شما در نسخه قدیمی لام‌تا‌کام هستید نسخه جدید
جستجو در بخش : سوال جواب منابع اسلامی لغت نامه ها قوانین و مصوبات نقل قل ها
×

فرم ورود

ورود با گوگل ورود با گوگل ورود با تلگرام ورود با تلگرام
رمز عبور را فراموش کرده ام عضو نیستم، می خواهم عضو شوم
×

×

آدرس بخش انتخاب شده


جهت کپی کردن میتوانید از دکمه های Ctrl + C استفاده کنید
رویداد ها - امتیازات
در حال بارگذاری
×

رویداد ها - امتیازات

برای بررسی عملکرد فعالیت و امتیازات خود باید در وب سایت وارد باشید. در صورت عضویت از بخش بالای صفحه وارد شوید، در غیر این صورت از دکمه پایین، مستقیم به صفحه ثبت نام وارد شوید.

×
×
از نسخه‌ی هوش مصنوعی لام تا کام دیدن فرمایید؛ دنیای جدیدی منتظر شماست! لام تا کام هوشمند

xord
wisdom  |

خرد

معنی: خرد. [ خ ِ رَ ] (اِ) عقل . (برهان قاطع) (از انجمن آرای ناصری ) (از آنندراج ). دریافت . عقل . ادراک . تدبیر. فراست . هوش . دانش . زیرکی . (ناظم الاطباء) (از شرفنامه ٔ منیری ). لُب ّ. حِجر. دهاء. زَور. زور. حِجی ̍. حَصاة. حِلم . نُهْیة. نهی ً [ ن َ / ن ُ هَن ْ ]. روع . ناطقه . (یادداشت بخط مؤلف ) :
زن چاره گر زود بردش نماز
چنین گفت کای شاه گردنفراز
بمن بخش وی را خرد یاد کن
دل غمگنان از غم آزاد کن .
فردوسی .
گر بر در این میر تو ببینی
مردی که بود خوار و سرفکنده
بشناس که مردیست او بدانش
فرهنگ و خرد دارد و نونده .
یوسف عروضی .
اندر میزد با خرد و دانش
وَاندر نبرد با هنر بازو.
فرخی .
خرد باشد که خوب و زشت داند
چو مهر آید خرد در دل نماند.
(ویس و رامین ).
خرد را می ببندد چشم را خواب
گنه را عذر شوید جامه را آب .
(ویس و رامین ).
که چون بر این مشافهه واقع گردد قدر خان بحکم خرد... دانیم که ما را معذور دارد. (تاریخ بیهقی ). وی را آن خرد و تمییز و بصیرت و رویت است که زود رود سنگ وی را ضعیف دارد و نتواند گردانید. (تاریخ بیهقی ).چون ما از آب گذاره کردیم واجب چنان کردی و به خرد نزدیک بودی که مهترت رسولی فرستادی . (تاریخ بیهقی ). همچنانست که هرچه خوانده آید از اخبار که خرد آنرا رد نکند و شنونده آنرا باور دارد. (تاریخ بیهقی ).
ز او دار امّید فرمان و بند
مر اوراست کو از خرد بهره مند.
اسدی .
خرد باید از مرد فرهنگ و هنگ
نه پوشیدن جامه و بوی و رنگ .
اسدی .
خرد بیخ او بود و دانش تنه
بدو اندرون راستی را بنه .
؟ (از حاشیه ٔ فرهنگ اسدی نخجوانی ).
خرد شاه را بهترین افسر است
هش و دانشش نیکتر لشکر است .
اسدی .
خرد عاجز است از تو زیرا که جهل
از این سو وز آن سو ترا می کشد.
ناصرخسرو.
خرد کیمیای صلاحست و نعمت
خردمعدن خیر و عدلست و احسان .
ناصرخسرو.
چون نیست خرد میان ایشان
درویش این نیست آن توانگر.
ناصرخسرو.
بخرد گوهر گردد که جهان چون دریاست
بخرد میوه شود خوش که جهان چون شجر است .
ناصرخسرو.
بفزای قامت خرد و فکرت
مفزای طول پیرهن و پهنا.
ناصرخسرو.
چه شد ار بر سر تو افسر نیست
خرد اندر سر است بر سر نیست .
سنائی .
زبان خرد در گوش تو گویدکه ترکت الرأی بالرّی . (کلیله و دمنه ). و بحقیقت کان خرد و حصافت و گنج تجربت و ممارست است . (کلیله و دمنه ). آنکه از ایشان بخرد منسوب بود... بیرون رفت . (کلیله و دمنه ).
جان ودل و خرد برسانم بباغ خلد
آخر مثلثی بمثمن درآورم .
خاقانی .
چون خرد حکم تو بر جانها محیط
چون امل مهر تو در دلها مکین .
خاقانی .
دانم و داند خرد پاک تو
موج محیط از تری ناودان .
خاقانی .
زخم بر دل رسید خاقانی
تا خود آسیب بر خرد چه رسد.
