شما در نسخه قدیمی لام‌تا‌کام هستید نسخه جدید
جستجو در بخش : سوال جواب منابع اسلامی لغت نامه ها قوانین و مصوبات نقل قل ها
×

فرم ورود

ورود با گوگل ورود با گوگل ورود با تلگرام ورود با تلگرام
رمز عبور را فراموش کرده ام عضو نیستم، می خواهم عضو شوم
×

×

آدرس بخش انتخاب شده


جهت کپی کردن میتوانید از دکمه های Ctrl + C استفاده کنید
رویداد ها - امتیازات
در حال بارگذاری
×

رویداد ها - امتیازات

برای بررسی عملکرد فعالیت و امتیازات خود باید در وب سایت وارد باشید. در صورت عضویت از بخش بالای صفحه وارد شوید، در غیر این صورت از دکمه پایین، مستقیم به صفحه ثبت نام وارد شوید.

×
×
از نسخه‌ی هوش مصنوعی لام تا کام دیدن فرمایید؛ دنیای جدیدی منتظر شماست! لام تا کام هوشمند

tadbir
measure  |

تدبیر

معنی: تدبیر. [ ت َ ] (ع مص ) اندیشه کردن در عاقبت کار. (تاج المصادر بیهقی ). پایان کار نگریستن . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). در پس کاری درآمدن و در عقب کاری غور کردن . پایان کاری نگریستن . (غیاث اللغات ). نیکو اندیشیدن ، و خصم بند ولایت گشای از صفات اوست و با لفظ آوردن و دادن و کردن وساختن مستعمل . (آنندراج ). پایان کار را نگریستن و اندیشیدن و توجه کردن و نظم و ترتیب دادن آن . (از اقرب الموارد) (از المنجد). تأمل و تفکر و اندیشه . (ناظم الاطباء). چاره جویی . معالجه . مداوا. جستن راه علاج و چاره . راه بردن به رفع مشکلات . حل مسائل غامض . بکاربردن رای است در کار سخت ، و گفته اند تدبیر نگریستن در پایان است به شناخت خیر، و باز گفته اند تدبیر اجرای امور است بر علم عواقب ، و این درباره ٔ خدای تعالی حقیقت است و برای بنده مجاز. (تعریفات ) :
چه سازیم و تدبیر این کار چیست
در اندیشه با ما در این یار کیست ؟
فردوسی .
که شه کرد در کوه شنگان درنگ
هم ازبهر تدبیر و پیکار و جنگ .
فردوسی .
چو سه روز بگذشت افراسیاب
همی زد بتدبیر در آتش آب .
فردوسی .
از بزرگان و ز تدبیرگران
پیشدست است به تدبیر و به رای .
فرخی .
ولیکن اتفاق آسمانی
کند تدبیرهای مرد باطل .
منوچهری .
رزبان گفت چه رایست و چه تدبیر همی
مادر، این بچگکان را ندهد شیر همی .
منوچهری .
پانصد سال ملک یونان که در امان بماند در روی زمین از یک تدبیر راست بود. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 91). ایشان را تجربتی نباشد هرچند بتن خویش ، کاری و سخی باشند و تجمل و آلت دارند اما در تدبیر راه نبرند، امروز از فردا ندانند. (تاریخ بیهقی ایضاً ص 218). اکنون با این جمله نگذارند تدبیری راست برود و این سلجوقیان را بشورانند و توان دانست که آنگاه چه تولد شود. (تاریخ بیهقی ایضاً ص 479).
جوان کینه را شاید و جنگ را
کهن پیر تدبیر و فرهنگ را.
اسدی .
واکنون تدبیر چیست تام نیاید
بد چو برون بایدم همی شد از این دار.
ناصرخسرو.
به تقدیر باید که راضی شوی
که کار خدایی نه تدبیر ماست .
ناصرخسرو.
از اول و آخرْش بپرسیدم و آنگاه
ازعلت تدبیر که هست اصل مدبر.
ناصرخسرو.
