler kurma çabalarını engellemişti. Fransanın ilk koloni kurma teşebbüsü 1555de Brezilyada Rio de Janeirodadır (o dönemde Fransız Antarktiki olarak adlandırılıyordu). 1612de São Luísde ve Portekiz ve İspanyol engeliyle karşılaştığı için başarısız olan Floridada da benzer teşebbüslere girmişti.Fransa’nın Afrika’daki sömürgecilik faaliyeti İngiltere’ninkinin aksi istikametinde olmuştur.Yani İngiltere Afrika’da Kuzey-Güney Fransa Batı-Doğu istikametinde olmuştur.Fransa’nı ilerleyişi İngiltere’yi endişelendirmiştir. Fransa’nın kendi sömürgelerine doğru kaymasından korkmuştur. Fransa’nın güneye inmesinin İngiltere tarafından engellenmesi bu devleti Doğu istikametinde ilerlemesine mecbur bırakmıştır. İngiltere ve Fransa Sudan için birbirleriyle mücadele ediyorlardı. İngiltere Fransa’nın Sudan’dan çıkmasını istiyordu. Savaşa cesaret edemeyken Fransa İngiltere ile barış yapmaya mecbur kaldı ve Sudan’dan çekildi. Nil’in tamamı İngilizlerin hakimiyetinde kaldı. Madagaskar’da Fransa’ya bırakıldı.
UZAK DOĞU’DA SÖMÜRGE HAREKETLERİ
A)GÜNEY-DOĞU ASYA’DAKİ MÜCADELE
Güney-Doğu Asya’da ki sömürgecilik faaliyetleri İngiltere ile Fransa arasında üstünlük mücadelesi sağlama şeklinde oldu İngiltere Fransa’nın elinden Hindistan’ı almış ve burayı dış politikasında önemli bir faktör olarak görmüştür. Çünkü İngiliz ekonomisi için Hindistan çok önemli bir yere sahipti. Uzun bir süre Hindistan sömürgesi için İngilizler ber tehlike görmüyordu.Kırım savaşında yenilen Rusya faaliyetlerine Sibirya ve Orta Asya’ya naklederek buraları sömürgeleştirmeye başlamıştır. Bundan sonra Hindistan için bir tehlike ortaya çıkıyordu. Bu sebepten dolayı İngilizler ve Ruslar arasında mücadeleler başladı: Rusya ile yapılan anlaşmayla Rusya’nın Afganistan’nın gerisine atılmasıyla Hindistan’ın güvenliği sağlandı. Afrika’da ki sömürgecilik faaliyetlerini tamamlayan Fransa Hindiçini ile yakından ilgilenmiş buranın halkının misyonerler aracılığıyla Katolik yapmaya çalışmıştır. Fransa’nın yaşadığı Fransız İhtilali ve bunu takibe gelişen olaylar Fransa’nın bu bölge ile ilgilenmesini durdurdu. Zamanla tekrar olaylar yatıştıktan sonra Fransa Hindiçini ile ilgilenmeye başladı. Burada Annam İmparatorluğu vardı. Fransa Annam İmparatorluğunu kontrol altına aldıktan sonra Batı istikametinde ilerlemeye ve Siyama girmeye başladı. Bu durum İngiltere’yi tedirgin etti . Çünkü Fransa Hindistan istikametinde ilerlemekteydi. İngiltere sahip olduğu Hindistan’ın Doğu sınırının güvenliğini sağlamak için Hindistan’nın Doğusunda ki Birmanya’yı işgal edip ve oradan da ilerleyerek Siyam’a girmeye çalıştı. Bu sebepten dolayı Fransa ve İngiltere Siyam için bir mücadele durumuna girdiler aralarında ki ilişki o kadar gerginleşti ki neredeyse iki devlet arasında savaş çıkacaktı. Ancak İngiltere burada çıkacak olan savaşı göze alamadı İngiltere ile Siyam için bir anlaşmaya karar verdi. Yapılan anlaşmaya göre Siyam üç bölgeye ayrıldı. Doğusu Fransız Batısı İngiliz hakimiyeti altına girdi ve ortada boş bir bölge bırakıldı. Bu bölgeyi güvenlik amaçlı olarak boş bıraktı. Tampon bölge konumunda olacaktı, hiçbir devlet buraya giremeyecekti. Böylece İngiltere Hindistan ile Fransa arasına güvenlik şeridi olarak tampon bir bölge sokmuş ve Fransa’yı belirli bir mesafede Hindistan’dan uzak tutmayı başarmıştır.
