یهودیت
license
98
900
100
معنی کلمه یهودیت
معنی واژه یهودیت
yahudiy[y]at
Judaism
|
یهودیت
معنی:
یهودیت (به عبری: יהדות، Yahedut) یکی از قدیمیترین ادیان بشر است که به اعتقاد پیروانش توسط ابراهیم از طرف خداوند آورده شدهاست. پیروان آن عموماً فرزندان قوم بنی اسرائیل هستند. این دین نخستین دین ابراهیمی و نیز توسط بسیاری، نخستین دین یکتاپرست به شمار میرود. همچنین یهودیت کانون بیشتر متون و سنتهای ادیان ابراهیمی میباشد و تاریخ، اصول و اخلاق آن بر ادیان مسیحیت، اسلام، و بسیاری از مذاهب دیگر تاثیر بهسزایی گذاشتهاست. بر طبق قوانین یهودیت، چه نو کیشان و چه افرادی که یهود متولد شده اند،یهودی خطاب میشوند.
دین یهودیت دارای تاریخ پیوستهای بیش از ۳۳ قرن میباشد. یِهود (יְהוּדָה)، واژهای عبری است، به معنای ستوده و صفتی اکتسابیست که به ساکن یهودیه، قسمتی از سرزمین اسراییل که سبط یهودا بر آن زندگی میکردند، داده میشود، ولی همچنین برخی معتقدند در گذشته همه بنی اسرائیل را نیز به این نام خواندهاند. در ایران از عنوان «جهود» و «کلیمی» یعنی پیرو موسی کلیم الله نیز برای نامیدن یهودیان استفاده میشود. پیروان یهودیت در بسیاری از کشورهای جهان ساکن هستند. جمعیت یهودیان جهان ۱۴ میلیون نفر، معادل۰٫۲۲٪ جمعیت جهان میباشد. ولی بعضی آمارها پیروان یهودیت را تا ۲۵ میلیون تخمین میزنند، حدود۵٫۴ میلیون نفر ساکن اسرائیل و۶٬۴۴۴٬۰۰۰ ساکن ایالات متحده آمریکا و مابقی در اروپا، اقیانوسیه، قاره آمریکا و آفریقا ساکنند. بسیاری از قوانین مدنی و اصول و اخلاق اندیشههای سکولار غرب از جنبهها و دیدگاههای یهودیت که مبنای مسیحیت بودهاست منشا میگیرند. یهودیان بیش از ۲۷۰۰ سال در ایران زیستهاند و اکنون حدود ۲۵٬۰۰۰ نفر از آنان، ساکن ایران هستند.
محتویات
اعتقادات
بخش از مجموعه
یهودیت
رده:یهودیت
یهود · یهودیت · اسباط
ارتودوکس · محافظهکار · اصلاحطلب
هریدی · حسیدی · ارتودوکس مدرن
فلسفه یهودی
اصول دین · منیان · کابالا
قوانین نوح · خدا · آخرت · مسیح در یهودیت
قوم برگزیده · هولوکاست · هلاخا · کشتروت· ده فرمان
صنیوت · صدکه · اخلاق · جنبش مسار
متون دینی
تورات · تنخ · تلمود · میدراش · توسفتا
آثار حاخامی · هاگادا · میشنا· باریتا
تور · شولحان عاروخ ·
حماش · سیدور · زوهار ·
شهرهای مقدس
اورشلیم · صفد · حبرون · تیبریاس
شخصیتهای مهم
ابراهیم · اسحق · یعقوب
ساره · ربهکا · راحیل · لیه
موسی · دبوره · روت · داوود · سلیمان
الیاس · هیلل · شمای · یهودا هناسی
سعادیا گائون · راشی · اسحاق الفاسی · ابن عزرا · توسفتانویسان
یوسف آلبو · یوسف قارو · آشر بن یهیئل
بعل شم طوو · موسی بن میمون · فیلون اسکندرانی
اوادیا یوسف · موشه بن نحمان · موشه فینشتاین · العازر شاخ
زندگی یهودی
بریت · بنای مصفه · ازدواج
نیدا· عزاداری
نقشهای مذهبی
حاخام · ربی
کاهن یهودی ·
بیت دین · روش یشیوا
ساختمانهای مذهبی
کنیسه · میکفا · هیکل سلیمان / خیمهگاه
مقالات مذهبی
شبات · تفیلین · زنان · سفر تورات· بدکن· قربانی
ختنه · ستاره داوود · منوره · شوفار
اربعمینیم · کیتل · کرتل · ید
نماز
نماز · شما · آمیدا ·
قدیش ·هولده
یهودیت و دیگر ادیان
مسیحیت · اسلام ·
ادیان ابراهیمی · تکثرگرایی
مورمونیسم · "یهودی مسیحی" · دیگران
مطالب وابسته
انتقاد از یهودیت · یهودستیزی
یهوددوستی · یشیوا· صهیونیسم· یهودیان آمریکا·
فهرست دانشمندان و فیلسوفان یهودی
ن • ب • و
موسی بن میمون یک معلم معروف یهودی در قرن دوازدهم میلادی بود که فهرست اعتقادات سیزده گانهٔ یهودیان را چنین تنظیم کرد:
خدا همه چیز را خلق نمود و هم چنان همه چیز را اداره میکند.
تنها یک خدا وجود دارد که در همه چیز کامل است.
خدا بدن ندارد و شبیه هیچ چیزی در این دنیا نیست.
خدا همیشه بوده و همیشه خواهد بود.
انسانها باید تنها برای خدا عبادت کنند.
کلام تمام انبیای بنی اسراییل درست است.
پیش گوییهای موسی درست است و او بالاترین پیامبری است که بوده و خواهد بود.
خدا تورات را به موسی داد.
تورات تغییر نخواهد کرد و تورات دیگری هم نخواهد آمد.
خدا افکار و اعمال همه را میداند.
خدا مطیعین دستوراتش را پاداش و مخالفینش را عذاب خواهد داد.
ماشیح خواهد آمد.
خدا مردگان را به زندگی بر خواهد گرداند.
میتزووت
میتزووت یا دستورات، اعمال مطرح در مذهب یهودیت را میتزووت میگویند. میتزوا دستوری است که خدا به مردم میدهد. برخی میتزوا را به عمل صالح یا نیکوکاری ترجمه میکنند. ششصد و سیزده میتزووت برای یهودیان لازم است که انجام دهند. برخی در زندگی روزمره داخل هستند و برخی در مواقع خاص صورت میگیرند. بسیاری از این دستورها را الان نمیتوان اجرا نمود چرا که معبد مقدس اورشلیم تخریب شدهاست.
دستورات
لحن این مقاله برای دانشنامهٔ ویکیپدیا نامناسب است.
لطفا کلمات ستایشگونه و غیر ادبی و عبارات غیردانشنامهای موجود در این مقاله را بزدایید.
برای راهنمایی بیشتر صفحهٔ راهنمایی برای نوشتن مقالههای بهتر را ببینید.
شاید در بحث همین صفحه توضیحی دراینباره نوشته شده باشد.
یهودیان معتقدند موسی ده فرمان و تورات را از کوه سینا با خود پایین آورد. و به جز پنج کتاب (سفر) موجود، تورا محتوای دیگری هم دارد که آن را میشنا یا تورای شفاهی هم مینامند که در آن توضیح میدهد، چگونه میتوان قوانین پنج سفر را انجام داد. تفسیری که بر این میشنا نوشته شدهاست گمارا نام دارد و با هم این دو کتاب را تلمود مینامند.
یهودیان سنتی معتقدند خداوند تورای مکتوب و شفاهی را به موسی داد و او آنها را با رعایت امانت به یهودیان رسانید و آن چه که امروز در دست ماست هم دقیقا همان است و باید همه دستورات آن هر روز هم صورت بگیرد.
یهودیان لیبرال میگویند تورا الهام خداوند است اما انسانها آنرا نوشتهاند و دستورات اخلاقی آن همیشه لازم الاجرا هستند، بر خلاف بسیاری دستورات آیینی که امروز لازم نیست صورت بگیرد.
در یهودیت به بحث گذاشتن فرمانها وتحقیق درباره چگونگی اجرای انها حرکتی مثبت تلقی میشود. تلمود پر است از قصههای رایهایی که در این موارد با هم بحث میکردند. لطیفهای در این باب است که میگوید «دو یهودی، سه نظر». برخی از این نظرات را همه پذیرفتهاند اما برخی دیگر هنوز تحت بحث هستند.
امروزه یهودیت رهبر واحدی ندارد که تصمیم بگیرد چگونه فرمان را اجرا کنیم یا به چه چیز اعتقاد بورزیم. گرچه یهودیان اعتقادات به نظرات مختلف دارند، اما هنوز پیروان آن معتقد به یک دین هستند.
ده فرمان را همه یهودیان در پای کوه سینا شنیدند. این خاصیت ده فرمان است اما یهودیان اتفاق نظر دارند که تمام ششصد و سیزده دستور تورا به یک اندازه اهمیت دارند.
ده فرمان
ده فرمان اینها هستند:
به خدا اعتقاد داشته باشید
جز او کسی یا چیزی را نپرستید تصویری یا مجسمهای را به عنوان خدا نسازید به آن ارادت نورزید و آن را تعظیم نکنید
نام خدا را بیهوده نبرید
شبات نگه دارد یعنی در روز هفتم استراحت کنید
به والدین خود احترام بگذارید
قتل نکنید
زنا نکنید
دزدی نکنید
شهادت دروغ ندهید
به مال دیگری حسد نورزید
قوانین هفتگانه نوح
هفت فرمان اخلاقی است که بر اساس تلمود و توسفتا، از سوی خدا به نوح داده شد و تمام آدمیان باید از این دستورها اطاعت کنند؛ اگر هم غیریهودیان به این هفت فرمان پایبند باشند و آنها را رعایت کنند، به رستگاری میرسند.
ممنوعیت بت پرستی: بت نپرستید
ممنوعیت قتل: خون کسی را به ناحق بر زمین مریزید، خودکشی نکنید و فرزندان خود را نکشید و قربانی نکنید.
ممنوعیت زنا: زنا مکنید.
ممنوعیت قسم ناروا: سوگند ناروا نخورید و تهمت نزنید.
گوشت حیوان زنده و خون را نخورید.
عدل و داوری را برپا سازید.
تشکیل دادگاه شرعی. برای نظارت بر انجام شش فرمان مورد اشاره.
کتابهای مذهبی
۱.تنخ شامل ۳۹ کتاب است که در دورهای بیش از هزار سال به رشته تحریر در آمدهاند. یهودیان و حتی مسیحیان برای کتاب مقدس، تقدس والائی قائلند و آن را الهام خداوند بر نویسندگان کتاب مقدس میدانند و بر این باورند که کتاب مقدس دو مؤلف دارد یکی خدا و دیگری بشر و بین ایندو عنصر خدایی و بشری جدایی وجود ندارد. تنخ خود به ۳ بخش تقسیم میشود:
طومار تورا مقدس که به منظور تشریفات مذهبی در یک کنیسه گشوده شدهاست.
تورا
نوییم
کتوویم
۲.تلمود تفاسیر تورا
سری تلمود بابلی
۱. تلمود بابلی
۲.تلمود اورشلیم
میشنا
گمارا
توسفتا
۳.میدراش
۴.آثارهالاخایی
۱.تور
۲.میشنه تورا
۳.شولحان عاروخ
۴.رسالات سوال و جواب
۵.توسفتا
۶.پیوت کتاب شعرهای مذهبی
۷.زوهار
۸.سیدور کتاب نماز و ادعیه
فلسفه یهود
نوشتار اصلی: فلسفه یهودی
فلسفه یهودی از تبیین بنیاسرائیل از سرچشمه جهان هستی و صفات ذاتی و فاعلی خدا به گونهای فلسفی نشأت میگیرد. از اینرو، کتاب مقدس عبری که تنخ نامیده میشود؛ منبع بنیادینیاست که فلسفه یهودی بر اساس آن استوار میگردد. خاخامها در دوره تنائیم، که در فاصله قرن اول قبل از میلاد تا قرن دوم بعد از میلاد است، و خاخامهای دوره امورائیم که، بین قرون دوم و ششم میلادیاست، چنین بینشی را نسبت به خدا و ارتباط آن با کیهان به روشی مشابه ادامه دادند. این اندیشهها موضوعاتی چون وحدت، علم مطلق، قدرت مطلق، خیرخواهی خدا، اسرائیل و رسالتی که در قبال امتها دارد، مفهوم ماشیح و نجات، هدف و قلمرو شریعت و هلاخا را دربر میگیرد. علاوه بر تلمود، در میشنا و میدراش نیز توجه دانشمندان به بحثهای الهیاتی و فلسفی در چهارچوب تفکر یهودی معطوف شد. علاوه بر این، کابالا و متون عرفانی یهودیت نیز مشتمل بر پژوهشهای نظری پیچیدهای درباره سیر آفرینش و ذات خداوندیاست.
کابالا
کابالا نامی است که بر تصوف یهودی اطلاق میشود و تلفظ اروپایی قبّالاه عبری است به معنی قدیمی و کهن. این واژه به شکل قباله برای فارسی زبانان و عربها است. بیشتر یهودیان ارتودوکس به آئین کابالا (کابالیسم) اعتقاد دارند. بر اعتقاد هواداران و معتقدین به آئین کابالا، فهمیدن و درک رموز مخفی درآئین کابالا، باعث میشود تا انسان بصورت روحانیواری به خدا نزدیکتر شود و بدین ترتیب بشریت، قدرت والایی از رموز مخفی خدا که برای دیگر انسانها پوشیدهاست، را پی میبرد.مهمترین منابع و کتب کابالیستی که به عنوان ستون فقرات و پایه اصلی «آئین کابالا» درآمدند، شامل مجموعه کتب عبری زوهار (به معنای «کتاب روشنایی») و هیچالوت (به معنای «کاخها») میشوند که به قرن اول میلادی بازمیگردند. نهایتا در قرن سیزدهم میلادی کتاب زوهار نوشته شد که تفکر و شکل کنونی «آئین کابالا» را تشکیل داد.