چند روز بدین تدبیر مشغول باید بود تا ایمن شود که حمی یوم ، جنسی دیگر از جنسهای تبها نخواهد شد. (ذخیره ٔ خوارزمشاهی )... که این علامت ها پدید آید، طبیعت را به تدبیرهای پزاننده یاری باید داد. (ذخیره ٔ خوارزمشاهی ). و اگر [ دایه ] آبستن شود تدبیر دایه ٔ دیگر باید کرد. (ذخیره ٔ خوارزمشاهی ). آنگاه بنای کارهای خویش در تدبیر معاش و معاد، بر قضیت آن نهد. (کلیله و دمنه ). از فرایض احکام جهانداری آنست که ... تدبیر کارها بر قضیت سیاست فرموده آید. (کلیله و دمنه ). تدبیر آنست که ما همه بر شتر فراهم آییم . (کلیله و دمنه ).
تدبیر کرای خرِ رهی کن
هم با سبکی هم به تازه روحی .
سوزنی .
گفتی که بجوی تابیابی
جستیم و نیافتیم تدبیر.
خاقانی .
هم به تیر و هم به تدبیر ار بخواهد هر زمان
بر سر خوان بچه ٔ سیمرغ بریان آورد.
خاقانی .
ای بر قرار خوبی با تو قرار من چه
از سکه گشت کارم ، تدبیرکار من چه ؟
خاقانی .
تدبیر موافق تقدیر نیامد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی چ 1 تهران ص 259).خواست تا ناحیت غرشستان را بتدبیر خویش گیرد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ایضاً ص 338). به حسن تدبیر و لطف رعایت مالی فراوان حاصل کرد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ایضاً ص 359).
زمانی بود و گفت ای مرد هشیار
چه میدانی کنون تدبیر این کار؟
نظامی .
در آن غم که تدبیر چون آورد
کز آن سایه خود را برون آورد.
نظامی (از آنندراج ).
شاه گفت اکنون بگو تدبیر چیست
در چنین غم موجب تأخیر چیست ؟
مولوی .
گفت تدبیر آن بود کآن مرد را
حاضر آریم از پی این درد را.
مولوی .
هین چه سازم مر مرا تدبیر چیست
زین سپس من چون توانم بی تو زیست ؟
مولوی .
ملک گفتا هرآینه ما را خردمندی باید تا تدبیر مملکت را بشاید. (گلستان ).
تدبیر صواب از دل خوش باید جست
سرمایه ٔ عافیت کفافست نخست
شمشیر قوی نیاید از بازوی سست
یعنی ز دل شکسته تدبیر درست .
سعدی .
آنرا که عقل و همت و تدبیر و رای نیست
خوش گفت پرده دار که کس در سرای نیست .
سعدی .
شب سه ساعت به امر حق کن صرف
سه حساب و کتاب و دفتر و حرف
سه به تدبیر ملک و رای صواب
سه به آسایش و تنعم و خواب .
اوحدی .
بس سراسیمه بُوَد از دم تیغ شه دین
دشمنش را ندهد حادثه تدبیر فرار.
علی قلی بیک (از آنندراج ).
|| (اصطلاح پزشکی قدیم ) تصرف در اسباب و اختیار سببی که میبایست بکار رود (از جهت نوع و مقدار و قیمت ). || تصرف در غذا از جهت لطافت و غلظت و قلت و کثرت . || حقنه . || (اصطلاح فلسفه ) اصلاح جوهر روح به ترویح و تنقیه . (کشاف اصطلاحات الفنون ).
- بی تدبیر ؛ بی فکر. سست اندیشه :
با جوانی سر خوشست این پیر بی تدبیر را
جهل باشد با جوانان پنجه کردن پیر را.
سعدی .
- تدبیرالمدینة (علم تدبیرالمدینه ) ؛ آن سیاست است ... که یکی از سه قسم حکمت عملی است . (کشف الظنون ). رجوع به سیاست و تدبیر شهر شود.
- تدبیرالمنزل ؛ تدبیر منزل . تدبیر خانه . صاحب کشف الظنون آرد: یکی از سه قسمت حکمت عملی است و آن علم اعتدال احوال مشترک میان انسان و زن و فرزند و خدمتکاران و علاج کردن امور خارج از اعت
دال است و موضوع آن احوال اشخاص مذکور است از حیث انتظام بمصالح جمعی که در منزل با یکدیگر شریک اند. و فایده ٔ آن شناخت چگونگی مشارکت اهل منزل است . و مقصود از منزل خانه ای نیست که از سنگ و چوب ساخته باشد بلکه مقصود سازواری مخصوصی است که بین شوهر و زن و پدر و فرزندان و خادم و مخدوم و صاحب مال و مال وجود دارد اعم از اینکه شهرنشین باشند و یابادیه گرد.