خاقانی .
خرد را چه گویی که بر خوان دونان
ابا بینی ار خود ابایی نیابی .
خاقانی .
ای خرد را زندگی ّ جان ز تو
بندگی ّ عقل و جان فرمان ز تو.
عطار.
این خردها چون مصابیح انور است
بیست مصباح از یکی روشنتر است .
مولوی (مثنوی ).
خرد را نیست تاب نور آن روی
برو ازبهراو چشم دگر جوی .
شبستری .
- اهل خرد ؛ صاحب خرد. صاحب عقل :
بزرگش نخوانند اهل خرد
که نام بزرگان بزشتی برد.
سعدی (گلستان ).
- بخرد ؛ صاحب خرد. هوشمند :
گرچه بسیار سال برنشمرد
نبود هیچ طفل بخرد خرد.
سنائی .
نیوشنده یک تن که بخرد بود
ز نابخردان بهتر از صد بود.
نظامی .
چو اندر نیستانی آتش زدی
ز شیران بپرهیز اگر بخردی .
سعدی (بوستان ).
- بی خرد ؛ بی عقل . لاشعور. بی ادراک :
من از تاریکی کفر بروشنایی آمدم بتاریکی بازنروم که نادان و بی خرد باشم . (تاریخ بیهقی ).
زن بی خرد بر در و بام و کوی
همی کرد فریاد و می گفت شوی ...
سعدی (بوستان ).
- || بی ادب ؛ بداخلاق .
- پاکیزه خرد ؛ پاک رأی . صافی رأی :
فرزند تو این تیره تن خامش خاکی است
پاکیزه خرد نیست نه این جوهر گویا.
ناصرخسرو.
- پرخرد ؛ آنکه او را عقل وافراست . بسیار خردمند. بسیار باهوش :
با خران گر به آبخور نشوند
با دل پرخرد سزاوارند.
ناصرخسرو.
مخور غم برای من ای پرخرد
مرا آنکس آرد که کشتی برد.
سعدی (بوستان ).
مر استاد را گفتم ای پرخرد
فلان یار بر من حسد می برد.
سعدی (بوستان ).
تو خود را گمان برده ای پرخرد
انائی که پر شد دگر چون برد؟
سعدی (بوستان ).
- خرد در خبط بودن ؛ نقصان در عقل بهم رسیدن . بیهوش و بی عقل شدن . (ناظم الاطباء).
- دندانهای خرد ؛ دندانهای عقل .اضراس حُلُم .
- صاحب خرد ؛ هوشمند. باخرد. با عقل و درایت :
ولیکن تو بستان که صاحب خرد
از ارزان فروشان برغبت خرد.
سعدی (بوستان ).
بهست از دد انسان صاحب خرد.
سعدی (بوستان ).
جوانمرد و صاحب خرد دیدمش
بمردانگی فوق خود دیدمش .
سعدی (بوستان ).
- فراوان خرد ؛ بسیار هوشمند. پرخرد.
- قوت خرد، قوه ٔ خرد ؛ نفس مطمئنه . مقابل نفس غضبیه و نفس اماره : ستوده آن است که قوت خشم [ نفس غضبیه ] در طاعت قوت خرد باشد. (تاریخ بیهقی ).
- کم خرد ؛ ناقص عقل :
میراث گیر کم خرد آید بجستجوی
بس گفتگوی بر سر باغ و دکان شود.
سعدی .
- گسسته خرد ؛ مجنون . دیوانه .
- مرد خرد ؛ خردمند. عاقل :
بخور هرچه داری و بر بد مکوش
ز
گیتی بمرد خرد دار گوش .
فردوسی .
- ناقص خرد ؛ ناقص عقل :
نمی ترسی ای گرگ ناقص خرد
که روزی پلنگیت بر هم درد؟
سعدی (بوستان چ یوسفی ص 63).
- امثال :
بالای دراز را خرد کم باشد . (سعدی )؛ قدبلندها ناقص العقل میباشند، نظیر:کل طویل احمق .
... ادامه
836 | 0
مترادف: درك، آگاهي، ادراك، بينش، دانايي، حكمت، دانش، عقل، علم، فراست، لب، فهم، نقيبت، هوش
متضاد: كبير، بالغ، بزرگ سالم، نشكسته بزرگ، حجيم، عظيم
نمایش تصویر
اطلاعات بیشتر واژه
ترکیب: (صفت) [پهلوی: xvart]
مختصات: (خَ) (اِ.)
الگوی تکیه: WS
نقش دستوری: اسم
آواشناسی: xerad
منبع: لغت‌نامه دهخدا
معادل ابجد: 804
شمارگان هجا: 2
دیگر زبان ها
انگلیسی
wisdom | reason , intellect , intelligence , mind , understanding , brain , nous , small , minor , petty , little , tiny , pimping , minuscule , exiguous , diminutive , inconsiderable , minikin , minim , pint-size , pint-sized
ترکی
bilgelik
فرانسوی
sagesse
آلمانی
weisheit
اسپانیایی
sabiduría
ایتالیایی
saggezza
عربی
حكمة | حصافة
تشریح نگارش (هوش مصنوعی)