ماشیح
ماشیح یا مسیح کسی است که به اعتقاد یهودیان ظهور خواهد کرد و نجات دهنده آنها خواهد بود.
آخرت و زندگی بعد از مرگ
در نخستین نوشتههای تنخ یهودی، سخنی از زندگی پس از مرگ، کیفر و پاداش، بهشت و جهنم نمیرود. اعتقاد بر این بود که مردگان به سرزمین مردگان که شئول نامیده میشد، میروند. مرگ زودرس، کیفر خدایی دانسته میشد که بدکاران و کافران به آن دچار میشوند و زندگی طولانی بالاترین خوشبختی دانسته میشد.؛ زندگی پس از مرگ نامشخص تلقی میگردید. ظاهراً به این دلیل که مردم همسایه اسرائیل، به زندگی پس از مرگ به شیوه زندگی در قبر باور داشتند؛ اسرائیلیان از آنها دوری میجستند. بنیاسرائیل، از دفن کردن اشیاء در گورها پرهیز میکردند؛ زیرا انسان را از خاک میدانستند که به خاک بازمیگردد. در دورههای بعدی، باور به آخرت در بین یهودیان به وجود آمد. در کتاب حکمت آمدهاست:
آری، خداوند به راستی انسان را نابودناشدنی آفریدهاست؛ چنانچه خود نابودناشدنیاست.
در تلمود آمدهاست:
اگر کسی برانگیخته شدن مردگان را نفی کند، در روز رستاخیز بهرهای نخواهد برد.
هلاخا
هلاخا (به عبری: הלכה)، به مجموعه قوانین شریعت یهود گفته میشود، قوانینی که از تنخ، تلمود و حاخامها و همچین آداب و رسوم یهودیان ناشی میگردد.
صدکه
کیسه نیکوکاری
این بخش از این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
صنیوت
نوشتار اصلی: صنیوت
در تلمود بابلی، ربّی العازر بن صدوق شرحی بر آیهٔ صنیوت از کتاب میکاه نوشت و آن را با مفهوم عفت همراه کرد.(رساله سُکّه ۴۹:۳) شرایع یهودیت در واقع مردان و زنان یهودی را به پوشانیدن بدنشان امر کرده است؛ بر اساس هلاخا بر زنان واجب است که موی سر را بپوشانند؛ بر مردان نیز جایز نبود که سرناپوشیده چهار ذراع راه بروند یا تورات را تلاوت کنند. هر چند پوشش سر مردان بیشتر نمادی از تقوای الهی تلّقی میشد و از قوانین صنیوت دانسته نمیشد. بر اساس تورات، شنیدن صدای آواز زنان عروه یا برهنگی دانسته میشود. اگر زنی صدایش به قدری بلند بود که وقتی در خانهاش سخن میگفت، همسایگان قادر به شنیدن صدایش بودند، مرد حق داشت بدون پرداخت مهریه او را طلاق دهد. بر اساس قانون نگیا، تماس و دست دادن زن و مردی که وابستگی خانوادگی نزدیک ندارند، جایز نیست. بر اساس قانون ایحود، زن و مرد بیگانه از خلوت کردن با هم منع شدهاند. در کنیسههای یهودی، زنان و مردان به وسیلهٔ پردهای به نام مهیتزا از هم جدا میشوند. فتاوای یهودی همچنین اختلاط زنان و مردان در رقصیدن را جایز نمیدانند. بر اساس شولحان عاروخ، پوشیدن لباس جنس مخالف و نیز پوشیدن لباس کفّار ممنوع میباشد.
قوم یهود
یک اشکنازی در کنار یک یهود ایرانی
این بخش از این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
ملاک یهودیبودن
یهودیت ارتودکس معتقد است، شخصی که از مادر یهودی به دنیا آمده، ولو به دین دیگر بگراید، باز هم یهودی است. به صورت تاریخی، یهودی که مدعی الحاد است، ممکن است عنوان حِرِم(به عبری: חרם) به خود بگیرد، اما اعلام الحاد او موجب از دست دادن عنوان یهودیت از وی نمیشود. برای نمونه مورد باروخ اسپینوزا را ببینید.
بر اساس باورهای یهودیان همچنین آنوسیان (یعنی کسانی که بهرغم میل خود به دین دیگری گرویدهاند) و فرزندان دختری آنان، یهودی حساب میشوند.
در یهودیت، عنوان خاصی برای کسانی که یهودی هستند، ولی شریعت یهود را رعایت نمیکنند وجود دارد که آنها را مِشومدیم (به عبری: משומדים) مینامند، در بین علمای یهود در مورد نحوه رفتار با آنان، بر اساس قانون شریعت، بحث زیادی وجود دارد، اما در مورد یهودیت آنان اختلاف نظری وجود ندارد.
کسی که ایمان خود به یهودیت را از دست میدهد، همواره میتواند به این آیین باز گردد. و در این حالت هیچ احتیاج به مراسمی رسمی یا خاص نیست.
همچنین تعاریف دیگری بر اساس تست دیانای و تشخیص کروموزوم وای هارون(Y-chromosomal Aaron)، وجود دارد.منبع
گرویدن به یهودیت
این بخش از این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
گرویدن به این دین با انجام مناسک مذهبی امکان پذیر است. در اکثر کشورهای اسلامی این گرایش جرم محسوب می شود.منبع
آنوسیم
نوشتار اصلی: آنوسی
آنوسیم (به عبری: אנוסים)، در عبری جمع «آنوس» و به معنی «مجبور شدگان» است. در آیین یهودی، کلمهای حقوقی است که به یهودیانی که مجبور به ترک غیر اختیاری آئین یهودیت شدهاند ولی همهٔ تلاش خود را میکنند تا در شرایط اجبار به آیین یهودی خود پایبند باشند، اطلاق میشود.
تقسیمات نژادی
نژاد یهود خود به چند دسته تقسیم میشود که از نظر ظاهری، رنگ، فرهنگ و موقعیت مکانی تفاوت دارند.تفاوت در سنتها و آداب و رسوم هر یک متفاوت است.منبع
اشکنازی:یهودیان اروپایی که جمعیت بیشتری دارند وسنت مورد خاص خود را دارند.منبع
میزراهییهودیان که ساکن خاورمیانه هستند
سفارادییهودیان ساکن حوضه دریای مدیترانه در اروپا و مراکش هستند
بتا اسراییل یا یهودیان اتیوپی که سیاه پوستند.
بنه روما: این گروه هم سنت و روش خاص خود را دارند.و در ایتالیا سرچشمه میگیرند.
زبانها
عبری
ییدیش
یهودی-عربی
یهودی آرامی
گویش بخارائی
یهودی-تاتی
لادینو
یهودی-پارسی
الفبای عبری
نوشتار اصلی: الفبای عبری
حروف الفبای عِبری در نوشتن خط عبری و نیز برخی نشانههای علمی و ریاضی بکار میرود.
تشریفات مذهبی
لباسهای مذهبی
لباس مردان:در کنیساها و جوامع مذهبی کلاهی بنامکیپا، که از جنس مخمل یا ساتن یا کاموایی است، بسر گذاشته میشود و لباسی سفید و شلواری سیاه میپوشند و برای خواندن نماز شالی بنام تالیت و تفیلین(دو نوار سیاه رنگ که دارای جعبهای از آیات تورا میباشد که یکی بدست و دیگری به روی پیشانی بسته میشود)میبندند.بعضا رسم است که شال باریکی بنام آتاراه روی تالیت میاندازند. همچنین بندی بنام ضیضیت از روی شلوار آویزان میگردد.
این بخش از این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
نمازها
یهودیان معمولاً در هر روز سه نماز (یهودیت) میخوانند و در روز شبات و سایر روزهای مقدس فرقههای ارتدکس و محافظه کار یک نماز اضافی هم به نام موساف خوانده میشود. نماز پنجمی هم به نام نئیلا وجود دارد که اکنون تنها در یوم کیپور دهمین روز از ماه تیشری که اوایل پاییز است خوانده میشود.می توان نماز را فرادی یا به جماعت یا به همراه منیان خواند. مثل نماز اسلامی در یهودیت هم نماز جماعت ارجح است و بخشهایی هم دارد که جز در جماعت اجرا نمیشود. اکثر مراسم آیینی در یهودیت با ملودی سنتی به نام نیگون به حالت آوازی قرائت میشود. در هر کنیسه، سکویی کم ارتفاع وجود دارد که حزان بر فراز آن این مناجات را رهبری میکند.
اعیاد مذهبی
برگزار کردن اعیاد در یهودیت ریشه مرکزی ارتباط بشر با خدا و جهان میباشد.اعیاد مذهبی که بیشتر نشانهٔ رویدادهای مذهبی نظیر خروج از مصر و نزول تورا و یا ارتباط با طبیعت دارند، این اعیاد شامل:
پسح یا فصح هم نماد آزادی است و هم شکلگیری قوم یهود.
عید شاووت یا عید هفتهها
روش هشانا: عیدی است که نمود شروع سال یهودی است.
یوم کیپور: روز آمرزش نیز شناخته میشود.
عید سوکوت: دو هفته پس از روش هشانا و پنج روز پس از یوم کیپور آغاز میشود و هفت روز ادامه دارد. باورمندان یهودی در این مدت، به برپایی سوکا میپردازند.
حنوکا
پوریم
سیمحات تورا
تو بیشوات
آسارا بتوت
تیشا ب آو
علاوه بر اعیاد قید شده، اعیاد زیر نیز توسط بسیاری از یهودیان، بخصوص در اسرائیل برگزار می شوند.
روز هولوکاست
سالروز استقلال اسرائیل
یوم یروشالاییم یا روز اورشلیم: روز یکپارچهشدن شهر اورشلیم در پی پیروزی اسرائیل در جنگ شش روزه.
شبات
(در عبری שבת به معنی شنبه) در دین یهودیت به روز تعطیل هفتگی (شنبه) میگویند. که در بصورت نمادین به معنای هفتمین روز خلقت است یکی از ده فرمان حفظ شبات است که با غروب جمعه آغاز میشود و با غروب شنبه به پایان میرسد.شبات روز استراحت برای تشکر از خداوند برای خلق زمین است.
کشروت
نحوه کشتار حیوانات در یهودیت. گردن حیوان با یک ضربه چاقو بریده میشود و صبر میکنند تا تمام خون حیوان از بدن او خارج شود.
قوانین یهودیان برای غذاها یهودیانی که قانون کشروت را رعایت میکنند غذاهای خاصی میل میکنند که با ترتیب خاصی تهیه شده باشد. غذایی که یک یهودی میتواند بخورد کوشر نامیده میشود. یهودیان سنتی در این مورد بسیار با توجه هستند. نمیتوان در رستورانهای غیر کوشر و یا در منزل کسی که کشروت را رعایت نمیکند غذا خورد. گاهی رعایت این اصل دیدار دوستان یا انجام کار را دشوار میکند. اما باید بدانیم این هم بخشی از مذهب یهودیت است.
یهودیان میتوانند همه نوع میوه یا سبزی را اگر خوب شسته شود و مطمئن شوند حشرهای در میان آن نیست میل کنند.
یهودیان میتوانند هر ماهی باله و فلس داری را بخورند. از جمله قزل آلا و ماهی تون اما خرچنگ صدف و میگو برایشان حرام است.
یهودیان میتوانند گوشت هر حیوان نشخوارکنندهٔ سم شکافتهای را میل کنند از جمله گاو گوسفند بز و آهو
گوشت پرندگانی که در تورا برای خوراک مردم ناپاک خوانده شده غیرقابل مصرف است اما مرغ اردک و بوقلمون حلال است.
غذایی که کسی میپزد یا در بسته بندی عرضه میشود باید به نظر و تایید متخصص کشروت یا ماشگیاخ برسد.
گوشت حیوان غیرنشخوار کننده یا غیر سم شکافته حرام است. مثلا خوک سم شکافتهاست اما نشخوار نمیکند. فیل نه سم شکافتهاست نه نشخوار میکند. هر دو تریف هستند.
خزندگان، دوزیستان و جوندگان تریف هستند
هیچ حیوان دریایی که فلس و باله نداشته باشد کوشر نیست مثل کوسه، مارماهی، خرچنگ و میگو
پرندگان گوشت خوار نام برده در تورا برای خوردن مناسب نیستند.
حیوان را باید با حرکت سریع یک چاقوی بسیار تیز ذبح کرد تا سریع بمیرد
تمام خون آن باید خارج شود سپس میل شود
غذای کوشر باید در آشپزخانهای تهیه شود که برای غذای کوشر آماده شدهاست. اگر غذای غیر کوشر در آن پخته شده باشد باید اول به طریق خاصی تمیز شود.
نقاط مهم حیات یک یهودی
نقاط مهم حیات یک یهودی
تولد
بریت میلا: که در هشت روزگی نوزاد پسر ختنه صورت گرفته و کودک نام گذاری میشود.