B)ÇİN’İN BATIYA İLERLEYİŞİ
Çin’in Avrupa ile ilişkisi çok eskiye yani 13. yüzyıl zamanına kadar gitmektedir. Avrupa ile Çin’in çok geniş bir ticaret alanı vardı,ve Çin’in ipekli kumaşları Uzak Doğu’nun baharatları Avrupa’nın ilgisini çeken önemli tüketim malları idi . Ama Ortaçağ’dan itibaren hem Çin’in hem de Japonya’nın Avrupa ile olan ilişkileri kesilmiştir. Bu iki devlet kapılarını Avrupa’ya yani Batı’ya kapatmıştır. Bunun sebebi de Avrupa devletlerinin Çin’de ve Japonya’da Hıristiyanlığı yaymak adına yaptıkları dini propaganda ve misyonerlik faaliyetleridir .Din üzerine en az kadar Avrupa kadar düşkün olan Çin’de Hıristiyan papazların Çin ve Japon halkı arasında yaptıkları din propagandası ve misyonerlik faaliyetleri büyük tepkiyle karşılandı. Hıristiyan papazlara verilen tepki sonucunda Çin ve Japonya kapılarını Batı’ya kapatıp Avrupa ile olan ilişkilerini her türlü alandaki ilişkilerini en az seviyeye indirmiştir. Ticaret yapılan bütün limanları Avrupa’ya kapmış sadece Canton limanını Avrupa ile ticaret yapmak için kullanmıştır. Burada da limanın tümünü değil belli bir kısmını Avrupa’dan gelen gemlere ayırmıştır.Gemilerle gelen tüccarlar mallarını buradaki tüccarlara satarlar alacaklarını da burada tüccarlardan alırlar ve hiçbir şekilde halkla iletişime giremezlerdi.Japonya Çin’e nazaran bu konuda daha tepkiliydi.Japonya tüm Limalarını Batılılara kapamıştı o kadar ki bir deniz kazasından kurtulan bir yabancıyı dahi Japon kıyılarına çıktığında Hıristiyan misyonerdir diye derhal öldürüld . Bu durum 19. yüzyıldan itibaren değişmeye başladı. Zamanla Avrupa devletleri sanayileşmeye başlayınca bu ülkelerin ham maddeye ve pazara olan ihtiyacı arttı. Buda Avrupa devletlerini sömürgeciliğe itti. 18. yüzyılda
استثمار، توسعهطلبي، سلطهجويي
colonialism, colonization
استعمار، الاستعمار
sömürgecilik
colonialisme
kolonialismus
colonialismo
colonialismo
سیاست مستعمراتی، مهاجرت، کوچ
مترادف:
استثمار، توسعهطلبي، سلطهجويي
نمایش تصویر
اطلاعات بیشتر واژه
ترکیب:
(اسم مصدر) [عربی]
مختصات:
(اِ تِ) [ ع . ]
الگوی تکیه:
WWS
نقش دستوری:
اسم
آواشناسی:
'este'mAr
منبع:
واژهنامه آزاد
معادل ابجد:
772
شمارگان هجا:
3
دیگر زبان ها
انگلیسی
colonialism | colonization
ترکی
sömürgecilik
فرانسوی
colonialisme
آلمانی
kolonialismus
اسپانیایی
colonialismo
ایتالیایی
colonialismo
عربی
استعمار | الاستعمار
تشریح نگارش (هوش مصنوعی)
کلمه "استعمار" در زبان فارسی به معنای تسلط و کنترل یک کشور یا ملت بر دیگری بهخصوص در زمینههای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی استفاده میشود. در نگارش این کلمه و همچنین بهکارگیری آن، چند نکته وجود دارد:
-
راستنویسی: کلمه "استعمار" باید بهصورت صحیح و با فضای مناسب نوشته شود. بهعنوان مثال: "استعمار" و نه "استعمار".
-
قیدها و وابستهها: معمولاً این کلمه بهعنوان اسم استفاده میشود و میتوان آن را با قیدها و وابستههای مختلف به کار برد. مثلاً: "استعمار غرب"، "مبارزه علیه استعمار".
-
بهکارگیری معادلها: باید توجه داشت که در برخی متون ممکن است معادلهای دیگری مانند "تسخیر" یا "استثمار" نیز به کار رود، که هر یک معانی خاص خود را دارند و باید مناسب با زمینه استفاده شوند.
-
نوشتن در جملات: زمان استفاده از کلمه "استعمار" در جملات باید به گونهای باشد که مفهوم بهوضوح منتقل شود. مثلاً: "کشورهای مستعمره معمولاً با مشکلات اقتصادی و اجتماعی مواجه هستند."
-
اجتناب از ابهام: در متنهای علمی یا تحلیلی، باید بهگونهای بنویسید که اشتباهی در تفهیم مفهوم "استعمار" پیش نیاد.
- نکات نگارشی: توجه به علائم نگارشی و استفاده درست از جملهها در کنار این کلمه اهمیت دارد. مثلاً استفاده از ویرگول برای جداسازی عبارات میتواند به وضوح نوشته کمک کند.
با رعایت این نکات، میتوان بهخوبی از کلمه "استعمار" در نوشتار فارسی استفاده کرد.
مثال برای واژه (هوش مصنوعی)
البته! در زیر چند مثال از کلمه "استعمار" در جملات مختلف آورده شده است:
- استعمار کشورهای آفریقایی در قرن نوزدهم تأثیرات عمیقی بر فرهنگ و اقتصاد این سرزمینها گذاشت.
- بسیاری از ملتها هنوز هم با پیامدهای استعمار مبارزه میکنند و در تلاشند تا هویت فرهنگی خود را بازیابند.
- استعمارگران در طول تاریخ با استفاده از زور و نیرنگ، سرزمینهای وسیعی را به تصرف خود درآوردند.
- رمانها و فیلمهای مختلفی درباره تجربههای مردم تحت استعمار ساخته شدهاند که روایتگر داستانهای درد و مبارزه آنهاست.
- برای درک بهتر تاریخ سیاسی، باید به مسأله استعمار و تبعات آن بپردازیم.
اگر نمونههای بیشتری نیاز دارید، خوشحال میشوم کمک کنم!
واژگان مرتبط: سیاست مستعمراتی، مهاجرت، کوچ