کلمه "خرد" در زبان فارسی معانی و کاربردهای مختلفی دارد. این کلمه به‌عنوان یک اسم به معنای "عقل" و "اندیشه" به‌کار می‌رود. در ادامه به برخی از قواعد نگارشی و نکات مرتبط با این کلمه اشاره می‌کنم:

  1. نقطه‌گذاری: کلمه "خرد" معمولاً به صورت مستقل در جملات استفاده می‌شود و توجه به جایگاه آن در جمله از نظر نقطه‌گذاری مهم است.

  2. ترکیب‌ها: "خرد" می‌تواند با دیگر کلمات ترکیب شود و ترکیب‌های مختلفی را به وجود آورد، مانند:

    • "خردمند" (عقل‌سلیم)
    • "خردورزی" (استفاده از عقل و اندیشه در تصمیم‌گیری)
    • "خردجمعی" (تصمیم‌گیری گروهی بر اساس عقل و مشورت).
  3. صرف و نحوه استفاده: "خرد" به عنوان اسم، معمولاً هیچ صرفی ندارد و به‌صورت ثابت به کار می‌رود.

  4. نحوه نوشتار: این کلمه به‌تنهایی نوشته می‌شود و هنگام استفاده در متون باید دقت شود که از املای صحیح آن استفاده شود.

  5. مفاهیم مرتبط: "خرد" معمولاً با مفاهیمی همچون "عقل"، "دانایی"، "فهم" و "اندیشه" مرتبط است و می‌توان در متون فلسفی و ادبی به‌طور گسترده‌ای از آن استفاده کرد.

به‌طور کلی، آگاهی از کاربردها و معانی مختلف کلمه "خرد" به فهم بهتر متون فارسی کمک می‌کند و در نگارش صحیح و مؤثر به ما یاری می‌رساند.

مثال برای واژه (هوش مصنوعی)

البته! در اینجا چند مثال برای کلمه "خرد" در جمله آورده شده است:

  1. خرد انسان، او را در انتخاب‌های درست یاری می‌کند.
  2. کتاب‌های فلسفی به انسان کمک می‌کنند تا به خرد خود بیافزاید.
  3. خرد جمعی می‌تواند مسائل پیچیده جامعه را بهتر حل کند.
  4. او با استفاده از خرد و تجربه‌اش تصمیم مهمی گرفت.
  5. خرد، یکی از ارزشمندترین دارایی‌های بشر است.

اگر نیاز به مثال‌های بیشتری دارید، لطفاً بفرمایید!


واژگان مرتبط: حکمت، معرفت، دانایی، دلیل، علت، سبب، موجب، قوه درک، مشعر، جاسوسی، ذکاوت، ذهن، خاطر، خیال، ضمیر، ادراک، توافق، تظر، مغز، مخ، کله، قوه ادراک، کوچک، کم، ریز، جزئی، خفیف، صغیر، خردسال، کوچکتر، کمتر، اصغر، جزئي، غیر قابل ملاحظه، فرعی، اندک، ناچیز، کوتاه، بسیار کوچک، کوچولو، علیل، پست، لاغر، مصغر، بی اهمیت، عرضی، نا قابل، ظریف، وابسته به حداقل، حد اقل، کمترین، باندازه سر سنجاق

500 کاراکتر باقی مانده

جعبه لام تا کام


لام تا کام نسخه صفحه کلید نیز راه اندازی شده است. شما با استفاده از کلیدهای موجود بر روی صفحه کلید دستگاهتان می توانید با وب سایت ارتباط برقرار کنید.
لیست کلید های میانبر

تبلیغات توضیحی


عرشیان از کجا شروع کنم ؟
تغییر و تحول با استاد سید محمد عرشیانفر

تبلیغات تصویری