پیدیون هابن رسمی است که یک پدر انجام میدهد تا برای نخست زادهٔ مذکر زنش از معبد نجات بطلبد. بط لاویان و کاهنان این رسم را اجرا نمیکنند.
بت میتزوا: در دوازده سالگی یک دختر برگزار میشود و پس از آن او یک زن تلقی میشود
برمیتزوا: همان مراسم در سیزده سالگی یک پسر است که توراخوانی و دعاهای خاصی هم دارد
ازدواج
تواد اطفال
مرگ
اشیاء مذهبی
منوره:
شوفار:
کنیسا و ساختمانهای مذهبی
هیکل سلیمان
نوشتار اصلی: هیکل سلیمان
هیکل سلیمان یا هیکل مقدس (به عبری: בית המקדש הראשון تلفظ: بیت همیقداش) اولین معبد باستانی یهود در اورشلیم است که اکنون ویران شدهاست. در کتاب مقدس عنوان هیکل برای این بنا به کار رفتهاست. بر باور یهودیان، معبد به دستور خدا و توسط سلیمان ساخته شد.
سنهدرین
نوشتار اصلی: سنهدرین
سنهدرین(عبری:סנהדרין به معنی «با هم نشستن» یا «انجمن») دادگاه و شورای عالی یهودیان در زمان گذشته بود که از بیست و سه داور از شهرهای اسرائیل، تشکیل میشد. اعضای سنهدرین، ۷۱ تن بودند. سنهدرین بزرگ، در اورشلیم، واقع بود. دادگاه در همه روزها، جز در روزهای عید و روز سبت، برقرار بود. رئیس سنهدرین ناسی و رئیس عدالت آن او بیت دین نامیده میشد. سنهدرین، در زمان تئودوسیوس دوم منحل شد و عنوان ناسی نیز ممنوع گشت. در زمان عمر بن خطاب، تلاشهایی برای احیای سنهدرین در اورشلیم صورت گرفت؛ اما موفقیت آمیز نبود.
کنیسا
کنیسا. یا کنشت به نیایشگاه و محل اجتماعات دینی یهودیان گفته میشود.
سوکاه
سوکا (به عبری: סוכה) سایبانی است که با آغاز عید سوکوت، یهودیان در کنار خانه یا بالکن آپارتمان خود برپا میکنند و سقف آن را با شاخههای بزرگ نخل یا درختان دیگر میپوشانند. بر طبق فرامین مذهبی، دیوارهای سایبان میبایست از پارچه، برزنت و یا چوب ساخته شود.
یهودیان باورمند، در هفت روز عید سوکوت غذای روزانه خود را در سوکا صرف میکنند و مردان شب را به تنهایی در داخل آن به روز میرسانند. در ایام عید سوکوت، یهودیان به دید و بازدید از یکدیگر میروند و در سوکا از یکدیگر پذیرائی میکنند.
زیارتگاهها
دیوار نُدبه (در عبری: הכותל המערבי، تلفظ: کوتِل همعرابی (به معنای دیوار غربی)، تلفظ عامیانه عبری: کُتِل) مقدسترین مکان مذهبی یهودیان است که بر روی تپه «موریا» در شهر اورشلیم، در کشور فلسطین قرار دارد. بر باور یهودیان دیوار ندبه از آخرین باقیماندههای هیکل سلیمان و دومین پرستشگاه اورشلیم و مرکز دعا و منبع الهام برای یهودیان در فلسطین و سراسر جهان میباشد.
نمای دیوار ندبه در شهر اورشلیم
غار پدران:در [ اورشلیم مکانی که آدم، حوا، ابراهیم، اسحق، لیاه، یعقوب، ساره و ربکا در آن بخاک سپارده شدهاند.
آرامگاه مادران:در طبریه آرامگاه میریام, صفورا, یوکابدو الیشوا میباشد.
آرامگاه استر و مردخای در همدان
آرامگاه راحل در نزدیکی بیت لحم
آرامگاه داود در اورشلیم
آرامگاه دانیال در شوش
آرامگاه حبقوق در تویسرکان
شهرهای مقدس
اورشلیم
حبرون
صفاد
طبریه
نقشهای مذهبی
روحانیون
کوهنیم:رهبران مذهبی از نسل هارون که رهبری قوم را در گذشته بر عهده داشتند.
ربای یا خاخام یا راو:که مسئول امور مذهبی میباشد.
هزان:قاری ادعیه
دایان
گبای:متصدی امور روزمره، خادم
تقسیمات مذهبی
از ازل یهودیان با هم هم عقیده بودند تا دویست سال قبل گروهی یهودی در آلمان تصمیم گرفتند مدرن تر و شبیه به سایر آلمانیها شوند و برخی باورها را کنار بگذارند به این یهودیان رفورمیست یا اصلاح طلب میگویند.
به جز سه گروه محافظه کار اصلاح طلب و ارتدوکس گروههایی با تعداد کمتری هم وجود دارند مثل قرائون. هر گروهی بر اساس فهم خودش از یهودیت اعمال خودش را دارد. برخی از یهودیان بسیاری قواینن را کنار گذاشتهاند. مثلا اصلاح طلبان یا لیبرالها کشروت یا شبات را رعایت نمیکنند و به جای ان جنبههای اخلاقی یهودیت را مد نظر قرار میدهند. یهودیان که دیدند با این اوضاع سنن یهودی از دست میرود برای حفظ سنن پس از لیبرالها بر علیه آنان محافظه کاران را به وجود آوردند. ارتدوکسها این هر دو ار مردود میشمرند و تغییراتی ار که آنها به وجود آوردهاند از حیز اعتبار ساقط میدانند.
یکی از بزرگترین راوهای ارتدکس
۱.ارتدوکس یا سنتی
حاردی یا افراطی
ناتوری کارتا(یهودیان ضد صهیونیست)
حسدی جنبش خسدیسم خود دارای ریزگروههای مختلفی میباشد.
خبد لوباویچ
ساتمار
بلز
مدرن ارتدکس
2.اصلاح طلب(یهود)
۳.محافظه کار(یهود)
۴.قراییم
یهودیان اسرائیل خود را اصلاح طلب یا ارتدوکس یا محافظه کار نمیدانند، بلکه خود را حاردی -بسیار مذهبی- داتی -دینی- ماسوراتی -سنتی- یا خیلونی -سکولار- میدانند.
فرقههای غیر ربانی
یهودیت اومانیستHumanistic Judaism
جنبش نوسامان گراییReconstructionist Judaism
غیر سنتیAlternative Judaism
تجدیدگراJewish Renewal
علوم یهودJewish Science
تقسیمات تاریخی
صدوقیان
فریسیان
اسنیان
ابیونیان
فرقههای خارجی
یهود-بودایی
سامریان
یهودیت مسیحایی
نئو پاگان یهودی
تاریخ یهودیت
پیدایش یهودیت
منوره هفت شاخهٔ پرستشگاه اورشلیم را تیتوس، امپراتور روم پس از ویران کردن دومین معبد یهود به شهر روم برد.
این دین با ادعای پیامبری موسی از طرف یهوه آغاز شده و به نامهای چون: دین عبری، دین بنیاسرائیل، دین کلیمی و دین یهودی آشنا است. رابرت هیوم در کتاب ادیان زنده جهان میگوید «این واژه نخستین بار در حدود یکصد سال پیش از میلاد مسیح در ادبیات یونانی- یهودی به کار رفتهاست و واژه دیگری که تمام تاریخ این دین را در بر بگیرد، وجود ندارد.»
به اعتقاد یهودیان، موسی از طرف یهوه مامور دو هدف بود، نخست دعوت بنیاسرائیل به عبادت خدای یکتا یا یهوه و دوم آزادی قوم بنیاسرائیل از اسارت فرعون مصر بود.
بعد از موسی، یوشع رهبری بنیاسرائیل را برعهده گرفت و بعد از یوشع، پیامبران زیادی با آوردن کتاب مقدس، هدایت قوم بنیاسرائیل را عهدهدار شدند. یهودیان، عهد قدیم را محصول تعالیم انبیا، خود میدانند، تعالیمی که از موسی (حدود ۱۲۵۰سال قبلا از میلاد) شروع و به ملاکی (حدود ۱۶۰ قبل از میلاد) ختم میشود.
از عهد قدیم دو نسخه مهم قدیمی موجود و در دسترس است: یکی به زبان اصلی، یعنی عبری و دیگری به زبان یونانی که به ترجمه سبعینیه (با هفتادتنان) معروف است. قدیمیترین نام عبری کتاب مقدس هاسفریم به معنای الکتب میباشد.
یهودیان ایران
نوشتار اصلی: یهودیان ایران
پیشینه حضور یهودیان در ایران به ۲۷۰۰ سال پیش بازمیگردد. آنها پس از ویرانی معبدشان توسط بخت النصر فرمانروای قوم آشور، به مناطقی در جنوب عراق فعلی و ایران که زیر سلطه آشوریان درآمده بود کوچانده شدند.از اماکن مذهبی مقدس نزد یهودیان در ایران می توان به آرامگاه استر و مُردخای و مزار حجی پیامبر در همدان و پیغمبریه در قزوین و ارامگاه دانیال نبی در شوش وقبرستانی به نام گیلیارد در دماوندو بسیاری دیگر اشاره کرد.ایران پس از اسرائیل دارای بیشترین جمعیت یهودی در خاورمیانه است.
نگارخانه
جستارهای وابسته
تورات
تنخ
ستاره داوود
شوفار
سرزمین اسرائیل
دیوار ندبه
روش هشانا
سوکوت
پسح
یهودیان آمریکا
پانویس
↑ According to the فرهنگ واژگان زبان انگلیسی آمریکن هریتیج, Fourth Edition (۲۰۰۰): «It is widely recognized that the attributive use of the noun Jew, in phrases such as Jew lawyer or Jew ethics, is both vulgar and highly offensive. In such contexts Jewish is the only acceptable possibility. Some people, however, have become so wary of this construction that they have extended the stigma to any use of Jew as a noun, a practice that carries risks of its own. In a sentence such as There are now several Jews on the council, which is unobjectionable, the substitution of a circumlocution like Jewish people or persons of Jewish background may in itself cause offense for seeming to imply that Jew has a negative connotation when used as a noun. ", فرهنگ واژگان زبان انگلیسی آمریکن هریتیج, Fourth Edition (۲۰۰۰).
↑ Sacred Worlds: An Introduction to Geography and Religion. Chris C. Park. Routledge, 1994. ISBN 0-415-09012-1 pp.104
↑ Barrons How to Prepare for the AP World History Advanced Placement Exam: World History. John McCannon. Barrons Educational Series, 2006 ISBN 0-7641-3271-7, 9780764132711 pp.79
↑ Grintz, Yehoshua M.. “Jew”. In Encyclopaedia Judaica. vol. Vol.11. editor: Fred Skolnik. second edition ed. Farmington Hills, Mich.: Thomson Gale, 2007. 253. ISBN 0-02-865928-2.
↑
↑ Compilation of many sources at adherents.com
↑ Jews of Iran
↑ مزامیر ۷۳:۱۸
↑ خروج ۲۰:۱۲
↑ مزامیر ۳۹:۵؛ ۹۰:۱۰
↑ پیدایش ۳:۱۹؛ ۶:۳؛ ۴:۴۰؛ ۱۱:۹؛۵:۱۶
↑ حکمت ۲۳:۲
↑ سنهدرین ۹۰:۲
↑ شولحان عاروخ ۱۴:۴۴:۲
↑ شولحان عاروخ ۳:۴۶:۲
↑ نشیدالأنشاد ۲:۱۴؛ شولحان عاروخ ۳۱:۲۱:۲
↑ تاریخ تمدن ج۱۲ ص ۳۰
↑ شولحان عاروخ ۳۷:۱۱:۲
↑ Katz, L. Who is a Jew?, about.com:Judaism - accessed October 22, 2009
↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ Lichtenstein, Aharon. Leaves of Faith: Selected Essays of Rabbi Aharon Lichtenstein. KTAV Publishing House, Inc., March 2004. ISBN 0-88125-668-4. Retrieved on 2008-07-17.
↑ Talmud, Abodá Zará 54a
↑ جشنوارهها و برنامههای فرهنگی-تفریحی عید سوکوت در اسرائیل, وزارت امور خارجه اسرائیل
↑ شهر ادیان (وزارت امور خارجه اسرائیل)
منابع
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ یهودیت موجود است.
مجموعهای از گفتاوردهای مربوط به یهودیت در ویکیگفتاورد موجود است.
