اساسنامه فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران

‌اساسنامه فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران ‌مصوب جلسات 96 الی 100 شورای مشترک کمیسیونهای 1 و 2 شورای عالی انقلاب فرهنگی به حسب اختیارات تفویضی به ریاست شورای عالی ‌شماره: .2956‌دش - تاریخ: 67.9.30 ‌به استناد بند 4 قانون اهداف و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی و مصوبه یکصد و سی و ششمین نشست مورخ 66.10.15 آن شورا، فرهنگستان‌علوم جمهوری اسلامی ایران که به اختصار "‌فرهنگستان" نامیده می‌شود طبق این اساسنامه تشکیل می‌شود.
‌ماده 1 - هدف ‌نیل به استقلال علمی و فرهنگی و توسعه علوم و فنون و تقویت روح پژوهش و ارتقای سطح علمی و فرهنگی کشور و دستیابی به آخرین یافته‌ها و‌نوآوری‌ها در عرصه دانش از طریق فعالیتهای جمعی و جذب و حمایت و تشویق دانشمندان و محققان برجسته.
‌ماده 2 - وظایف 1 - کوشش در جهت گسترش مرزهای دانش و تلاش مستمر برای ارتقاء سطح دانش و پژوهش در کشور.
2 - بررسی و تحلیل وضعیت علمی و فنی و آموزشی و پژوهشی کشور و ارائه پیشنهاد در زمینه بهبود و ارتقای آن به مراجع ذیربط.
3 - انجام دادن امور مشاوره علمی و تحقیقاتی اساسی و مسائل مربوط به تکنولوژی که از سوی دولت، شورای پژوهشهای علمی و مراکز علمی و‌تحقیقاتی از فرهنگستان درخواست می‌شود و ارائه پیشنهادهای لازم در این زمینه‌ها.
4 - مطالعه و تجربیات کشورها در کسب و توسعه علوم و تکنولوژی و همچنین بررسی آخرین یافته‌های علمی و نحوه استفاده از آنها با توجه به‌زمینه‌ها و امکانات موجود در کشور.
5 - تشویق و ترغیب دانشمندان و پژوهشگران به خلق آثار علمی، ادبی و هنری از طریق حمایت مادی و معنوی ایشان.
6 - ایجاد تسهیلات لازم در جهت مبادله اطلاعات و نتایج تحقیقات و تبادل نظر بین دانشمندان و محققان و مبادله متخصصان و پژوهشگران با‌فرهنگستانهای علوم و سایر کشورها به ویژه کشورهای اسلامی و جهان سوم با واگذاری بورس و استفاده از مسافرتهای علمی و فرصتهای مطالعاتی از‌طریق مراجع ذیربط.
7 - بررسی و پیشنهاد ضوابط در خصوص ارتقای سطح علمی سمینارها و کنگره‌ها و کنفرانسهای علمی در سطح ملی و بین‌المللی و ارزیابی اینگونه‌مجامع.
8 - برگزاری سمینارها و کنفرانسها و کنگره‌ها و سمپوزیوم‌ها در زمینه جدیدترین یافته‌های علمی، فنی و فرهنگی.
9 - اشاعه اطلاعات و دانسته‌های علمی از طریق انتشار مجلات و کتب علمی و پژوهشی بالاخص نتایج تحقیقات و یافته‌های جدید علمی و فرهنگی‌در سطح کشور و جهان.
10 - اعطای پاداش و جایزه و نشان علمی به دانشمندان و پژوهشگران و مؤسساتی که خدمات علمی برجسته‌ای انجام داده‌اند از طریق مراجع قانونی.
11 - پیشنهاد تخصیص اعتبارات و امکانات تحقیقاتی برای فعالیتهای دانشمندان برجسته.
12 - بررسی و تصویب عضویت فرهنگستان در مجامع و سازمانهای بین‌المللی که وظایف و اهداف متناسب با وظایف و اهداف فرهنگستان دارند در‌چارچوب قوانین و مقررات کشور.
‌ماده 3 - ارکان فرهنگستان عبارت است از:
1 - رییس جمهور در مقام ریاست عالیه فرهنگستان.
2 - هیأت امناء.
3 - مجمع عمومی (‌متشکل از اعضای علمی پیوسته).
4 - رییس فرهنگستان.
5 - شورای علمی (‌رییس فرهنگستان و رؤسای گروه‌های علمی).
6 - دبیر.
‌ماده 4 - هیأت امناء مرکب است از:
1 - نخست‌وزیر به عنوان رییس هیأت امناء.
- وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
- رییس فرهنگستان.
- رییس یکی از دانشگاه‌های کشور به انتخاب وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
- چهار نفر از دانشمندان و صاحبنظران به انتخاب شورای عالی انقلاب فرهنگی.
