حق استاد بر شاگرد چیست؟

امام علی علیه ‏السلام

مِن حَقِّ العالِمِ عَلَيكَ أن‏تُسَلِّمَ عَلَى القَومِ عامَّةً وتَخُصَّهُ دونَهُم بِالتَّحِيَّةِ، وأن تَجلِسَ أمامَهُ، ولا تُشيرَنَّ عِندَهُ بِيَدِكَ، ولا تَغمِزَنَّ بِعَينَيكَ، ولا تَقولَنَّ: «قالَ فُلانٌ» خِلافا لِقَولِهِ، ولا تَغتابَنَّ عِندَهُ أحَدا، ولا تُسارَّ في مَجلِسِهِ، ولا تَأخُذَ بِثَوبهِ، ولا تَلِجَّ علَيهِ إذا مَلَّ، ولا تُعرِضَ مِن طُولِ صُحبَتِهِ، فإنَّما هِيَ بمَنزِلَةِ النَّخلَةِ تَنتَظِرُ مَتى يَسقُطُ عَلَيكَ مِنها شَيءٌ.

از جمله حقوق شـخـص دانشمند بر تو این است كه (هر گاه در میان جمعی بود) بر همگان سلام كنی و به او نیز اختصاصا سلام گویی، روبه‏رویش بنشینی، در حضور او با دست و چشم و ابرو اشاره نكنی، در مخالفت با نظر او نگویی: «فلانی چنین گفته است». نزد او از كسی غیبت نكنی، در مجلسش درگوشی صحبت نكنی، جامه‏اش را نگیری، اگر خسته بود، در سؤال كردن اصرار نورزی. از طول مجالسش به تنگ نیایی؛ زیرا حكایت همنشینی با او حكایت درخت خرمایی است كه انتظار می‏كشی تا كی از آن چیزی برای تو بیفتد.

منبع: كذا فی المصدر، و لعلّ الصحیح «تُلِحَّ».كنزالعمّال: 29363 منتخب میزان الحكمة: 400