دین یهودی، مسیحی و مسلمانی، پیترز فرانسیس، ت: حسین توفیقی، ستاد بررسیهای دینها و آیینها قم، ایران ۱۳۸۴
پرستش در دین ابراهیمی، عباس اشرفی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۴
نگرش سوم، وبسایت فرهنگی، اجتماعی و تحلیلی جامعه کلیمیان ایران
ردههای صفحه: یهودیت
قس
هودیان، بنی اسرائیل یا کلیمیان، پیروان دین یهود و شریعت ابلاغ شده (تورات) از خداوند به حضرت موسی کلیمالله (در حدود 3300 سال پیش) هستند. تشکیل قومی به نام بنی اسرائیل به پیش از حضرت موسی کلیمالله و به یام حضرت ابراهیم (ع) (حدود 3750 سال پیش) باز میگردد. یکی از فرزندان حضرت ابراهیم، حضرت اسحاق و پسر وی حضرت یعقوب(ع) یا اسرائیل میباشد که دوازده پسران او اسباط بنی اسرائیل را تشکیل میدهند که بعد از مهاجرت آن حضرت با خانوادهشان به مصر، دوران زندگی بنیاسرائیل در مصر شروع میگردد که در آن جا به بردگی و بیگاری گرفته میشوند. با ظهور حضرت موسی کلیمالله بنی اسرائیل با بسیاری از امتهی مظلوم دیگر از مصر، نجات مییابند. پیروان حضرت موسی کلیمالله ، پنجاه روز پس از خروج از مصر، در کنار کوه سینا تجمع کرده و ده فرمان اصلی تورات را از جانب خداوند دریافت کردند که از این تاریخ دین یهود و یهودیت شکل گرفت. بدین شکل دین یهود با قوم یهود اشتراکاتی دارد ولی کاملا برهم قابل انطباق نیستند. قوم یهود پس از خروج از مصر یهودیت را پذیرفتند ولی همه یهودیان از بنیاسرائیل نمیباشند. پس از درگذشت حضرت موسی کلیمالله ، جانشین یشان حضرت یوشع (ع)، یهودیان را به سرزمین مقدس (1272 ق.م) وارد کرد. که در آن جا به زندگی و تشکیل حکومت و ساخت معبد بیتالمقدس در دوران حضرت سلیمان (ع) پرداختند. یهودیان پس از حدود 850 سال سکونت در آن سرزمین به دنبال شکست حکومت یهود توسط نبوکد نصر پادشاه بابل به اسارت برده شدند و پس از حدود 70 سال با حکم کوروش پادشاه ایران اجازه بازگشت به سرزمین خود و بنی مجدد معبد بیت المقدس را پیدا میکنند. معبد دوم پس از حدود 420 سال (68-70 میلادی) توسط رومیان ویران گردید و یهودیان در سراسر دنیا پراکنده شدند.
یهودیت اولین دین توحیدی از ادیان ابراهیمی میباشد و براساس وحی و الهام الهی بر حضرت موسی کلیمالله استوار است. بنابرین دینی مبتنی بر وحی و «نمونه اعلی دین آفریده خداوند» است. یهودیت بر این اصل یمانی تأکید میکند که خداوند با پیامبران یشان سخن میگوید و نشانههی راهی را که هر فرد بید بپیمید، به یشان مینمیاند.
مهمترین سند و پیامی که خداوند به وسیله حضرت موسی کلیم الله به بنی اسرائیل ابلاغ کرد ده فرمان الهی به شرح ذیل است:
1- من خداوند خالق تو هستم که تو را از اسارت و بندگی مصر آزاد ساختم.
2- تو را معبود دیگری جز من نباشد. هیچ تصویری از آنچه در آسمان و یا بر روی زمین و یا در آب است، نساز و آنها را پرستش ننما....
3- نام خدای خالقت را بیهوده بر زبان نیاور (از آن سوءاستفاده نکن)....
4- روز شنبه را به یاد داشته باش تا آن را مقدس بداری....
5- پدر و مادرت را احترام بگذار....
6- قتل نکن.
7- زنا نکن.
8- دزدی نکن.
9- در مورد همنوعت شهادت دروغ نده.
10- چشم طمع به مال و ناموس دیگران نداشته باش ...
بر این اساس، دین تنها مجموعهی از اندرزها و نصیح اخلاقی و مسائل مربوط به زندگی شخصی و خصوصی نیست بلکه دین مجموعهی از قوانین حیات و برنامه فراگیری است که تمامی زندگی انسانها مخصوصا زندگی اجتماعی را نیز دربرمیگیرد.
دین یهود سه رکن و محور اصلی دارد: 1- خداوند(خالق جهان هستی)، 2- میثاق (قبول توحید و عهد و پیمان با خدا و رعیت فرامین او) 3- تورات (که فلسفه یهود وشریعت و فرامین خداوند در آن آورده شده است). دین یهود، دینی توحیدی و بر این باور است که دینداری شامل هیچ چیز نیست مگر رعیت عهد (میثاق) با خداوند و پیروی از دستورات و قوانین او که مجموعه آن در کتب مقدس آورده شده است.
کتب مقدس یهود (تَنَخ) که معمولا به نام «عهد عتیق» شناخته میشوند از سه بخش تشکیل شده است:
الف – تورات
تورات کتاب آسمانی براساس نبوت حضرت موسی کلیمالله به معنی شریعت، یا قانون که اساس اعتقادات و فلسفه و شریعت دین یهود میباشد که متشکل از 5 کتاب یا «سِفر» است:
1- پیدیش 2- خروج 3- لاویان 4- اعداد 5- تثنیه
تورات با آفرینش جهان آغاز میشود و با مرگ حضرت موسی کلیمالله پیان مییابد همه دستورها و فرمانهیی که یک یهودی موظف به اجری آنهاست (613 فرمان)، از فرامین مندرج در تورات نشأت گرفتهاند.
ب - نِویئیم (انبیا)
دومین بخش از تنخ و متشکل از نبوت پیامبرانی است که پس از درگذشت حضرت
موسی کلیمالله تا اویل آبادی معبد دوم بیتالمقدس در مدتی نزدیک به هزار سال به هدیت و ارشاد مردم بر اساس دستورات تورات پرداختند. انبیی یهود 55 نفره بوده که 48 نفر آنها مرد و 7 نفر زن هستند (طبق تفاسیر، انبیی یهود بسیار زیاد بودهاند ولی این 55 تن، انبییی هستند که نبوت آنها نه تنه برای مردم دوره خود بلکه برای سیر نسلها نیز مفید و ضروری بوده است). کتب انبیاء در مجموعه عهد عتیق عبارتند از : یوشَع ، داوران، سموئیل، پادشاهان، یشَعیا (اِشَعْیا)، ییرمِیا (اِرمیا)، حزقیال، هٌوشَع، یوئِل، عامُوس، عوُوَدیا، یونا (یونس) میخا، ناحوم، حَبَقوق، صِفنیا، حَگَی، زِخَرْیا (زکریا) و مَلآخی(ملاکی).
ج – کتوبیم (مکتوبات)
به سومین بخش تنخ گفته میشود که شامل:
مزامیر (زبور) حضرت داوود (ع)، امثال سلیمان، جامعه ، سرود سرودها، کتاب یوب، روت، مراثی ارمیا، کتاب استر، دانیال، عِزْرا، نِحِمْیا، تواریخ یام.
سیزده اصول یمان یهودی که براساس اصول مندرج در تورات مقدس به وسیله موسیابنمیمون «هارامبام» در قرن دوازده میلادی استخراج و تنظیم شده است عبارتند از:
1- خداوند متبارک در همه جا موجود (حاضر) و ناظر است.
2- او واحد و یکتاست.
3- او جسم ندارد و شباهتی هم به جسم ندارد.
4- او مقدم بر هر موجود قدیمی در جهان است.
5- عبادت موجودی به غیر از او جیز نیست.
6- او از نیت و افکار انسانها آگاه است.
7- نبوت حضرت موسی کلیمالله سرور ما، حقیقت دارد.
8- حضرت موسی کلیمالله به لحاظ نبوت از دیگر انبیی بنیاسرائیل برتر است.
9- تورات مقدس از آسمان (از جانب خداوند) وحی شده است.
10- تورات در هیچ زمانی تغییر نیافته و نخواهد یافت.
11- خداوند، شریران را مجازات خواهد کرد و پاداش و اجر نیکوکاران را خواهد پرداخت.
12- ماشیح پادشاه (منجی جهان) خواهد آمد.
13- مردگان در ینده زنده خواهند شد.
از زمان نزول تورات به حضرت موسی کلیمالله همراه با فرامین مختلف بیان شده در متن تورات، نحوه اجری آن دستورات و سنتها، به صورت شفاهی به بنیاسرائیل توسط آن حضرت آموزش داده شد که «تورات شفاهی یا هَلاخا» نام گرفت. زیرا در بسیاری از موارد، خداوند در تورات – کتبی – دستوری میدهد، اما نحوه انجام دادن آن را به طور صریح بیان نمیکند. نحوه صحیح اجری دستورات خداوند را حضرت موسی کلیمالله طی چهل سال به بنیاسرائیل آموزش داد که این آموزهها به صورت شفاهی، سینه به سینه از استاد به شاگرد یا از پدر به فرزند منتقل میگردید ت این که پس از ویرانی معبد دوم بیتالمقدس و پراکندگی یهودیان و سختی در این گونه نحوه آموزش در حدود 1800 سال پیش توسط دانشمند بزرگ یهودی «ربی یهودا هناسی» با همکاری بسیاری از علمی زمانه این مجموعه در شش جلد شامل 63 رساله بنام «میشنا» جمعآوری گردید.
میشنا طوری تنظیم نشده بود که بتواند به تمام پرسشهی عامه مردم دربارة قوانین دین یهود پاسخ قطعی بدهد، بلکه بری آن تدوین شد تا کمکی جهت دانشمندان یهود به هنگام تصمیمگیری و صدور فتوا درباره یک مسأله دینی باشد.
میشنا، قوانین و نتیجة بحثهی دانشمندان را به صورت کوتاه، مختصر، مفید و بدون ذکر استدلال و اثبات آنها بیان میکند. بنابرین به زودی پس از تدوین میشنا، گردآوری تفسیرهیی که حاوی توضیح مطالب میشنا و اثبات قوانین آن با استفاده از آموزههی تورات کتبی در دانشگاههی دینی آن زمان شروع شد و سرانجام، کتابی به نام «گِمارا» (مکمل) در دسترس دانشپژوهان قرار گرفت. مؤلفان گمارا را « ِامُورا» (توضیح دهنده یا مفسر) میگویند.
به مجموعه میشنا و گمارا، «تلمود» گفته میشود که به معنی آموزش و تعلیم است. دو تلمود وجود دارد:
1 - تلمود یروشَلْمی که در مدتی کمتر از 100 سال پس از تدوین میشنا در بیتالمقدس (اورشلیم) تدوین شد.
2- تلمود بابِلی که نزدیک دو قرن پس از تلمود یروشلمی و در حدود 1500 سال پیش
در37 جلد در منطقه بابِل (بینالنهرین که در آن زمان مرکز فلسفه و تفکر یهودی بود و مراکز دینی و حتی دانشگاههی مذهبی یهود در آن جا فعال بودند) و ایران گردآوری و تألیف شد. تلمود بابلی مُفصلتر و در بحثها، غنیتر از تلمود یروشلمیاست، بنابرین بیشتر مورد مطالعه قرار میگیرد.
با تألیف تلمود، مطالب تورات شفاهی که از زمان حضرت موسی کلیمالله ، پیامبران و رهبران مذهبی یهود، آن را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده بودند، تدوین گشت و احتمال نابودی و فراموش شدن آنها از میان رفت.
چنان که در تورات (سفر تثنیه 17: 8-13) نوشته شده پس از پیامبر، مرجع حل اختلاف برای امور دینی، مجمع علمی شرع میباشد. که با استناد به اصول راههی تفسیر تورات و استفاده از عقل انسانی در محدوده فرامین الهی میتوانند به پاسخگویی به پرسشها بپردازند. براساس تورات و سنتی که از حضرت موسی کلیمالله به ما رسیده اصول و شیوههی خاصی برای تفسیر تورات وجود دارد که معروفترین آنها در دستهبندیهی مختلفی در 13 روش یا 32 اصل در تلمود گنجانده شدهاند. واضح است که هر فرد براساس دیدگاه خود میتواند برداشت یا تفسیری از کتاب مقدس داشته باشد که با اصول شرع همخوانی داشته یا نداشته باشد و تنها تفسیری پذیرفتنی است که از اصول و مبنی توراتی تخطی نکرده باشد.
خدا
در تورات وجود خدا بدیهی و مسلم انگاشته شده است. تورات ب این یه آغاز میشود: «در ابتدا خدا، آسمانها و زمین را آفرید»، نیز در فرمان نخست ده فرمان چنین آمده است: «من خداوند، خدای تو هستم که تو را از اسارت و بندگی مصر آزاد کردم» (خروج 20:2).
خدای تورات، خدای یگانه است. در این کتاب بیش از هر چیز بر یگانگی خدا تاکید شده است. «ی بنیاسرائیل گوش کنید : تنها خدایی که وجود دارد، خداوند ماست، شما بید او را با تمامی دل و جان و توانیی خود دوست بدارید». (تثنیه 6 : 4 و 5 )
برطبق دین یهود، خدا متشخص است، نه به آن معنا که مانند انسانهی معمولی شخصیت دارد، بلکه به این معنا که او داری آگاهی و اراده است به گونهی که هر چیزی برطبق خواست و اراده او انجام میگیرد. او با
Judaism, Jewry, judaism
يهودية، ديانة اليهود، اليهودية
yahudilik
judaïsme
judentum
judaísmo
ebraismo
یهودی
دین یهودیت دارای تاریخ پیوستهای بیش از ۳۳ قرن میباشد. یِهود (יְהוּדָה)، واژهای عبری است، به معنای ستوده و صفتی اکتسابیست که به ساکن یهودیه، قسمتی از سرزمین اسراییل که سبط یهودا بر آن زندگی میکردند، داده میشود، ولی همچنین برخی معتقدند در گذشته همه بنی اسرائیل را نیز به این نام خواندهاند. در ایران از عنوان «جهود» و «کلیمی» یعنی پیرو موسی کلیم الله نیز برای نامیدن یهودیان استفاده میشود. پیروان یهودیت در بسیاری از کشورهای جهان ساکن هستند. جمعیت یهودیان جهان ۱۴ میلیون نفر، معادل۰٫۲۲٪ جمعیت جهان میباشد. ولی بعضی آمارها پیروان یهودیت را تا ۲۵ میلیون تخمین میزنند، حدود۵٫۴ میلیون نفر ساکن اسرائیل و۶٬۴۴۴٬۰۰۰ ساکن ایالات متحده آمریکا و مابقی در اروپا، اقیانوسیه، قاره آمریکا و آفریقا ساکنند. بسیاری از قوانین مدنی و اصول و اخلاق اندیشههای سکولار غرب از جنبهها و دیدگاههای یهودیت که مبنای مسیحیت بودهاست منشا میگیرند. یهودیان بیش از ۲۷۰۰ سال در ایران زیستهاند و اکنون حدود ۲۵٬۰۰۰ نفر از آنان، ساکن ایران هستند.