- تدبیر خانه ؛ تدبیر منزل . یکی از سه قسم حکمت عملی است . بوعلی سینا آرد : و اما علم دیگر، علم تدبیر خانه است تا آن انبازی که اندر یک خانه افتد، زن و شوی را و پدر و فرزند را و خداوند و رهی را، برنظام بود. (دانشنامه ٔ علائی چ خراسانی ص 69).رجوع به تدبیرالمنزل شود.
- تدبیر خود ؛ (علم تدبیر خود): سوم علم تدبیر خود است که مردم بنفس خویش چگونه باید که بود. (از دانشنامه ٔ علائی ص 69).
- تدبیر سلطان ؛ پولتیک و علم سیاست . (ناظم الاطباء).
- تدبیر شهر ؛ تدبیرالمدینه . سیاست . علم تدبیر عام . یکی از سه قسم حکمت عملی . علم عملی سه گونه است ، یکی علم تدبیر عام مردم تا آن انبازی که ایشان را بدو نیاز است برنظام بود و این دو گونه است : یکی علم چگونگی شرایع و دوم چگونگی سیاسات و نخستین اصلست و دوم شاخه و خلیفه . (دانشنامه ٔ علائی چ خراسانی صص 68 - 69) : لاجرم علم عملی سه گونه بود: یکی علم تدبیر شهر، ... (دانشنامه ٔ علائی چ خراسانی ص 69). رجوع به تدبیرالمدینة و سیاست شود.
- تدبیر غذا ؛ ترتیب غذا و پرهیز. (ناظم الاطباء).
- تدبیر کار ؛ انتظام کار و بند و بست آن . (ناظم الاطباء).
- تدبیر معاش ؛ تدبیر منزل . خانه داری . (ناظم الاطباء). رجوع به تدبیر منزل و تدبیرالمنزل شود.
- تدبیر منزل ؛ از اقسام حکمت عملیه و بنام «علم تدبیر منزل » و «حکمت منزلیه » مشهور است . (از کشاف اصطلاحات الفنون ). رجوع به تدبیر خانه و تدبیرالمنزل شود.
- نیک تدبیر ؛ خوش فکر. عاقبت اندیش . ضد بی تدبیر :
الا ای نیک رای نیک تدبیر
جوانمرد جهان طبع و جهانگیر.
سعدی .
|| پند و نصیحت . || پیشدل . || کنگاش . || جدگاره . جگاره . جلکاره . || مشورت و رأی و تصور و تجویز. شرط و بند و بست . || هنر و زیرکی و هشیاری . (ناظم الاطباء). || پس از مرگ بنده را آزاد کردن . (تاج المصادر بیهقی ). بنده را آزاد گردانیدن . (زوزنی ). آزادکردن بنده پس از مرگ . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). تعلیق العتق بالموت . (تعریفات جرجانی ). آزاد ساختن مملوک پس از مرگ ، تعلیق ، آزاد شدن وی بمردن مالک . (کشاف اصطلاحات الفنون ). || از کسی چیزی روایت کردن . (تاج المصادر بیهقی ). روایت کردن حدیث از دیگری . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء) (اقرب الموارد) (المنجد). || حیله و کوشش کردن در هلاک کسی . (از اقرب الموارد) (از المنجد). || نیک داشتن والی سیاست اقطاع خود را. (از اقرب الموارد).
... ادامه
1169 | 0
مترادف: پاياننگري، تمهيد، چاره، چارهانديشي، حزم، درايت، رايزني، سياست، شگرد، كياست، مشورت، مشي، وسيله
نمایش تصویر
اطلاعات بیشتر واژه
ترکیب: (اسم مصدر) [عربی]
مختصات: (تَ) [ ع . ]
الگوی تکیه: WS
نقش دستوری: اسم
آواشناسی: tadbir
منبع: لغت‌نامه دهخدا
معادل ابجد: 616
شمارگان هجا: 2
دیگر زبان ها
انگلیسی
measure | plan , contraption , gimmick , contrivance , scheme , design , machination , counsel , rede , experiment , resourcefulness
ترکی
beceriklilik
فرانسوی
ingéniosité
آلمانی
einfallsreichtum
اسپانیایی
inventiva
ایتالیایی
intraprendenza
عربی
قياس | قدر , حجم , مقدار , قسط , نظام , كمية , جرعة , نظام مقاييس , مقياس الطول , قاسم , قياس المكعبات , ميزان موسقيي , تفعيل , بعد , وسيلة , قاس , ضبط , ذرع , قوم , نظم , يقيس
تشریح نگارش (هوش مصنوعی)