‌ماده 5 - وظایف هیأت امناء:
1 - انتخاب رییس فرهنگستان از میان سه نفری که مجمع پیشنهاد می‌کند و معرفی وی به ریاست جمهوری برای صدور حکم.
2 - تصویب سازمان اداری فرهنگستان.
3 - بررسی و تصویب خط مشی کلی.
4 - بررسی و تصویب بودجه پیشنهادی.
5 - تصویب حسابهای سالانه.
6 - بررسی و تصویب بودجه تفصیلی بر اساس اعتبارات مصوب در بودجه سالانه کشور در چارچوب اساسنامه.
7 - تصویب آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، استخدامی و همچنین آیین‌نامه‌های داخلی فرهنگستان.
8 - جلب و قبول کمکها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی.
9 - تصویب ضوابط مربوط به اعطای پاداش و جوایز و بورس و نشان و مدال به افراد واجد شرایط.
10 - پیشنهاد عضویت فرهنگستان در سازمانها و مجامع بین‌المللی به مراجع ذیصلاح.
‌ماده 6 - مجمع عمومی "‌مجمع" مرکب است از کلیه اعضای پیوسته فرهنگستان، جلسه این مجمع حداقل سالی یکبار تشکیل می‌شود.
‌تبصره 1 - اعضای وابسته می‌توانند در مجمع بدون حق رأی شرکت کنند.
‌تبصره 2 - ریاست مجمع با رییس فرهنگستان است.
‌ماده 7 - وظایف مجمع عمومی:
1 - تصویب سیاستها و برنامه‌های علمی فرهنگستان.
2 - تصویب نظامنامه نحوه اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان.
3 - تعیین دانشمندانی که شرایط دریافت پاداش یا جایزه یا بورس یا مدال یا نشان و یا فرصت مطالعاتی را دارند و معرفی ایشان به ریاست عالیه‌فرهنگستان.
4 - پیشنهاد سه نفر به هیأت امناء برای تعیین رییس فرهنگستان.
5 - انتخاب اعضای پیوسته، وابسته و افتخاری.
‌ماده 8 - شورای علمی ‌شورای علمی مرکب است از:
- رییس فرهنگستان، به عنوان رییس شورا.
- روسای گروه‌های علمی.
‌ماده 9 - وظایف شورای علمی.
1 - بررسی سیاستها و برنامه‌های علمی فرهنگستان و پیشنهاد آن به مجمع برای تصویب.
2 - تصویب و تدوین نظامنامه نحوه اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان و ارائه آن به مجمع برای تصویب.
3 - تعیین وظایف گروه‌های علمی.
4 - بررسی و اظهار نظر در مورد طرحهای علمی و ارجاع آن به گروه‌های علمی ذیربط.
5 - تعیین اهم مسائل و موضوعاتی که لازم است مورد تحقیق قرار گیرد و پیشنهاد آنها به مراکز علمی ذیصلاح در کشور.
6 - تهیه و تدوین ضوابط مربوط به اعطای پاداش و جوایز و بورس و نشان و مدال به افراد واجد شرایط و پیشنهاد آن به هیأت امناء جهت تصویب.
7 - تعیین دانشمندانی که شرایط دریافت پاداش یا جایزه یا بورس یا مدال یا نشان و یا فرصت مطالعاتی را دارند و معرفی ایشان به مجمع برای تصویب.
8 - بررسی و پیشنهاد ضوابط در خصوص ارتقای سطح علمی سمینارها و کنگره‌ها و کنفرانسهای علمی در سطح ملی و بین‌المللی و ارزیابی اینگونه‌مجامع.
9 - انجام دادن سایر کارهایی که از سوی هیأت امناء، مجمع و ریاست فرهنگستان به این شورا ارجاع می‌شود.
‌ماده 10 - رییس فرهنگستان ‌رییس فرهنگستان از میان سه نفر از دانشمندان برجسته کشور به انتخاب مجمع عمومی و تصویب هیأت امناء و حکم ریاست جمهوری (‌ریاست عالیه‌فرهنگستان) برای 5 سال منصوب می‌شود و انتخاب مجدد وی بلامانع است.
‌تبصره - در صورتی که "‌رییس" از میان اعضای پیوسته فرهنگستان انتخاب نشود، پس از انتصاب به این سمت، عضو پیوسته فرهنگستان محسوب‌خواهد شد و نماینده فرهنگستان نزد کلیه مراجع دولتی و غیر دولتی و اشخاص حقیقی و حقوقی خواهد بود.
‌ماده 11 - وظایف رییس فرهنگستان 1 - پیشنهاد مصوبات شورای علمی و مجمع به هیأت امناء جهت بررسی و تصویب نهایی.