محتویات
اعتقادات
بخش از مجموعه
یهودیت
رده:یهودیت
یهود · یهودیت · اسباط
ارتودوکس · محافظهکار · اصلاحطلب
هریدی · حسیدی · ارتودوکس مدرن
فلسفه یهودی
اصول دین · منیان · کابالا
قوانین نوح · خدا · آخرت · مسیح در یهودیت
قوم برگزیده · هولوکاست · هلاخا · کشتروت· ده فرمان
صنیوت · صدکه · اخلاق · جنبش مسار
متون دینی
تورات · تنخ · تلمود · میدراش · توسفتا
آثار حاخامی · هاگادا · میشنا· باریتا
تور · شولحان عاروخ ·
حماش · سیدور · زوهار ·
شهرهای مقدس
اورشلیم · صفد · حبرون · تیبریاس
شخصیتهای مهم
ابراهیم · اسحق · یعقوب
ساره · ربهکا · راحیل · لیه
موسی · دبوره · روت · داوود · سلیمان
الیاس · هیلل · شمای · یهودا هناسی
سعادیا گائون · راشی · اسحاق الفاسی · ابن عزرا · توسفتانویسان
یوسف آلبو · یوسف قارو · آشر بن یهیئل
بعل شم طوو · موسی بن میمون · فیلون اسکندرانی
اوادیا یوسف · موشه بن نحمان · موشه فینشتاین · العازر شاخ
زندگی یهودی
بریت · بنای مصفه · ازدواج
نیدا· عزاداری
نقشهای مذهبی
حاخام · ربی
کاهن یهودی ·
بیت دین · روش یشیوا
ساختمانهای مذهبی
کنیسه · میکفا · هیکل سلیمان / خیمهگاه
مقالات مذهبی
شبات · تفیلین · زنان · سفر تورات· بدکن· قربانی
ختنه · ستاره داوود · منوره · شوفار
اربعمینیم · کیتل · کرتل · ید
نماز
نماز · شما · آمیدا ·
قدیش ·هولده
یهودیت و دیگر ادیان
مسیحیت · اسلام ·
ادیان ابراهیمی · تکثرگرایی
مورمونیسم · "یهودی مسیحی" · دیگران
مطالب وابسته
انتقاد از یهودیت · یهودستیزی
یهوددوستی · یشیوا· صهیونیسم· یهودیان آمریکا·
فهرست دانشمندان و فیلسوفان یهودی
ن • ب • و
موسی بن میمون یک معلم معروف یهودی در قرن دوازدهم میلادی بود که فهرست اعتقادات سیزده گانهٔ یهودیان را چنین تنظیم کرد:
خدا همه چیز را خلق نمود و هم چنان همه چیز را اداره میکند.
تنها یک خدا وجود دارد که در همه چیز کامل است.
خدا بدن ندارد و شبیه هیچ چیزی در این دنیا نیست.
خدا همیشه بوده و همیشه خواهد بود.
انسانها باید تنها برای خدا عبادت کنند.
کلام تمام انبیای بنی اسراییل درست است.
پیش گوییهای موسی درست است و او بالاترین پیامبری است که بوده و خواهد بود.
خدا تورات را به موسی داد.
تورات تغییر نخواهد کرد و تورات دیگری هم نخواهد آمد.
خدا افکار و اعمال همه را میداند.
خدا مطیعین دستوراتش را پاداش و مخالفینش را عذاب خواهد داد.
ماشیح خواهد آمد.
خدا مردگان را به زندگی بر خواهد گرداند.
میتزووت
میتزووت یا دستورات، اعمال مطرح در مذهب یهودیت را میتزووت میگویند. میتزوا دستوری است که خدا به مردم میدهد. برخی میتزوا را به عمل صالح یا نیکوکاری ترجمه میکنند. ششصد و سیزده میتزووت برای یهودیان لازم است که انجام دهند. برخی در زندگی روزمره داخل هستند و برخی در مواقع خاص صورت میگیرند. بسیاری از این دستورها را الان نمیتوان اجرا نمود چرا که معبد مقدس اورشلیم تخریب شدهاست.
دستورات
لحن این مقاله برای دانشنامهٔ ویکیپدیا نامناسب است.
لطفا کلمات ستایشگونه و غیر ادبی و عبارات غیردانشنامهای موجود در این مقاله را بزدایید.
برای راهنمایی بیشتر صفحهٔ راهنمایی برای نوشتن مقالههای بهتر را ببینید.
شاید در بحث همین صفحه توضیحی دراینباره نوشته شده باشد.
یهودیان معتقدند موسی ده فرمان و تورات را از کوه سینا با خود پایین آورد. و به جز پنج کتاب (سفر) موجود، تورا محتوای دیگری هم دارد که آن را میشنا یا تورای شفاهی هم مینامند که در آن توضیح میدهد، چگونه میتوان قوانین پنج سفر را انجام داد. تفسیری که بر این میشنا نوشته شدهاست گمارا نام دارد و با هم این دو کتاب را تلمود مینامند.
یهودیان سنتی معتقدند خداوند تورای مکتوب و شفاهی را به موسی داد و او آنها را با رعایت امانت به یهودیان رسانید و آن چه که امروز در دست ماست هم دقیقا همان است و باید همه دستورات آن هر روز هم صورت بگیرد.
یهودیان لیبرال میگویند تورا الهام خداوند است اما انسانها آنرا نوشتهاند و دستورات اخلاقی آن همیشه لازم الاجرا هستند، بر خلاف بسیاری دستورات آیینی که امروز لازم نیست صورت بگیرد.
در یهودیت به بحث گذاشتن فرمانها وتحقیق درباره چگونگی اجرای انها حرکتی مثبت تلقی میشود. تلمود پر است از قصههای رایهایی که در این موارد با هم بحث میکردند. لطیفهای در این باب است که میگوید «دو یهودی، سه نظر». برخی از این نظرات را همه پذیرفتهاند اما برخی دیگر هنوز تحت بحث هستند.
امروزه یهودیت رهبر واحدی ندارد که تصمیم بگیرد چگونه فرمان را اجرا کنیم یا به چه چیز اعتقاد بورزیم. گرچه یهودیان اعتقادات به نظرات مختلف دارند، اما هنوز پیروان آن معتقد به یک دین هستند.
ده فرمان را همه یهودیان در پای کوه سینا شنیدند. این خاصیت ده فرمان است اما یهودیان اتفاق نظر دارند که تمام ششصد و سیزده دستور تورا به یک اندازه اهمیت دارند.
ده فرمان
ده فرمان اینها هستند:
به خدا اعتقاد داشته باشید
جز او کسی یا چیزی را نپرستید تصویری یا مجسمهای را به عنوان خدا نسازید به آن ارادت نورزید و آن را تعظیم نکنید
نام خدا را بیهوده نبرید
شبات نگه دارد یعنی در روز هفتم استراحت کنید
به والدین خود احترام بگذارید
قتل نکنید
زنا نکنید
دزدی نکنید
شهادت دروغ ندهید
به مال دیگری حسد نورزید
قوانین هفتگانه نوح
هفت فرمان اخلاقی است که بر اساس تلمود و توسفتا، از سوی خدا به نوح داده شد و تمام آدمیان باید از این دستورها اطاعت کنند؛ اگر هم غیریهودیان به این هفت فرمان پایبند باشند و آنها را رعایت کنند، به رستگاری میرسند.
ممنوعیت بت پرستی: بت نپرستید
ممنوعیت قتل: خون کسی را به ناحق بر زمین مریزید، خودکشی نکنید و فرزندان خود را نکشید و قربانی نکنید.
ممنوعیت زنا: زنا مکنید.
ممنوعیت قسم ناروا: سوگند ناروا نخورید و تهمت نزنید.
گوشت حیوان زنده و خون را نخورید.
عدل و داوری را برپا سازید.
تشکیل دادگاه شرعی. برای نظارت بر انجام شش فرمان مورد اشاره.
کتابهای مذهبی
۱.تنخ شامل ۳۹ کتاب است که در دورهای بیش از هزار سال به رشته تحریر در آمدهاند. یهودیان و حتی مسیحیان برای کتاب مقدس، تقدس والائی قائلند و آن را الهام خداوند بر نویسندگان کتاب مقدس میدانند و بر این باورند که کتاب مقدس دو مؤلف دارد یکی خدا و دیگری بشر و بین ایندو عنصر خدایی و بشری جدایی وجود ندارد. تنخ خود به ۳ بخش تقسیم میشود:
طومار تورا مقدس که به منظور تشریفات مذهبی در یک کنیسه گشوده شدهاست.
تورا
نوییم
کتوویم
۲.تلمود تفاسیر تورا
سری تلمود بابلی
۱. تلمود بابلی
۲.تلمود اورشلیم
میشنا
گمارا
توسفتا
۳.میدراش
۴.آثارهالاخایی
۱.تور
۲.میشنه تورا
۳.شولحان عاروخ
۴.رسالات سوال و جواب
۵.توسفتا
۶.پیوت کتاب شعرهای مذهبی
۷.زوهار
۸.سیدور کتاب نماز و ادعیه
فلسفه یهود
نوشتار اصلی: فلسفه یهودی
فلسفه یهودی از تبیین بنیاسرائیل از سرچشمه جهان هستی و صفات ذاتی و فاعلی خدا به گونهای فلسفی نشأت میگیرد. از اینرو، کتاب مقدس عبری که تنخ نامیده میشود؛ منبع بنیادینیاست که فلسفه یهودی بر اساس آن استوار میگردد. خاخامها در دوره تنائیم، که در فاصله قرن اول قبل از میلاد تا قرن دوم بعد از میلاد است، و خاخامهای دوره امورائیم که، بین قرون دوم و ششم میلادیاست، چنین بینشی را نسبت به خدا و ارتباط آن با کیهان به روشی مشابه ادامه دادند. این اندیشهها موضوعاتی چون وحدت، علم مطلق، قدرت مطلق، خیرخواهی خدا، اسرائیل و رسالتی که در قبال امتها دارد، مفهوم ماشیح و نجات، هدف و قلمرو شریعت و هلاخا را دربر میگیرد. علاوه بر تلمود، در میشنا و میدراش نیز توجه دانشمندان به بحثهای الهیاتی و فلسفی در چهارچوب تفکر یهودی معطوف شد. علاوه بر این، کابالا و متون عرفانی یهودیت نیز مشتمل بر پژوهشهای نظری پیچیدهای درباره سیر آفرینش و ذات خداوندیاست.
کابالا
کابالا نامی است که بر تصوف یهودی اطلاق میشود و تلفظ اروپایی قبّالاه عبری است به معنی قدیمی و کهن. این واژه به شکل قباله برای فارسی زبانان و عربها است. بیشتر یهودیان ارتودوکس به آئین کابالا (کابالیسم) اعتقاد دارند. بر اعتقاد هواداران و معتقدین به آئین کابالا، فهمیدن و درک رموز مخفی درآئین کابالا، باعث میشود تا انسان بصورت روحانیواری به خدا نزدیکتر شود و بدین ترتیب بشریت، قدرت والایی از رموز مخفی خدا که برای دیگر انسانها پوشیدهاست، را پی میبرد.مهمترین منابع و کتب کابالیستی که به عنوان ستون فقرات و پایه اصلی «آئین کابالا» درآمدند، شامل مجموعه کتب عبری زوهار (به معنای «کتاب روشنایی») و هیچالوت (به معنای «کاخها») میشوند که به قرن اول میلادی بازمیگردند. نهایتا در قرن سیزدهم میلادی کتاب زوهار نوشته شد که تفکر و شکل کنونی «آئین کابالا» را تشکیل داد.
ماشیح
ماشیح یا مسیح کسی است که به اعتقاد یهودیان ظهور خواهد کرد و نجات دهنده آنها خواهد بود.
آخرت و زندگی بعد از مرگ
در نخستین نوشتههای تنخ یهودی، سخنی از زندگی پس از مرگ، کیفر و پاداش، بهشت و جهنم نمیرود. اعتقاد بر این بود که مردگان به سرزمین مردگان که شئول نامیده میشد، میروند. مرگ زودرس، کیفر خدایی دانسته میشد که بدکاران و کافران به آن دچار میشوند و زندگی طولانی بالاترین خوشبختی دانسته میشد.؛ زندگی پس از مرگ نامشخص تلقی میگردید. ظاهراً به این دلیل که مردم همسایه اسرائیل، به زندگی پس از مرگ به شیوه زندگی در قبر باور داشتند؛ اسرائیلیان از آنها دوری میجستند. بنیاسرائیل، از دفن کردن اشیاء در گورها پرهیز میکردند؛ زیرا انسان را از خاک میدانستند که به خاک بازمیگردد. در دورههای بعدی، باور به آخرت در بین یهودیان به وجود آمد. در کتاب حکمت آمدهاست:
آری، خداوند به راستی انسان را نابودناشدنی آفریدهاست؛ چنانچه خود نابودناشدنیاست.