کلمه "تدبیر" در زبان فارسی به معنای اندیشیدن، برنامه‌ریزی و مدیریت یک موضوع یا وضعیت است. برای استفاده صحیح از این کلمه و رعایت قواعد نگارشی، نکات زیر را مدنظر قرار دهید:

  1. صفت و فعل: "تدبیر" می‌تواند به عنوان یک اسم (مانند "تدبیر مدیر") و نیز به عنوان فعل (مانند "مدیر باید تدبیر کند") استفاده شود.

  2. نحو و ترتیب جملات: این کلمه معمولاً در جملات به عنوان اسم یا بخشی از فعل به کار می‌رود. مثلاً:

    • "ما به تدبیر مناسب در این شرایط احتیاج داریم."
    • "تدبیر او در حل مشکلات شگفت‌انگیز بود."
  3. استفاده از هم‌خانواده‌ها: کلمات مرتبط مانند "تدبیر کردن" (به معنای مدیریت یا برنامه‌ریزی) و "تدبیر شخصی" می‌توانند در جملات شما تنوع ایجاد کنند. مثال:

    • "او به خوبی می‌تواند تدبیر کند."
    • "تدبیر شخصی او در این بحران قابل ستایش بود."
  4. اهتمام به معنی: در استفاده از "تدبیر"، توجه به بستر معنایی مهم است. "تدبیر" معمولاً به معنی مثبت و هوشمندانه استفاده می‌شود؛ بنابراین، در جملات باید دقت شود تا پیام منفی منتقل نگردد.

  5. توافق با فعل: در جملات، فعل‌ها باید با "تدبیر" به لحاظ زمان و شخص هماهنگ باشند. مثلاً:
    • "او تدبیر می‌کند." (حال)
    • "او تدبیر کرده بود." (گذشته)

با رعایت این نکات، می‌توانید از کلمه "تدبیر" به شکل موثری در نوشتار و گفتار خود استفاده کنید.

مثال برای واژه (هوش مصنوعی)

البته! در اینجا چند مثال برای استفاده از کلمه "تدبیر" در جملات آورده شده است:

  1. مدیر جدید شرکت برای حل مشکلات مالی، با تدبیر و برنامه‌ریزی دقیق اقدام کرد.
  2. او با تدبیر خاصی توانست این بحران را مدیریت کند و از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری نماید.
  3. در زندگی، داشتن تدبیر و حکمت می‌تواند باعث موفقیت‌های بزرگ شود.
  4. تدبیر در انتخاب دوستان می‌تواند به آرامش و رشد شخصی کمک کند.
  5. این معلم با تدبیر و خلاقیت خاصی، درس را برای دانش‌آموزان جذاب‌تر کرد.

امیدوارم این جملات مفید باشند!


واژگان مرتبط: اندازه، اقدام، مقیاس، میزان، مقدار، طرح، برنامه، نقشه، خیال، اندیشه، اختراع، ابتکار، اسباب، حیله، تمهید، رویه، طرح کلی، زمینه، قصد، طراح ریزی، دسیسه، رایزنی، اندرز، مصلحت اندیشی، مشاوره دو نفری، پند، واقعه، جریان، وقوع، تجربه، امتحان، ازمایش

500 کاراکتر باقی مانده

جعبه لام تا کام


لام تا کام نسخه صفحه کلید نیز راه اندازی شده است. شما با استفاده از کلیدهای موجود بر روی صفحه کلید دستگاهتان می توانید با وب سایت ارتباط برقرار کنید.
لیست کلید های میانبر

تبلیغات توضیحی


عرشیان از کجا شروع کنم ؟
تغییر و تحول با استاد سید محمد عرشیانفر

تبلیغات تصویری