قانون شرکتهای تعاونی

‌قانون شرکتهای تعاونی ‌ماده 1 - شرکت تعاونی شرکتی است که برای مدت نامحدود به منظور رفع احتیاجات مشترک شرکاء و بهبود وضع مادی و اجتماعی آنان برای یک‌یا چند منظور ذیل تشکیل می‌شود:
‌انجام خدمات عمومی و هر گونه فعالیت مربوط به تولید محصولات کشاورزی و صنعتی - تهیه و طبقه‌بندی - نگاهداری - تبدیل و فروش‌محصولات مزبور - تهیه توزیع هر نوع کالا و لوازم مورد نیاز زندگی و حرفه‌ای آنان تحصیل وام و اعتبار برای شرکاء - اقدام به عملیات ساختمانی و‌ایجاد مسکن - بیمه محصولات و حیوانات - قبولی نمایندگی مؤسسات و کارخانجات وابسته به فعالیتهای مذکور در فوق - خرید سهم‌الشرکه‌شرکتهای مشابه و امثال منظورهای مذکور.
‌تبصره - تعداد اعضاء (‌شرکاء) شرکتهای تعاونی از هفت نفر نباید کمتر باشند.
‌ماده 2 - تعداد شرکاء و سرمایه شرکت تعاونی متغیر و نامحدود است.
‌ماده 3 - شرکتهای تعاونی باید تابع اصول ذیل باشند:
‌الف - عضویت شرکت تعاونی برای عموم اشخاص واجد شرایطی که در اساسنامه شرکت قید گردیده با تصویب هیأت مدیره شرکت آزاد می‌باشد.
ب - کلیه اعضاء شرکت دارای حقوق و وظایف مساوی می‌باشند.
ج - در مجامع عمومی بدون در نظر گرفتن تعداد سهام هر عضو دارای یک رأی می‌باشد و استفاده از این حق از حقوق شخص صاحب سهم است.
‌در مواردی که به عللی استفاده از این حق به طور مستقیم برای شریکی میسر نباشد ممکن است به موجب وکالت کتبی به یکی دیگر از شرکاء واگذار‌شود.
‌در مورد وکالت هیچ عضوی نمی‌تواند با احتساب رأی خود مجموعاً بیش از پنج رأی داشته باشد.
‌در اتحادیه‌های شرکتهای تعاونی نماینده هر شرکت عضو به نسبت اعضای آن شرکت حق رأی خواهد داشت.
‌د - استرداد سهام و پرداخت بهای آن تا حدی که موجبات وقفه در فعالیت شرکت فراهم نشود مجاز است.
ه - سهام شرکت تعاونی با نام و غیر قابل تقسیم است و بهای آن باید نقداً پرداخت شود.
‌انتقال سهام به اشخاص غیر عضو ممنوع است.
‌و - بهره حق‌السهم شرکتهای تعاونی که در آخر هر سال به شرکاء ممکن است داده شود در اساسنامه شرکت تعیین خواهد شد.
‌ز - درآمد سالیانه شرکت پس از وضع هزینه - استهلاک - ذخایر و بهره سهام به نسبت معاملاتی که هر یک از اعضاء و مشتریان غیر عضو که در‌طول سال مالی با شرکت نموده‌اند بین آنان تقسیم خواهد شد.
ح - شرکتهای تعاونی از اعضاء جزو دیون ممتازه محسوب است.
‌ماده 4 - شرکتهای تعاونی باید برای جبران زیانهای احتمالی و توسعه عملیات خود بدواً قسمتی از درآمد خود را که از 15 درصد کمتر نباشد به‌عنوان ذخیره احتیاطی در ترازنامه منظور نموده و سپس طبق مفاد بند ز ماده 3 به تقسیم سود سهام اقدام نمایند.
‌منظور کردن این وجوه به حساب ذخیره تا زمانی است که جمع آن معادل با مجموع سرمایه شرکت در ظرف 3 سال اخیر گردد.
‌ذخیره احتیاطی شرکت به هیچ وجه قابل تقسیم بین شرکاء نبوده و در صورت انحلال شرکت ذخیره احتیاطی بنا به تشخیص شورای تعاون کشور به‌اتحادیه تعاونی یا مؤسسات عام‌المنفعه دیگر واقع در همان شهرستان یا در شهرستان مجاز واگذار خواهد شد.
‌ماده 5 - شرکتهای تعاونی که طبق این قانون تشکیل و اساسنامه آنها به تصویب شورای عالی تعاونی کشور می‌رسد از پرداخت حق‌الثبت و تمبر‌سهام و مالیات بر درآمد معاف می‌باشند و همچنین مبالغی که در پایان هر سال طبق بند ز ماده 3 این قانون به شرکاء پرداخت می‌شود از مالیات معاف‌خواهند بود.
‌ماده 6 - اتحادیه‌های شرکتهای تعاونی اعم از محلی یا مرکزی تابع مقررات این قانون خواهد بود.
‌ماده 7 - شرکتهای تعاونی که با کمک و حمایت دستگاه‌های دولتی و یا شهرداریها تشکیل می‌شوند مشمول مقررات این قانون خواهند بود.
‌ماده 8 - وزیر کار - وزیر دارایی - وزیر کشور - وزیر کشاورزی و مدیر عامل سازمان برنامه و مدیر عامل بانک کشاورزی یا نمایندگان تام‌الاختیار‌آنها مکلفند برای حسن اجرای این قانون شورای دائمی به نام شورای تعاون کشور که دارای شخصیت حقوقی خواهد بود تشکیل دهند. سازمان و‌حدود وظایف شورای مذکور طبق آیین‌نامه‌ای است که به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
‌ماده 9 - وزارت کار - وزارت کشور و وزارت کشاورزی مأمور اجرای این قانون خواهند بود.
‌ماده 10 - آیین‌نامه‌های مربوط به این قانون را وزارت کار تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رساند.
‌ماده 11 - کلیه قوانین و مقرراتی که با مفاد این قانون مغایرت دارد ملغی است.
‌به موجب قانون تمدید تبصره قانون الغاء کلیه لوایح مصوب آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات لایحه قانونی مربوط به شرکتهای تعاونی که در تاریخ‌یازدهم مرداد ماه یک هزار و سیصد و سی و چهار به تصویب کمیسیونهای مشترک مجلسین رسیده موقتاً قابل اجراء می‌باشد.
‌رییس مجلس سنا - سید حسن تقی‌زاده رییس مجلس شورای ملی - رضا حکمت