در تلمود آمدهاست:
اگر کسی برانگیخته شدن مردگان را نفی کند، در روز رستاخیز بهرهای نخواهد برد.
هلاخا
هلاخا (به عبری: הלכה)، به مجموعه قوانین شریعت یهود گفته میشود، قوانینی که از تنخ، تلمود و حاخامها و همچین آداب و رسوم یهودیان ناشی میگردد.
صدکه
کیسه نیکوکاری
این بخش از این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
صنیوت
نوشتار اصلی: صنیوت
در تلمود بابلی، ربّی العازر بن صدوق شرحی بر آیهٔ صنیوت از کتاب میکاه نوشت و آن را با مفهوم عفت همراه کرد.(رساله سُکّه ۴۹:۳) شرایع یهودیت در واقع مردان و زنان یهودی را به پوشانیدن بدنشان امر کرده است؛ بر اساس هلاخا بر زنان واجب است که موی سر را بپوشانند؛ بر مردان نیز جایز نبود که سرناپوشیده چهار ذراع راه بروند یا تورات را تلاوت کنند. هر چند پوشش سر مردان بیشتر نمادی از تقوای الهی تلّقی میشد و از قوانین صنیوت دانسته نمیشد. بر اساس تورات، شنیدن صدای آواز زنان عروه یا برهنگی دانسته میشود. اگر زنی صدایش به قدری بلند بود که وقتی در خانهاش سخن میگفت، همسایگان قادر به شنیدن صدایش بودند، مرد حق داشت بدون پرداخت مهریه او را طلاق دهد. بر اساس قانون نگیا، تماس و دست دادن زن و مردی که وابستگی خانوادگی نزدیک ندارند، جایز نیست. بر اساس قانون ایحود، زن و مرد بیگانه از خلوت کردن با هم منع شدهاند. در کنیسههای یهودی، زنان و مردان به وسیلهٔ پردهای به نام مهیتزا از هم جدا میشوند. فتاوای یهودی همچنین اختلاط زنان و مردان در رقصیدن را جایز نمیدانند. بر اساس شولحان عاروخ، پوشیدن لباس جنس مخالف و نیز پوشیدن لباس کفّار ممنوع میباشد.
قوم یهود
یک اشکنازی در کنار یک یهود ایرانی
این بخش از این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
ملاک یهودیبودن
یهودیت ارتودکس معتقد است، شخصی که از مادر یهودی به دنیا آمده، ولو به دین دیگر بگراید، باز هم یهودی است. به صورت تاریخی، یهودی که مدعی الحاد است، ممکن است عنوان حِرِم(به عبری: חרם) به خود بگیرد، اما اعلام الحاد او موجب از دست دادن عنوان یهودیت از وی نمیشود. برای نمونه مورد باروخ اسپینوزا را ببینید.
بر اساس باورهای یهودیان همچنین آنوسیان (یعنی کسانی که بهرغم میل خود به دین دیگری گرویدهاند) و فرزندان دختری آنان، یهودی حساب میشوند.
در یهودیت، عنوان خاصی برای کسانی که یهودی هستند، ولی شریعت یهود را رعایت نمیکنند وجود دارد که آنها را مِشومدیم (به عبری: משומדים) مینامند، در بین علمای یهود در مورد نحوه رفتار با آنان، بر اساس قانون شریعت، بحث زیادی وجود دارد، اما در مورد یهودیت آنان اختلاف نظری وجود ندارد.
کسی که ایمان خود به یهودیت را از دست میدهد، همواره میتواند به این آیین باز گردد. و در این حالت هیچ احتیاج به مراسمی رسمی یا خاص نیست.
همچنین تعاریف دیگری بر اساس تست دیانای و تشخیص کروموزوم وای هارون(Y-chromosomal Aaron)، وجود دارد.منبع
گرویدن به یهودیت
این بخش از این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
گرویدن به این دین با انجام مناسک مذهبی امکان پذیر است. در اکثر کشورهای اسلامی این گرایش جرم محسوب می شود.منبع
آنوسیم
نوشتار اصلی: آنوسی
آنوسیم (به عبری: אנוסים)، در عبری جمع «آنوس» و به معنی «مجبور شدگان» است. در آیین یهودی، کلمهای حقوقی است که به یهودیانی که مجبور به ترک غیر اختیاری آئین یهودیت شدهاند ولی همهٔ تلاش خود را میکنند تا در شرایط اجبار به آیین یهودی خود پایبند باشند، اطلاق میشود.
تقسیمات نژادی
نژاد یهود خود به چند دسته تقسیم میشود که از نظر ظاهری، رنگ، فرهنگ و موقعیت مکانی تفاوت دارند.تفاوت در سنتها و آداب و رسوم هر یک متفاوت است.منبع
اشکنازی:یهودیان اروپایی که جمعیت بیشتری دارند وسنت مورد خاص خود را دارند.منبع
میزراهییهودیان که ساکن خاورمیانه هستند
سفارادییهودیان ساکن حوضه دریای مدیترانه در اروپا و مراکش هستند
بتا اسراییل یا یهودیان اتیوپی که سیاه پوستند.
بنه روما: این گروه هم سنت و روش خاص خود را دارند.و در ایتالیا سرچشمه میگیرند.
زبانها
عبری
ییدیش
یهودی-عربی
یهودی آرامی
گویش بخارائی
یهودی-تاتی
لادینو
یهودی-پارسی
الفبای عبری
نوشتار اصلی: الفبای عبری
حروف الفبای عِبری در نوشتن خط عبری و نیز برخی نشانههای علمی و ریاضی بکار میرود.
تشریفات مذهبی
لباسهای مذهبی
لباس مردان:در کنیساها و جوامع مذهبی کلاهی بنامکیپا، که از جنس مخمل یا ساتن یا کاموایی است، بسر گذاشته میشود و لباسی سفید و شلواری سیاه میپوشند و برای خواندن نماز شالی بنام تالیت و تفیلین(دو نوار سیاه رنگ که دارای جعبهای از آیات تورا میباشد که یکی بدست و دیگری به روی پیشانی بسته میشود)میبندند.بعضا رسم است که شال باریکی بنام آتاراه روی تالیت میاندازند. همچنین بندی بنام ضیضیت از روی شلوار آویزان میگردد.
این بخش از این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
نمازها
یهودیان معمولاً در هر روز سه نماز (یهودیت) میخوانند و در روز شبات و سایر روزهای مقدس فرقههای ارتدکس و محافظه کار یک نماز اضافی هم به نام موساف خوانده میشود. نماز پنجمی هم به نام نئیلا وجود دارد که اکنون تنها در یوم کیپور دهمین روز از ماه تیشری که اوایل پاییز است خوانده میشود.می توان نماز را فرادی یا به جماعت یا به همراه منیان خواند. مثل نماز اسلامی در یهودیت هم نماز جماعت ارجح است و بخشهایی هم دارد که جز در جماعت اجرا نمیشود. اکثر مراسم آیینی در یهودیت با ملودی سنتی به نام نیگون به حالت آوازی قرائت میشود. در هر کنیسه، سکویی کم ارتفاع وجود دارد که حزان بر فراز آن این مناجات را رهبری میکند.
اعیاد مذهبی
برگزار کردن اعیاد در یهودیت ریشه مرکزی ارتباط بشر با خدا و جهان میباشد.اعیاد مذهبی که بیشتر نشانهٔ رویدادهای مذهبی نظیر خروج از مصر و نزول تورا و یا ارتباط با طبیعت دارند، این اعیاد شامل:
پسح یا فصح هم نماد آزادی است و هم شکلگیری قوم یهود.
عید شاووت یا عید هفتهها
روش هشانا: عیدی است که نمود شروع سال یهودی است.
یوم کیپور: روز آمرزش نیز شناخته میشود.
عید سوکوت: دو هفته پس از روش هشانا و پنج روز پس از یوم کیپور آغاز میشود و هفت روز ادامه دارد. باورمندان یهودی در این مدت، به برپایی سوکا میپردازند.
حنوکا
پوریم
سیمحات تورا
تو بیشوات
آسارا بتوت
تیشا ب آو
علاوه بر اعیاد قید شده، اعیاد زیر نیز توسط بسیاری از یهودیان، بخصوص در اسرائیل برگزار می شوند.
روز هولوکاست
سالروز استقلال اسرائیل
یوم یروشالاییم یا روز اورشلیم: روز یکپارچهشدن شهر اورشلیم در پی پیروزی اسرائیل در جنگ شش روزه.
شبات
(در عبری שבת به معنی شنبه) در دین یهودیت به روز تعطیل هفتگی (شنبه) میگویند. که در بصورت نمادین به معنای هفتمین روز خلقت است یکی از ده فرمان حفظ شبات است که با غروب جمعه آغاز میشود و با غروب شنبه به پایان میرسد.شبات روز استراحت برای تشکر از خداوند برای خلق زمین است.
کشروت
نحوه کشتار حیوانات در یهودیت. گردن حیوان با یک ضربه چاقو بریده میشود و صبر میکنند تا تمام خون حیوان از بدن او خارج شود.
قوانین یهودیان برای غذاها یهودیانی که قانون کشروت را رعایت میکنند غذاهای خاصی میل میکنند که با ترتیب خاصی تهیه شده باشد. غذایی که یک یهودی میتواند بخورد کوشر نامیده میشود. یهودیان سنتی در این مورد بسیار با توجه هستند. نمیتوان در رستورانهای غیر کوشر و یا در منزل کسی که کشروت را رعایت نمیکند غذا خورد. گاهی رعایت این اصل دیدار دوستان یا انجام کار را دشوار میکند. اما باید بدانیم این هم بخشی از مذهب یهودیت است.
یهودیان میتوانند همه نوع میوه یا سبزی را اگر خوب شسته شود و مطمئن شوند حشرهای در میان آن نیست میل کنند.
یهودیان میتوانند هر ماهی باله و فلس داری را بخورند. از جمله قزل آلا و ماهی تون اما خرچنگ صدف و میگو برایشان حرام است.
یهودیان میتوانند گوشت هر حیوان نشخوارکنندهٔ سم شکافتهای را میل کنند از جمله گاو گوسفند بز و آهو
گوشت پرندگانی که در تورا برای خوراک مردم ناپاک خوانده شده غیرقابل مصرف است اما مرغ اردک و بوقلمون حلال است.
غذایی که کسی میپزد یا در بسته بندی عرضه میشود باید به نظر و تایید متخصص کشروت یا ماشگیاخ برسد.
گوشت حیوان غیرنشخوار کننده یا غیر سم شکافته حرام است. مثلا خوک سم شکافتهاست اما نشخوار نمیکند. فیل نه سم شکافتهاست نه نشخوار میکند. هر دو تریف هستند.
خزندگان، دوزیستان و جوندگان تریف هستند
هیچ حیوان دریایی که فلس و باله نداشته باشد کوشر نیست مثل کوسه، مارماهی، خرچنگ و میگو
پرندگان گوشت خوار نام برده در تورا برای خوردن مناسب نیستند.
حیوان را باید با حرکت سریع یک چاقوی بسیار تیز ذبح کرد تا سریع بمیرد
تمام خون آن باید خارج شود سپس میل شود
غذای کوشر باید در آشپزخانهای تهیه شود که برای غذای کوشر آماده شدهاست. اگر غذای غیر کوشر در آن پخته شده باشد باید اول به طریق خاصی تمیز شود.
نقاط مهم حیات یک یهودی
نقاط مهم حیات یک یهودی
تولد
بریت میلا: که در هشت روزگی نوزاد پسر ختنه صورت گرفته و کودک نام گذاری میشود.
پیدیون هابن رسمی است که یک پدر انجام میدهد تا برای نخست زادهٔ مذکر زنش از معبد نجات بطلبد. بط لاویان و کاهنان این رسم را اجرا نمیکنند.
بت میتزوا: در دوازده سالگی یک دختر برگزار میشود و پس از آن او یک زن تلقی میشود
برمیتزوا: همان مراسم در سیزده سالگی یک پسر است که توراخوانی و دعاهای خاصی هم دارد
ازدواج
تواد اطفال
مرگ
اشیاء مذهبی
منوره:
شوفار:
کنیسا و ساختمانهای مذهبی
هیکل سلیمان
نوشتار اصلی: هیکل سلیمان
هیکل سلیمان یا هیکل مقدس (به عبری: בית המקדש הראשון تلفظ: بیت همیقداش) اولین معبد باستانی یهود در اورشلیم است که اکنون ویران شدهاست. در کتاب مقدس عنوان هیکل برای این بنا به کار رفتهاست. بر باور یهودیان، معبد به دستور خدا و توسط سلیمان ساخته شد.
سنهدرین
نوشتار اصلی: سنهدرین
سنهدرین(عبری:סנהדרין به معنی «با هم نشستن» یا «انجمن») دادگاه و شورای عالی یهودیان در زمان گذشته بود که از بیست و سه داور از شهرهای اسرائیل، تشکیل میشد. اعضای سنهدرین، ۷۱ تن بودند. سنهدرین بزرگ، در اورشلیم، واقع بود. دادگاه در همه روزها، جز در روزهای عید و روز سبت، برقرار بود. رئیس سنهدرین ناسی و رئیس عدالت آن او بیت دین نامیده میشد. سنهدرین، در زمان تئودوسیوس دوم منحل شد و عنوان ناسی نیز ممنوع گشت. در زمان عمر بن خطاب، تلاشهایی برای احیای سنهدرین در اورشلیم صورت گرفت؛ اما موفقیت آمیز نبود.