2 - پیشنهاد سازمان اداری، بودجه و حسابهای سالانه به هیأت امناء جهت تصویب.
3 - پیشنهاد عضویت فرهنگستان در مجامع بین‌المللی به هیأت امناء.
4 - پیشنهاد انتصاب دبیر فرهنگستان به وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
5 - انتصاب روسای گروه‌های علمی.
6 - پیشنهاد افراد به عنوان اعضای پیوسته، وابسته و یا افتخاری فرهنگستان به مجمع جهت تصویب.
7 - پیگیری و نظارت بر حسن اجرای تصمیمات هیأت امناء مجمع و شورای علمی.
8 - دعوت از اعضای هیأت امناء مجمع و شورای علمی برای تشکیل جلسه.
‌ماده 12 - دبیر فرهنگستان "‌دبیر" از میان اعضای فرهنگستان انتخاب و با حکم وزیر فرهنگ و آموزش عالی منصوب می‌شود.
‌ماده 13 - وظایف دبیر فرهنگستان 1 - اداره کلیه امور دبیرخانه اعم از اداری و مالی.
2 - تأمین کارکنان مورد نیاز فرهنگستان.
3 - انجام دادن سایر اموری که از طرف هیأت امناء مجمع، شورای علمی و ریاست فرهنگستان به وی محول می‌شود.
‌ماده 14 - گروه‌های علمی ‌گروه‌های علمی فرهنگستان عبارت‌اند از:
1 - گروه علوم و معارف اسلامی 2 - گروه علوم انسانی.
3 - گروه علوم پایه.
4 - گروه علوم مهندسی.
5 - گروه علوم کشاورزی ‌تبصره 1 - هر گروه علمی متشکل از تعدادی از اعضای پیوسته و یا وابسته فرهنگستان است که با توجه به نوع تخصص ایشان توسط رییس‌فرهنگستان برای عضویت در گروه انتخاب شده‌اند هر گروه علمی رییسی خواهد داشت که توسط رییس فرهنگستان منصوب می‌شود.
‌تبصره 2 - وظیفه گروه تنظیم و ارائه برنامه‌های علمی به شورای علمی خواهد بود.
‌ماده 15 - فرهنگستان مؤسسه‌ای است با شخصیت حقوقی مستقلی که به وزارت فرهنگ و آموزش عالی وابسته است، اعتباراتی که برای فرهنگستان‌در بودجه سالانه کشور منظور می‌شود در ردیف خاص و به صورت کمک خواهد بود.
‌ماده 16 - فرهنگستان جز در مورد ذیحسابی موضوع ماده 31 قانون محاسبات عمومی از لحاظ امور مالی و معاملاتی تابع مقرراتی خواهد بود که از‌طرف هیأت امناء تصویب می‌شود.
‌ماده 17 - فرهنگستان دارای اعضای پیوسته، وابسته و افتخاری خواهد بود که به پیشنهاد رییس فرهنگستان یا حداقل پنج تن از اعضای مجمع و با‌تصویب مجمع عمومی با حکم رییس فرهنگستان به عضویت فرهنگستان پذیرفته می‌شوند و عضویت ایشان مادام‌العمر خواهد بود.
‌تبصره 1 - اعضای پیوسته باید ایرانی و ملتزم به رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران باشند همچنین این اعضاء باید حداقل دارای درجه دانشیاری با‌رهبری پژوهش باشند.
‌عضویت خبرگان بدون مدرک در صورتی که درجه علمی ایشان طبق مقررات مربوط معادل موارد فوق ارزیابی شده باشد بلامانع است.
‌تبصره 2 - دانشمندان برجسته بین‌المللی به عضویت افتخاری فرهنگستان پذیرفته می‌شوند وظیفه‌ای در فرهنگستان ندارند و انتخاب ایشان به احترام‌مقام علمیشان است.
‌ماده 18 - فرهنگستان حداقل 15 عضو پیوسته از میان دانشمندان رشته‌های مختلف خواهد داشت که بار اول به وسیله شورای عالی انقلاب فرهنگی‌انتخاب خواهند شد.
‌ماده 19 - آیین‌نامه چگونگی رسیدگی به حسابهای سالانه مؤسسه با هماهنگی وزارت فرهنگ و آموزش عالی و وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و‌به تصویب هیأت امناء می‌رسد.
‌ماده 20 - این اساسنامه مشتمل بر بیست ماده و هفت تبصره در جلسات 96، 97، 98، 99 و 100 مورخ 67.8.3، 67.8.3، 67.8.10، 67.8.17،67.8.24، 67.9.1 شورای مشترک کمیسیونهای شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.