boxl

stingy |

بخل

معنی: بخل . [ ب ُ ] (ع مص ) زفتی کردن . (از منتهی الارب ) (از ناظم الاطباء). منع کردن و امساک کردن . (از اقرب الموارد). بخیلی کردن . (تاج المصادر بیهقی ) (المصادر زوزنی ) (ترجمان القرآن جرجانی ترتیب عادل بن علی ). بُخُل . بَخَل . (ناظم الاطباء). بَخل . بَخَل . (منتهی الارب ). بَخَل . (از اقرب الموارد) : الذین یبخلون و یأمرون الناس بالبخل . (قرآن 37/4)؛ ایشان که به آنچه دارند بخیلی کنند و مردمان را ببخل فرمایند [ و از سخاوت بازدارند ] . (کشف الاسرار میبدی ج 2 ص 498). || بی لیاقتی . ناشایستگی . (از دزی ج 1 ص 55). || (اِ) زفتی . ضد کرم . (منتهی الارب ). زفتی . ضد جوانمردی و جود. (ناظم الاطباء). تزش . (منتهی الارب ). بُخُل . بَخَل . (منتهی الارب ). بخل ، منع از مال خویشتن و شح ، بخل از مال دیگران است و گفته اند بخل ترک ایثار هنگام حاجت است و گفته اند محو صفات انسانی و اثبات عادات حیوانی است . (از تعریفات جرجانی ). آز. امساک . لاَّمت . طمع. (ناظم الاطباء). ناجوان مردی . شح . ضنت . لؤم .مَلامت . مساک . مساکه . مسکه . امساک . حصر. مقابل سخاء،رادی ، کرم ، جوانمردی . (یادداشت مؤلف ) :
بخل همیشه چنان ترابد از آن روی
کآب چنان از سفال نو نترابد.
خسروانی .
بکند هردو چشم خویش از بخل
همچو حلاج دانه را به وشنگ .
منطقی .
ببندد دهان خود از فرط بخل
که برناید از سینه ٔ او رچک .
طیان .
مکره بگه بخل تو باشی و نه مطواع
مطواع گه جود تو باشی و نه مکره .
منوچهری .
یکی بخل و دوم حرص و سوم آز
چهارم مکر و پنجم شهوت و ناز.
ناصرخسرو.
اصل جاه از جهان فضل بگیر
بیخ بخل از زمین آز بکن .
مسعودسعد.
بجود و بخل کم و بیش کی شود روزی
خطا گرفتن بر من بدین طریق خطاست .
مسعودسعد.
که می بینم مردمان را که مرا ببخل نسبت می کنند و بخدا که من بخیل نیستم . (کلیله و دمنه ).
درع حکمت پوشم و بی ترس گویم القتال
خوان فکرت سازم و بی بخل گویم الصلا.
خاقانی .
شب بخل سایه برافکند اینک
نماند آفتاب کرم را شعاعی .
خاقانی .
مگر که بخل شبی برکرم شبیخون کرد
چنانکه از صفت ناتمام او زیبد.
خاقانی .
ظلم را چون هدف جگر بدرید
بخل را چون صدف شکم بشکافت .
خاقانی .
جوانمردی را در جنگ تاتار جراحتی هول رسید کسی گفت فلان بازرگان نوشدارو دارد اگر بخواهی باشد که دریغ ندارد و چنین گویند که آن بازرگان ببخل معروف بود.(گلستان ).
که بخل و دوستی باهم نباشد.
سعدی .
ببخل چنان مشهور بود که حاتم طائی بکرم . (گلستان ). اگر چه تربیت است طایفه ای بر بخل حمل کنند. (گلستان ).
می شود فریادرس فریاد چون گردد تمام
بخل در فریادبا فریادرس کردن چرا.
صائب (از آنندراج ).
- بخل پرورد ؛ پرورده ٔ بخل . پرورش یافته با بخل و زفتی :
خواجه وعده وفا نکرد، وفا
کی کند، هیچ بخل پروردی .
خاقانی .
- بخل زدا ؛ زداینده و ازبین برنده ٔ بخل . زفتی زدا :
جود از دو کف بخل زدایت کند نفر
بخل از دو دست جودفزایت کند نفیر.
منوچهری (دیوان چ دبیرسیاقی ص 36).
- بخل فرسا ؛ فرساینده و ازبین برنده ٔ بخل . بخل زدا :
مر کفش را دو وصف کن که جز او
بخل فرسای و جودپرور نیست .
عنصری .
- بخل کردن ؛ امساک کردن و زفتی کردن . (ناظم الاطباء). تبلد. (یادداشت مؤلف ) :
نادان که بخل می کند و گنج می نهد
مزدور دشمنست تو بر دوستان فشان .
سعدی .
- بخل کش ؛ کشنده ٔ بخل :
بخل کش دادده و شیرکش و زهره شکاف
تیغکش فاره فکن نیزه زن و تیرانداز.
منوچهری .
- بخل کشتن ؛ از بین بردن بخل . نابود کردن بخل :
بکشد شخص بخل راکرمش
سرنگون زآستان درآویزد.
خاقانی .
- بخل ورز ؛ بخل ورزنده . بخل کننده . بخیل . زفت :
ترا از حیات کریمان چه سود
که از مردن بخل ورزان بود.
خاقانی (دیوان چ سجادی ص 864).
- امثال :
بخل و دوستی با هم نباشد
(بیا تا جان شیرین بر تو ریزم ، که ...)
سعدی .
نظیر: خواستن دل ، ریزش دست . (از امثال و حکم دهخدا ج 1 ص 395).