کنیسا
کنیسا. یا کنشت به نیایشگاه و محل اجتماعات دینی یهودیان گفته میشود.
سوکاه
سوکا (به عبری: סוכה) سایبانی است که با آغاز عید سوکوت، یهودیان در کنار خانه یا بالکن آپارتمان خود برپا میکنند و سقف آن را با شاخههای بزرگ نخل یا درختان دیگر میپوشانند. بر طبق فرامین مذهبی، دیوارهای سایبان میبایست از پارچه، برزنت و یا چوب ساخته شود.
یهودیان باورمند، در هفت روز عید سوکوت غذای روزانه خود را در سوکا صرف میکنند و مردان شب را به تنهایی در داخل آن به روز میرسانند. در ایام عید سوکوت، یهودیان به دید و بازدید از یکدیگر میروند و در سوکا از یکدیگر پذیرائی میکنند.
زیارتگاهها
دیوار نُدبه (در عبری: הכותל המערבי، تلفظ: کوتِل همعرابی (به معنای دیوار غربی)، تلفظ عامیانه عبری: کُتِل) مقدسترین مکان مذهبی یهودیان است که بر روی تپه «موریا» در شهر اورشلیم، در کشور فلسطین قرار دارد. بر باور یهودیان دیوار ندبه از آخرین باقیماندههای هیکل سلیمان و دومین پرستشگاه اورشلیم و مرکز دعا و منبع الهام برای یهودیان در فلسطین و سراسر جهان میباشد.
نمای دیوار ندبه در شهر اورشلیم
غار پدران:در [ اورشلیم مکانی که آدم، حوا، ابراهیم، اسحق، لیاه، یعقوب، ساره و ربکا در آن بخاک سپارده شدهاند.
آرامگاه مادران:در طبریه آرامگاه میریام, صفورا, یوکابدو الیشوا میباشد.
آرامگاه استر و مردخای در همدان
آرامگاه راحل در نزدیکی بیت لحم
آرامگاه داود در اورشلیم
آرامگاه دانیال در شوش
آرامگاه حبقوق در تویسرکان
شهرهای مقدس
اورشلیم
حبرون
صفاد
طبریه
نقشهای مذهبی
روحانیون
کوهنیم:رهبران مذهبی از نسل هارون که رهبری قوم را در گذشته بر عهده داشتند.
ربای یا خاخام یا راو:که مسئول امور مذهبی میباشد.
هزان:قاری ادعیه
دایان
گبای:متصدی امور روزمره، خادم
تقسیمات مذهبی
از ازل یهودیان با هم هم عقیده بودند تا دویست سال قبل گروهی یهودی در آلمان تصمیم گرفتند مدرن تر و شبیه به سایر آلمانیها شوند و برخی باورها را کنار بگذارند به این یهودیان رفورمیست یا اصلاح طلب میگویند.
به جز سه گروه محافظه کار اصلاح طلب و ارتدوکس گروههایی با تعداد کمتری هم وجود دارند مثل قرائون. هر گروهی بر اساس فهم خودش از یهودیت اعمال خودش را دارد. برخی از یهودیان بسیاری قواینن را کنار گذاشتهاند. مثلا اصلاح طلبان یا لیبرالها کشروت یا شبات را رعایت نمیکنند و به جای ان جنبههای اخلاقی یهودیت را مد نظر قرار میدهند. یهودیان که دیدند با این اوضاع سنن یهودی از دست میرود برای حفظ سنن پس از لیبرالها بر علیه آنان محافظه کاران را به وجود آوردند. ارتدوکسها این هر دو ار مردود میشمرند و تغییراتی ار که آنها به وجود آوردهاند از حیز اعتبار ساقط میدانند.
یکی از بزرگترین راوهای ارتدکس
۱.ارتدوکس یا سنتی
حاردی یا افراطی
ناتوری کارتا(یهودیان ضد صهیونیست)
حسدی جنبش خسدیسم خود دارای ریزگروههای مختلفی میباشد.
خبد لوباویچ
ساتمار
بلز
مدرن ارتدکس
2.اصلاح طلب(یهود)
۳.محافظه کار(یهود)
۴.قراییم
یهودیان اسرائیل خود را اصلاح طلب یا ارتدوکس یا محافظه کار نمیدانند، بلکه خود را حاردی -بسیار مذهبی- داتی -دینی- ماسوراتی -سنتی- یا خیلونی -سکولار- میدانند.
فرقههای غیر ربانی
یهودیت اومانیستHumanistic Judaism
جنبش نوسامان گراییReconstructionist Judaism
غیر سنتیAlternative Judaism
تجدیدگراJewish Renewal
علوم یهودJewish Science
تقسیمات تاریخی
صدوقیان
فریسیان
اسنیان
ابیونیان
فرقههای خارجی
یهود-بودایی
سامریان
یهودیت مسیحایی
نئو پاگان یهودی
تاریخ یهودیت
پیدایش یهودیت
منوره هفت شاخهٔ پرستشگاه اورشلیم را تیتوس، امپراتور روم پس از ویران کردن دومین معبد یهود به شهر روم برد.
این دین با ادعای پیامبری موسی از طرف یهوه آغاز شده و به نامهای چون: دین عبری، دین بنیاسرائیل، دین کلیمی و دین یهودی آشنا است. رابرت هیوم در کتاب ادیان زنده جهان میگوید «این واژه نخستین بار در حدود یکصد سال پیش از میلاد مسیح در ادبیات یونانی- یهودی به کار رفتهاست و واژه دیگری که تمام تاریخ این دین را در بر بگیرد، وجود ندارد.»
به اعتقاد یهودیان، موسی از طرف یهوه مامور دو هدف بود، نخست دعوت بنیاسرائیل به عبادت خدای یکتا یا یهوه و دوم آزادی قوم بنیاسرائیل از اسارت فرعون مصر بود.
بعد از موسی، یوشع رهبری بنیاسرائیل را برعهده گرفت و بعد از یوشع، پیامبران زیادی با آوردن کتاب مقدس، هدایت قوم بنیاسرائیل را عهدهدار شدند. یهودیان، عهد قدیم را محصول تعالیم انبیا، خود میدانند، تعالیمی که از موسی (حدود ۱۲۵۰سال قبلا از میلاد) شروع و به ملاکی (حدود ۱۶۰ قبل از میلاد) ختم میشود.
از عهد قدیم دو نسخه مهم قدیمی موجود و در دسترس است: یکی به زبان اصلی، یعنی عبری و دیگری به زبان یونانی که به ترجمه سبعینیه (با هفتادتنان) معروف است. قدیمیترین نام عبری کتاب مقدس هاسفریم به معنای الکتب میباشد.
یهودیان ایران
نوشتار اصلی: یهودیان ایران
پیشینه حضور یهودیان در ایران به ۲۷۰۰ سال پیش بازمیگردد. آنها پس از ویرانی معبدشان توسط بخت النصر فرمانروای قوم آشور، به مناطقی در جنوب عراق فعلی و ایران که زیر سلطه آشوریان درآمده بود کوچانده شدند.از اماکن مذهبی مقدس نزد یهودیان در ایران می توان به آرامگاه استر و مُردخای و مزار حجی پیامبر در همدان و پیغمبریه در قزوین و ارامگاه دانیال نبی در شوش وقبرستانی به نام گیلیارد در دماوندو بسیاری دیگر اشاره کرد.ایران پس از اسرائیل دارای بیشترین جمعیت یهودی در خاورمیانه است.
نگارخانه
جستارهای وابسته
تورات
تنخ
ستاره داوود
شوفار
سرزمین اسرائیل
دیوار ندبه
روش هشانا
سوکوت
پسح
یهودیان آمریکا
پانویس
↑ According to the فرهنگ واژگان زبان انگلیسی آمریکن هریتیج, Fourth Edition (۲۰۰۰): «It is widely recognized that the attributive use of the noun Jew, in phrases such as Jew lawyer or Jew ethics, is both vulgar and highly offensive. In such contexts Jewish is the only acceptable possibility. Some people, however, have become so wary of this construction that they have extended the stigma to any use of Jew as a noun, a practice that carries risks of its own. In a sentence such as There are now several Jews on the council, which is unobjectionable, the substitution of a circumlocution like Jewish people or persons of Jewish background may in itself cause offense for seeming to imply that Jew has a negative connotation when used as a noun. ", فرهنگ واژگان زبان انگلیسی آمریکن هریتیج, Fourth Edition (۲۰۰۰).
↑ Sacred Worlds: An Introduction to Geography and Religion. Chris C. Park. Routledge, 1994. ISBN 0-415-09012-1 pp.104
↑ Barrons How to Prepare for the AP World History Advanced Placement Exam: World History. John McCannon. Barrons Educational Series, 2006 ISBN 0-7641-3271-7, 9780764132711 pp.79
↑ Grintz, Yehoshua M.. “Jew”. In Encyclopaedia Judaica. vol. Vol.11. editor: Fred Skolnik. second edition ed. Farmington Hills, Mich.: Thomson Gale, 2007. 253. ISBN 0-02-865928-2.
↑
↑ Compilation of many sources at adherents.com
↑ Jews of Iran
↑ مزامیر ۷۳:۱۸
↑ خروج ۲۰:۱۲
↑ مزامیر ۳۹:۵؛ ۹۰:۱۰
↑ پیدایش ۳:۱۹؛ ۶:۳؛ ۴:۴۰؛ ۱۱:۹؛۵:۱۶
↑ حکمت ۲۳:۲
↑ سنهدرین ۹۰:۲
↑ شولحان عاروخ ۱۴:۴۴:۲
↑ شولحان عاروخ ۳:۴۶:۲
↑ نشیدالأنشاد ۲:۱۴؛ شولحان عاروخ ۳۱:۲۱:۲
↑ تاریخ تمدن ج۱۲ ص ۳۰
↑ شولحان عاروخ ۳۷:۱۱:۲
↑ Katz, L. Who is a Jew?, about.com:Judaism - accessed October 22, 2009
↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ Lichtenstein, Aharon. Leaves of Faith: Selected Essays of Rabbi Aharon Lichtenstein. KTAV Publishing House, Inc., March 2004. ISBN 0-88125-668-4. Retrieved on 2008-07-17.
↑ Talmud, Abodá Zará 54a
↑ جشنوارهها و برنامههای فرهنگی-تفریحی عید سوکوت در اسرائیل, وزارت امور خارجه اسرائیل
↑ شهر ادیان (وزارت امور خارجه اسرائیل)
منابع
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ یهودیت موجود است.
مجموعهای از گفتاوردهای مربوط به یهودیت در ویکیگفتاورد موجود است.
دین یهودی، مسیحی و مسلمانی، پیترز فرانسیس، ت: حسین توفیقی، ستاد بررسیهای دینها و آیینها قم، ایران ۱۳۸۴
پرستش در دین ابراهیمی، عباس اشرفی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۴
نگرش سوم، وبسایت فرهنگی، اجتماعی و تحلیلی جامعه کلیمیان ایران
ردههای صفحه: یهودیت
قس
هودیان، بنی اسرائیل یا کلیمیان، پیروان دین یهود و شریعت ابلاغ شده (تورات) از خداوند به حضرت موسی کلیمالله (در حدود 3300 سال پیش) هستند. تشکیل قومی به نام بنی اسرائیل به پیش از حضرت موسی کلیمالله و به یام حضرت ابراهیم (ع) (حدود 3750 سال پیش) باز میگردد. یکی از فرزندان حضرت ابراهیم، حضرت اسحاق و پسر وی حضرت یعقوب(ع) یا اسرائیل میباشد که دوازده پسران او اسباط بنی اسرائیل را تشکیل میدهند که بعد از مهاجرت آن حضرت با خانوادهشان به مصر، دوران زندگی بنیاسرائیل در مصر شروع میگردد که در آن جا به بردگی و بیگاری گرفته میشوند. با ظهور حضرت موسی کلیمالله بنی اسرائیل با بسیاری از امتهی مظلوم دیگر از مصر، نجات مییابند. پیروان حضرت موسی کلیمالله ، پنجاه روز پس از خروج از مصر، در کنار کوه سینا تجمع کرده و ده فرمان اصلی تورات را از جانب خداوند دریافت کردند که از این تاریخ دین یهود و یهودیت شکل گرفت. بدین شکل دین یهود با قوم یهود اشتراکاتی دارد ولی کاملا برهم قابل انطباق نیستند. قوم یهود پس از خروج از مصر یهودیت را پذیرفتند ولی همه یهودیان از بنیاسرائیل نمیباشند. پس از درگذشت حضرت موسی کلیمالله ، جانشین یشان حضرت یوشع (ع)، یهودیان را به سرزمین مقدس (1272 ق.م) وارد کرد. که در آن جا به زندگی و تشکیل حکومت و ساخت معبد بیتالمقدس در دوران حضرت سلیمان (ع) پرداختند. یهودیان پس از حدود 850 سال سکونت در آن سرزمین به دنبال شکست حکومت یهود توسط نبوکد نصر پادشاه بابل به اسارت برده شدند و پس از حدود 70 سال با حکم کوروش پادشاه ایران اجازه بازگشت به سرزمین خود و بنی مجدد معبد بیت المقدس را پیدا میکنند. معبد دوم پس از حدود 420 سال (68-70 میلادی) توسط رومیان ویران گردید و یهودیان در سراسر دنیا پراکنده شدند.
یهودیت اولین دین توحیدی از ادیان ابراهیمی میباشد و براساس وحی و الهام الهی بر حضرت موسی کلیمالله استوار است. بنابرین دینی مبتنی بر وحی و «نمونه اعلی دین آفریده خداوند» است. یهودیت بر این اصل یمانی تأکید میکند که خداوند با پیامبران یشان سخن میگوید و نشانههی راهی را که هر فرد بید بپیمید، به یشان مینمیاند.
مهمترین سند و پیامی که خداوند به وسیله حضرت موسی کلیم الله به بنی اسرائیل ابلاغ کرد ده فرمان الهی به شرح ذیل است:
1- من خداوند خالق تو هستم که تو را از اسارت و بندگی مصر آزاد ساختم.
2- تو را معبود دیگری جز من نباشد. هیچ تصویری از آنچه در آسمان و یا بر روی زمین و یا در آب است، نساز و آنها را پرستش ننما....
3- نام خدای خالقت را بیهوده بر زبان نیاور (از آن سوءاستفاده نکن)....
4- روز شنبه را به یاد داشته باش تا آن را مقدس بداری....
5- پدر و مادرت را احترام بگذار....
6- قتل نکن.
7- زنا نکن.
8- دزدی نکن.
9- در مورد همنوعت شهادت دروغ نده.
10- چشم طمع به مال و ناموس دیگران نداشته باش ...
بر این اساس، دین تنها مجموعهی از اندرزها و نصیح اخلاقی و مسائل مربوط به زندگی شخصی و خصوصی نیست بلکه دین مجموعهی از قوانین حیات و برنامه فراگیری است که تمامی زندگی انسانها مخصوصا زندگی اجتماعی را نیز دربرمیگیرد.
دین یهود سه رکن و محور اصلی دارد: 1- خداوند(خالق جهان هستی)، 2- میثاق (قبول توحید و عهد و پیمان با خدا و رعیت فرامین او) 3- تورات (که فلسفه یهود وشریعت و فرامین خداوند در آن آورده شده است). دین یهود، دینی توحیدی و بر این باور است که دینداری شامل هیچ چیز نیست مگر رعیت عهد (میثاق) با خداوند و پیروی از دستورات و قوانین او که مجموعه آن در کتب مقدس آورده شده است.
کتب مقدس یهود (تَنَخ) که معمولا به نام «عهد عتیق» شناخته میشوند از سه بخش تشکیل شده است:
الف – تورات
تورات کتاب آسمانی براساس نبوت حضرت موسی کلیمالله به معنی شریعت، یا قانون که اساس اعتقادات و فلسفه و شریعت دین یهود میباشد که متشکل از 5 کتاب یا «سِفر» است:
1- پیدیش 2- خروج 3- لاویان 4- اعداد 5- تثنیه
تورات با آفرینش جهان آغاز میشود و با مرگ حضرت موسی کلیمالله پیان مییابد همه دستورها و فرمانهیی که یک یهودی موظف به اجری آنهاست (613 فرمان)، از فرامین مندرج در تورات نشأت گرفتهاند.
ب - نِویئیم (انبیا)
دومین بخش از تنخ و متشکل از نبوت پیامبرانی است که پس از درگذشت حضرت
موسی کلیمالله تا اویل آبادی معبد دوم بیتالمقدس در مدتی نزدیک به هزار سال به هدیت و ارشاد مردم بر اساس دستورات تورات پرداختند. انبیی یهود 55 نفره بوده که 48 نفر آنها مرد و 7 نفر زن هستند (طبق تفاسیر، انبیی یهود بسیار زیاد بودهاند ولی این 55 تن، انبییی هستند که نبوت آنها نه تنه برای مردم دوره خود بلکه برای سیر نسلها نیز مفید و ضروری بوده است). کتب انبیاء در مجموعه عهد عتیق عبارتند از : یوشَع ، داوران، سموئیل، پادشاهان، یشَعیا (اِشَعْیا)، ییرمِیا (اِرمیا)، حزقیال، هٌوشَع، یوئِل، عامُوس، عوُوَدیا، یونا (یونس) میخا، ناحوم، حَبَقوق، صِفنیا، حَگَی، زِخَرْیا (زکریا) و مَلآخی(ملاکی).
ج – کتوبیم (مکتوبات)
به سومین بخش تنخ گفته میشود که شامل:
مزامیر (زبور) حضرت داوود (ع)، امثال سلیمان، جامعه ، سرود سرودها، کتاب یوب، روت، مراثی ارمیا، کتاب استر، دانیال، عِزْرا، نِحِمْیا، تواریخ یام.
سیزده اصول یمان یهودی که براساس اصول مندرج در تورات مقدس به وسیله موسیابنمیمون «هارامبام» در قرن دوازده میلادی استخراج و تنظیم شده است عبارتند از:
1- خداوند متبارک در همه جا موجود (حاضر) و ناظر است.
2- او واحد و یکتاست.
3- او جسم ندارد و شباهتی هم به جسم ندارد.
4- او مقدم بر هر موجود قدیمی در جهان است.
5- عبادت موجودی به غیر از او جیز نیست.
6- او از نیت و افکار انسانها آگاه است.
7- نبوت حضرت موسی کلیمالله سرور ما، حقیقت دارد.
8- حضرت موسی کلیمالله به لحاظ نبوت از دیگر انبیی بنیاسرائیل برتر است.
9- تورات مقدس از آسمان (از جانب خداوند) وحی شده است.
10- تورات در هیچ زمانی تغییر نیافته و نخواهد یافت.
11- خداوند، شریران را مجازات خواهد کرد و پاداش و اجر نیکوکاران را خواهد پرداخت.
12- ماشیح پادشاه (منجی جهان) خواهد آمد.
13- مردگان در ینده زنده خواهند شد.
از زمان نزول تورات به حضرت موسی کلیمالله همراه با فرامین مختلف بیان شده در متن تورات، نحوه اجری آن دستورات و سنتها، به صورت شفاهی به بنیاسرائیل توسط آن حضرت آموزش داده شد که «تورات شفاهی یا هَلاخا» نام گرفت. زیرا در بسیاری از موارد، خداوند در تورات – کتبی – دستوری میدهد، اما نحوه انجام دادن آن را به طور صریح بیان نمیکند. نحوه صحیح اجری دستورات خداوند را حضرت موسی کلیمالله طی چهل سال به بنیاسرائیل آموزش داد که این آموزهها به صورت شفاهی، سینه به سینه از استاد به شاگرد یا از پدر به فرزند منتقل میگردید ت این که پس از ویرانی معبد دوم بیتالمقدس و پراکندگی یهودیان و سختی در این گونه نحوه آموزش در حدود 1800 سال پیش توسط دانشمند بزرگ یهودی «ربی یهودا هناسی» با همکاری بسیاری از علمی زمانه این مجموعه در شش جلد شامل 63 رساله بنام «میشنا» جمعآوری گردید.
میشنا طوری تنظیم نشده بود که بتواند به تمام پرسشهی عامه مردم دربارة قوانین دین یهود پاسخ قطعی بدهد، بلکه بری آن تدوین شد تا کمکی جهت دانشمندان یهود به هنگام تصمیمگیری و صدور فتوا درباره یک مسأله دینی باشد.
میشنا، قوانین و نتیجة بحثهی دانشمندان را به صورت کوتاه، مختصر، مفید و بدون ذکر استدلال و اثبات آنها بیان میکند. بنابرین به زودی پس از تدوین میشنا، گردآوری تفسیرهیی که حاوی توضیح مطالب میشنا و اثبات قوانین آن با استفاده از آموزههی تورات کتبی در دانشگاههی دینی آن زمان شروع شد و سرانجام، کتابی به نام «گِمارا» (مکمل) در دسترس دانشپژوهان قرار گرفت. مؤلفان گمارا را « ِامُورا» (توضیح دهنده یا مفسر) میگویند.
به مجموعه میشنا و گمارا، «تلمود» گفته میشود که به معنی آموزش و تعلیم است. دو تلمود وجود دارد:
1 - تلمود یروشَلْمی که در مدتی کمتر از 100 سال پس از تدوین میشنا در بیتالمقدس (اورشلیم) تدوین شد.
2- تلمود بابِلی که نزدیک دو قرن پس از تلمود یروشلمی و در حدود 1500 سال پیش
در37 جلد در منطقه بابِل (بینالنهرین که در آن زمان مرکز فلسفه و تفکر یهودی بود و مراکز دینی و حتی دانشگاههی مذهبی یهود در آن جا فعال بودند) و ایران گردآوری و تألیف شد. تلمود بابلی مُفصلتر و در بحثها، غنیتر از تلمود یروشلمیاست، بنابرین بیشتر مورد مطالعه قرار میگیرد.
با تألیف تلمود، مطالب تورات شفاهی که از زمان حضرت موسی کلیمالله ، پیامبران و رهبران مذهبی یهود، آن را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده بودند، تدوین گشت و احتمال نابودی و فراموش شدن آنها از میان رفت.
چنان که در تورات (سفر تثنیه 17: 8-13) نوشته شده پس از پیامبر، مرجع حل اختلاف برای امور دینی، مجمع علمی شرع میباشد. که با استناد به اصول راههی تفسیر تورات و استفاده از عقل انسانی در محدوده فرامین الهی میتوانند به پاسخگویی به پرسشها بپردازند. براساس تورات و سنتی که از حضرت موسی کلیمالله به ما رسیده اصول و شیوههی خاصی برای تفسیر تورات وجود دارد که معروفترین آنها در دستهبندیهی مختلفی در 13 روش یا 32 اصل در تلمود گنجانده شدهاند. واضح است که هر فرد براساس دیدگاه خود میتواند برداشت یا تفسیری از کتاب مقدس داشته باشد که با اصول شرع همخوانی داشته یا نداشته باشد و تنها تفسیری پذیرفتنی است که از اصول و مبنی توراتی تخطی نکرده باشد.
خدا
در تورات وجود خدا بدیهی و مسلم انگاشته شده است. تورات ب این یه آغاز میشود: «در ابتدا خدا، آسمانها و زمین را آفرید»، نیز در فرمان نخست ده فرمان چنین آمده است: «من خداوند، خدای تو هستم که تو را از اسارت و بندگی مصر آزاد کردم» (خروج 20:2).
خدای تورات، خدای یگانه است. در این کتاب بیش از هر چیز بر یگانگی خدا تاکید شده است. «ی بنیاسرائیل گوش کنید : تنها خدایی که وجود دارد، خداوند ماست، شما بید او را با تمامی دل و جان و توانیی خود دوست بدارید». (تثنیه 6 : 4 و 5 )
برطبق دین یهود، خدا متشخص است، نه به آن معنا که مانند انسانهی معمولی شخصیت دارد، بلکه به این معنا که او داری آگاهی و اراده است به گونهی که هر چیزی برطبق خواست و اراده او انجام میگیرد. او با
Judaism, Jewry, judaism
يهودية، ديانة اليهود، اليهودية
yahudilik
judaïsme
judentum
judaísmo
ebraismo
یهودی
نمایش تصویر
اطلاعات بیشتر واژه
ترکیب:
(اسم) [عربی: یهودیَّة، مٲخوذ از عبری]
مختصات:
الگوی تکیه:
WWWS
نقش دستوری:
اسم
آواشناسی:
yahudiyyat
منبع:
واژهنامه آزاد
معادل ابجد:
435
شمارگان هجا:
4
دیگر زبان ها
انگلیسی
Judaism | Jewry , judaism
ترکی
yahudilik
فرانسوی
judaïsme
آلمانی
judentum
اسپانیایی
judaísmo
ایتالیایی
ebraismo
عربی
يهودية | ديانة اليهود , اليهودية
تشریح نگارش (هوش مصنوعی)
برای نوشتن کلمه "یهودیت" و استفاده صحیح از آن در جملات فارسی، به چند نکتهی نگارشی و قواعد مرتبط توجه کنید:
-
نویسهگردانی: کلمه "یهودیت" به معنای دین یهود و همچنین به عنوان نام مکتب فکری مربوط به این دین استفاده میشود. این واژه باید به صورت صحیح و کامل نوشته شود.
-
حروف بزرگ و کوچک: در متون رسمی و آکادمیک، معمولاً در آغاز جملات و نامهای خاص، حروف بزرگ استفاده میشود. عبارت "یهودیت" در آغاز جمله با حرف بزرگ و در بقیه متن با حرف کوچک نوشته میشود.
-
نقطهگذاری: مانند سایر کلمات، "یهودیت" نیز باید در متن همراه با دیگر قواعد نقطهگذاری استفاده شود. مثلاً در پایان جمله باید از نقطه استفاده کرد.
-
جنس و عدد: "یهودیت" به عنوان یک اسم خاص، مفرد و غیر قابل شمارش است و نیازی به تغییر همچنین ادغام با واژههای دیگر ندارد.
- استفاده در جملات: میتوانید از "یهودیت" در جملات به شکلهای مختلف استفاده کنید. به عنوان مثال:
- "یهودیت یکی از ادیان ابراهیمی است."
- "تاریخچه یهودیت تأثیر زیادی بر فرهنگی جهانی داشته است."
با رعایت این نکات، میتوانید به درستی از کلمه "یهودیت" در نوشتههای خود استفاده کنید.
مثال برای واژه (هوش مصنوعی)
- یهودیت یکی از قدیمیترین ادیان monotheistic در جهان است که تاریخچهای طولانی و غنی دارد.
- بسیاری از مراسم و جشنهای یهودیت، مانند یوم کیپور و پاساچ، برای پیروان این دین اهمیت اساسی دارند.
- یهودیت به نسلهای آینده آموزههایی درباره اخلاق، خانواده و جامعه منتقل میکند که همچنان در زندگی روزمره پیروان آن تاثیر دارد.
واژگان مرتبط: یهودی