... ادامه

929 | 0

مترادف: 1- حسد، رشك 2- امساك، خست، زفتي، لئامت، مالپرستي 3- بخيل بودن

متضاد: سخاوت، كرم، بخشش 1- تنگچشمي

نمایش تصویر

اطلاعات بیشتر واژه

ترکیب: (اسم مصدر) [عربی، مقابلِ کَرَم]

مختصات: (بُ) [ ع . ] ( اِ.)

الگوی تکیه: S

نقش دستوری: اسم

آواشناسی: boxl

منبع: لغت‌نامه دهخدا

معادل ابجد: 632

شمارگان هجا: 1

دیگر زبان ها

انگلیسی

stingy

ترکی

cimrilik

فرانسوی

avarice

آلمانی

geiz

اسپانیایی

tacañería

ایتالیایی

avarizia

عربی

بخيل | شحيح , هزيل , ضئيل

تشریح نگارش (هوش مصنوعی)

کلمه "بخل" در زبان فارسی به معنای کناره‌گیری از بخشش و ندادن چیزی به دیگران است. در اینجا به قواعد و نکات نگارشی مرتبط با این کلمه می‌پردازیم:

هجی درست: کلمه بخل به صورت «بخل» نوشته می‌شود و به صورت /bexl/ تلفظ می‌شود.
جنس و نوع کلمه: "بخل" اسم است و به حس منفی و خصیصه‌ای اشاره دارد که نشان‌دهنده عدم بخشش یا تمایل به ندادن است.
جمع‌سازی: جمع "بخل" به صورت "بخله‌ها" و یا "بخل‌ها" استفاده می‌شود، البته معمولاً در زبان روزمره کمتر ممکن است از این جمع استفاده شود.
کاربرد در جملات:
- او همیشه در خرج‌کردن دچار بخل است.
- بخل در دوستی‌ها کارساز نیست.
نکات نگارشی:
- بخل معمولاً در متون ادبی یا توصیفی و نقد اجتماعی به کار می‌رود.
- برای نگارش جملات تاثیرگذار، می‌توان از اصطلاحات و ترکیبات مرتبط با بخل بهره گرفت، مانند "بخل ورزیدن" یا "از بخل کردن".
هم‌خانواده‌ها: برخی از هم‌خانواده‌های این کلمه عبارتند از:
- بخیل (صفت)
- بخیلی (اسم)

با رعایت این نکات و قواعد، می‌توان به بهبود نگارش و بیان مرتبط با کلمه "بخل" کمک کرد.

مثال برای واژه (هوش مصنوعی)

البته! در اینجا چند مثال برای کلمه "بخل" در جمله آورده شده است:

بخل در دادن کمک به دیگران باعث می‌شود که افراد در مشکلات خود تنها بمانند.
او با وجود ثروت زیادش، همیشه بخل می‌ورزد و هیچ‌گاه به نیازمندان کمک نمی‌کند.
بخل در دوستی می‌تواند روابط را خراب کند و موجب فاصله میان افراد شود.
اگر در زندگی‌ات بخل کنی، هرگز دوستان واقعی نخواهی داشت.
بخل نسبت به علم و دانش، موجب عقب‌ماندگی فرد و جامعه می‌شود.

اگر به جملات بیشتری نیاز دارید، خوشحال می‌شوم کمک کنم!

فرم ورود

آدرس بخش انتخاب شده

رویداد ها - امتیازات

زیر مجموعه ها

سوالات متداول

بخل

معنی کلمه بخل

معنی واژه بخل

بخل

اطلاعات بیشتر واژه

500 کاراکتر باقی مانده

جعبه لام تا کام

تبلیغات توضیحی

تبلیغات موضوعی

تبلیغات تصویری

فرم ورود

آدرس بخش انتخاب شده

رویداد ها - امتیازات

زیر مجموعه ها

سوالات متداول

بخل

معنی کلمه بخل

معنی واژه بخل

بخل

اطلاعات بیشتر واژه

500 کاراکتر باقی مانده

مطالب مرتبط

بخل

بخل

بخل

بخل

بخل

بخل آباد

جعبه لام تا کام

تبلیغات توضیحی

تبلیغات موضوعی

تبلیغات تصویری